IV SA/Wa 757/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 20 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko postanawia: 1) odmówić B. S. zwolnienia od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla B. S. radcę prawnego. UZASADANIENIE Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. S. (dalej "skarżącego") na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Skarżący w ustawowym terminie wystąpił z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrok wraz z uzasadnieniem został mu doręczony w dniu 4 lipca 2016 r. W dniu 2 sierpnia 2016 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, synem i córką. Jest właścicielem domu o pow. 180 m2, zabudowań gospodarczych (powierzchnia całkowita – 113 m2, użytkowa – 80 m2) oraz nieruchomości rolnej o pow. 0,7684 ha, która jest wykorzystywana do produkcji warzyw na własne cele. Posiada oszczędności w wysokości 2050 zł. Wskazał także, że posiada samochód osobowy o wartości ok. 9000 zł. Skarżący otrzymuje rentę w wysokości 994,79 zł, żona z tytułu umowy o pracę na czas określony (od 1 kwietnia do 31 sierpnia 2016 r.) otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1594,25 zł. Ponadto z najmu kwater uzyskują dochód w wysokości 1418 zł miesięcznie. Do wniosku dołączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności syna M., z którego wynika, że syn jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, niezdolną do zatrudnienia, niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Jako zobowiązania i stałe wydatki miesięczne skarżący wymienił: energię elektryczną – 218 zł, wodę i nieczystości (ścieki) – 240 zł, wywóz nieczystości stałych – 53 zł, węgiel (ok. 1850 zł na rok) – 154 zł, opłatę RTV – 22,70 zł, ubezpieczenie (domu, samochodu) – 191,90 zł, leki i usługi medyczne – 97 zł, podatek gruntowy i od nieruchomości – 24,20 zł, usługi telekomunikacyjne, internet – 160 zł, paliwo – ok. 330 zł, bilet miesięczny komunikacji miejskiej – 82 zł. Wskazał także na konieczność poniesienia wydatków do końca roku: ok. 1200 zł na zakup wyprawki do szkół, ok. 1900 zł na zakup opału, ok. 2500 zł na wymianę pieca grzewczego CO. Zarządzeniem z dnia 5 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: 1) wyciągów z wszelkich posiadanych przez niego oraz jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z wykazaniem zestawienia wszelkich operacji na rachunkach we wskazanym okresie oraz saldem rachunków), ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu kont bankowych; 2) dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez skarżącego i jego żonę dochodów (np. zaświadczenia z zakładu pracy, kopii decyzji o przyznaniu świadczenia rentowego), 3) udokumentowania wysokości dochodu z wynajmowania kwater, 4) kopii dokumentów wskazujących wysokość kosztów utrzymania domu (w tym opłat za energię elektryczną, wodę itp.) Odpowiadając na wezwanie, skarżący przy piśmie z dnia 5 września 2016 r. nadesłał wymagane dokumenty. Rozpoznając wniosek zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla sienie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał, aby w jego sytuacji uzasadnione było przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozważając kwestię zasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, należy mieć na uwadze, że koszty obciążające skarżącego na obecnym etapie postępowania to wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Należy mieć na uwadze, że skarżący uzyskuje stały comiesięczny dochód w wysokości 994,79 zł netto z tytułu renty oraz – jak wynika z oświadczenia skarżącego – z tytułu wynajmu kwater – 1418 zł. Żona skarżącego z tytułu umowy o pracę na czas określony (od 1 kwietnia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r.) pobierała wynagrodzenie w wysokości 1594,25 zł netto. Ponadto, jak wynika z nadesłanych przez skarżącego wyciągu z rachunku bankowego rodzina otrzymuje świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł (ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci -Dz.U. z 2016 r. poz. 195). Ponadto jak wynika z akt sprawy skarżący był w stanie uiścić w niniejszej sprawie wpis od skargi w wysokości 200 zł, oraz opłatę kancelaryjną w wysokości 100 zł zatem można wysnuć wniosek, że w jego przypadku uiszczenie kwot rzędu 100, czy 200 zł z tytułu kosztów sądowych, na różnych etapach postępowania, jest możliwe. Należy w tym miejscu podkreślić, że z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy konieczne koszty utrzymania, poza szczególnie uzasadnionymi wypadkami, odnieść należy do minimalnych w skali kraju, a udzielenie prawa pomocy może mieć miejsce jedynie w przypadku osób, których dochody oraz stan majątkowy są niższe od przeciętnych. W ocenie referendarza sądowego taki wyjątkowy przypadek w niniejszej sprawie nie zachodzi Dlatego też uzasadniona jest odmowa prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Oceniając jednak sytuację materialną skarżącego w kontekście poniesienia także kosztów zastępstwa procesowego, należało dojść do wniosku, że poniesienie tych kosztów może narazić jego oraz jego rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego. Dlatego też przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego, należy uznać za uzasadnione, tym bardziej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 czerwca 2016 r. oddalił skargę B. S.. Od powołanego orzeczenia przysługuje skarżącemu skarga kasacyjna (art. 173 § 1 P.p.s.a.). Powyższy środek odwoławczy objęty jest przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 P.p.s.a.). W tym stanie rzeczy od przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu może być uzależniona realizacja przez skarżącego konstytucyjnego prawa do sądu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.