IV SA/Wa 754/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia "W." z siedzibą w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "W." z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. Stowarzyszenie "W." z siedzibą w P. w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie, doręczonym w dniu 2 czerwca 2010 r., złożyło w dniu 9 czerwca 2010 r. na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż wobec faktu, że skarżący jako stowarzyszenie zwykłe nie może prowadzić działalności gospodarczej, nie posiada stałych dochodów. Ponadto wskazano, iż Stowarzyszenie nie ma żadnego majątku, nie posiada również konta bankowego. Pismem Sądu z dnia 15 czerwca 2010 r. wezwano wnioskujące Stowarzyszenie do uzupełnienia przedmiotowego wniosku poprzez nadesłanie następujących dokumentów: odpisów bilansu oraz rachunków zysków i strat za IV kwartał 2009 r. oraz I kwartał 2010 r., wyszczególnienia oraz udokumentowania wydatków poniesionych na działalność statutową w IV kwartale 2009 r. i I kwartale 2010 r., odpisu uchwały walnego zgromadzenia członków określającej aktualną wysokość składki członkowskiej, informacji ilu członków liczy Stowarzyszenie oraz informacji jakie działanie podejmuje skarżący w celu gromadzenia środków finansowych na realizację zadań określonych w statucie Stowarzyszenia ( m.in. występowania przed sądem jako strona). W odpowiedzi na cytowane wezwanie skarżące Stowarzyszenie wskazało, iż liczy 3 członków. Wobec ustawowego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej od początku istnienia Stowarzyszenie nie prowadzi księgowości, nie posiada również dokumentacji typu bilans oraz rachunek zysków i strat. Dodatkowo podano, iż od początku istnienia Stowarzyszenia nie poniesiono żadnych wydatków, dlatego też walne zgromadzenie członków nigdy nie podjęło uchwały określającej wysokość składki członkowskiej. Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane prawo pomocy: w zakresie całkowitym, gdy osoba ta (inna jednostka organizacyjna) wykaże, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), bądź w zakresie częściowym, gdy osoba ta (inna jednostka organizacyjna) wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Ponieważ prawo pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W przypadku stowarzyszeń, przyznanie prawa pomocy nie może prowadzić do sytuacji, w której ich działalność faktycznie będzie finansowana ze środków publicznych, bowiem przeczyłoby to zasadzie, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania stowarzyszenie, obowiązane jest więc wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęło wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). Stowarzyszenie "W." jak wynika z akt sprawy, jest organizacją wpisaną do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Zgodnie z art. 42 ust.2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 – Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz.855 ze zm.), stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Skarżące stowarzyszenie chcąc realizować swą regulaminową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Środki konieczne do prowadzenia działalności, stowarzyszenie powinno uzyskiwać od swych członków w postaci składek. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (Sygn. akt II OZ 1433/06) dotyczącego tej samej organizacji, należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W powyższym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny doszedł również do wniosku, iż stowarzyszenie o niewielkiej liczbie członków o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku, np. poprzez zwiększenie liczby członków, przekształcenie stowarzyszenia zwykłego w stowarzyszenie statutowe, które stosownie do art. 33 ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oprócz składek członkowskich może zwiększyć swój majątek poprzez otrzymywanie darowizn, spadków, zapisów, może pozyskiwać dochody z własnej działalności, prowadzić działalność gospodarczą do uzyskania środków na działalność statutową. Stowarzyszenie może również tylko tak podnieść liczbę członków, że nie nastąpi jego przekształcenie, jednakże wpłynie to na zwiększenie dochodów ze składek członkowskich, co poprawi sytuację finansową stowarzyszenia. Sąd wskazał ponadto, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. W rozpatrywanej sprawie Stowarzyszenie podało, że nie pobiera składek od swoich członków, do tej pory nie podjęło stosownej uchwały w tym zakresie. Powyższe wskazują zatem, że strona skarżąca nie podjęła jakichkolwiek działań zmierzających do uzyskania środków finansowych niezbędne do realizacji swoich działań statutowych, w tym dokonywania czynności procesowych w postępowaniu sądowoadministarcyjnym. Należy jednocześnie wskazać, iż oświadczenie wnioskującego Stowarzyszenia "...że do tej pory nie podjęło uchwały określającej wysokość składki członkowskiej, ponieważ do dnia dzisiejszego nie zaszła potrzeba ponoszenia jakichkolwiek wydatków..." nie może stanowić podstawy do uznania, iż skarżące Stowarzyszenie rzeczywiście znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Fakt niepobierania składek od swoich członków oraz zaniechanie podjęcia jakichkolwiek działań w tym zakresie nie może samo przez się stanowić podstawy do przyznania skarżącemu Stowarzyszeniu prawa pomocy. Mając powyższe na względzie uznać należy, że Stowarzyszenie nie wykazało, iż została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pozwalająca na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów wpisu sądowego. Dlatego też, na podstawie wyżej przywołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cytowanej ustawy, należało postanowić jak w sentencji.