IV SA/Wa 748/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Minister Gospodarki ( nr [...]), po rozpoznaniu wniosku A. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...]) o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] grudnia 1952 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: Wytwórnia Win, Miodów i Soków Z.L. i J. M. K., ul. [...] oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] maja 1960 r. nr [...] o przejęciu na własność państwa tego przedsiębiorstwa. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy: Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Minister Gospodarki umarzając postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności powyżej opisanych orzeczeń wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że właścicielem znacjonalizowanego mienia była spółka jawna. Z odpisu Rejestru Handlowego (RHA X 147), datowanym na dzień 28 kwietnia 2009 r. wynika, że spółka ta nie została wykreślona z tego rejestru, a więc nadal istnieje. Zatem interes prawny do występowania z żądaniem stwierdzenia nieważności powyższych decyzji nacjonalizacyjnych posiada wyłącznie przedmiotowa spółka, reprezentowania przez uprawnionych, zgodnie z umową spółki z dnia 8 lipca 1945r. i odpisem z Rejestru Handlowego, wspólników: J. M. lub Z. L. Skoro wymienieni wspólnicy nie żyją, to ich spadkobiercy w celu legitymowania się interesem prawnym do reprezentowania tej spółki powinni podjąć czynności zmierzające do wpisania spółki do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego ( KRS) i legitymować się aktualnym odpisem z tego rejestru. Organ wskazał, że A. M. jako następca prawny J. M. - wspólnika spółki nie wykazał, że może dokonywać czynności prawnych w imieniu spółki, co jest konieczne do legitymowania się interesem prawnym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. W tych okolicznościach postępowanie podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa. Minister Gospodarki powyższą decyzję utrzymał w mocy decyzją z dnia [..] lutego 2011r., stwierdzając, że zarzuty A. M. podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy są bezzasadne, brak jest zatem podstaw do jego uwzględnienia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. M., zaskarżając powyższą decyzję Ministra Gospodarki w całości, zarzucając: - naruszenie interesu prawnego poprzez uznanie, iż spadkobiercy wspólników spółki jawnej nie są legitymowani do wystąpienia o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem oraz orzeczenia ws. stwierdzenia przejścia na własność państwa; - mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 138 § 1 pkt 1, art. 138 § 2 i art. 127 § 3 w związku z art. 28 kpa polegające na utrzymaniu decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2009r. pomimo zaistnienia podstaw do jej uchylenia, w następstwie błędnego przyjęcia, iż spadkobiercy spółki jawnej nie sa legitymowani do występowania w charakterze stron w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych, pomimo iż jako następcy prawni wspólników, posiadają interes prawny do żądania stwierdzenia ich nieważności, a nadto z mocy umowy tejże spółki nie ulegała ona rozwiązaniu i trwa nadal ze spadkobiercami zmarłego ( § XVIII umowy). Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż w niej podniesiono. Podkreślenia wymaga, iż w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki została wydana z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 kpa. Naruszenie to polegało na wydaniu zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji pierwszej instancji. Wskazać należy, iż przywołany art. 24 kpa razem z art. 25 kpa regulują kwestie wyłączenia pracownika organu administracji publicznej oraz wyłączenie organu od załatwienia sprawy, stwarzając przy tym warunki do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji. Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 kpa jedną z przesłanek obligatoryjnego wyłączenia pracownika organu od udziału w postępowaniu jest fakt, że brał on udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Uregulowanie to ma na celu uniknięcie sytuacji, w której dana osoba, działając z upoważnienia piastuna funkcji organu, dwukrotnie bierze udział w wydaniu rozstrzygnięcia. Pracownik, który raz już uczestniczył w czynnościach procesowych, ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy, co z kolei może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu. W doktrynie przyjmuje się, że art. 24 § 1 pkt 5 kpa ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, o którym mowa w przepisie art. 127 § 3 kpa, (por. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II, s. 221). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1507/08 stwierdził, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 127 § 3 kpa ma zastosowanie instytucja przewidziana w art. 24 § 1 pkt 5 kpa, a zatem pracownik, rozpatrując z upoważnienia organu ponownie sprawę podlega wyłączeniu wówczas, gdy brał udział w pierwszej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Wskazać również należy, iż powyższe stanowisko potwierdza uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09, w której NSA stwierdził, że art. 24 § 1 pkt 5 kpa nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję Głównego Geodety Kraju jako ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 kpa w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 kpa. Jak wskazano w uzasadnieniu tej uchwały, przepisy prawa procesowego zawierają cały system gwarancji procesowych bezstronnego, sprawiedliwego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Do gwarancji tych należy zaliczyć instytucje procesowe ustanowione w zasadach ogólnych, w tym zasadę ogólną prawdy obiektywnej. Do instytucji procesowych zapewniających bezstronne i sprawiedliwe rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy należy zaliczyć instytucję wyłączenia pracownika, instytucję wyłączenia organu administracji publicznej oraz instytucję wyłączenia członka organu kolegialnego. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zawsze tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 kpa) trzeba ocenić, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika lub członka organu kolegialnego przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Kompetencje przyznane organom administracji publicznej nie przechodzą na aparat pomocniczy, który jedynie powołany jest do realizacji tej kompetencji w imieniu i na rachunek organu. Pracownicy aparatu pomocniczego powiązani zależnością organizacyjną nie gwarantują bezstronnego działania. Podobnie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 36/10 ( niepubl.). Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, autorem zarówno decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. jak i decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy była działająca z upoważnienia Ministra Gospodarki Dyrektor Biura Oceny Legalności Decyzji Nacjonalizacyjnych M. S., nie zaś sam piastun funkcji - czyli Minister Gospodarki. Odnosząc powyższe do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r. należy stwierdzić, że pracownik organu upoważniony do działania w imieniu ministra, nie może być uznany za osobę piastującą funkcję ministra, która nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 kpa przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa. Wobec tego, wydanie zaskarżonej decyzji z upoważnienia Ministra Gospodarki przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu wcześniejszej decyzji tego samego organu, stanowi istotne naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Naruszenie powyższego przepisu stanowi przesłankę wznowieniową, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 3 kpa. W tym stanie rzeczy należało zaskarżoną decyzję jako wadliwą wyeliminować z obrotu prawnego. Jednocześnie mając na względzie podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji Sąd uznał za przedwczesne odnoszenie się do zarzutów podniesionych w skardze. Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, przy powtórnym rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, należy zastosować się do oceny prawnej w nim wyrażonej. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.