IV SA/Wa 77/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] listopada 2017 r., Nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa uchylił decyzję Wojewody [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości przeznaczonej pod drogę publiczną i orzekł w zakresie objętym decyzją. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad dnia [...] stycznia 2016 r. wydał decyzję Nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (dalej: decyzja zrid) dot. budowy drogi ekspresowej [...] na wskazanym w niej odcinku. Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] lipca 2016 r., Nr [...] zmienił tę decyzję w części. Na realizację inwestycji drogowej została przeznaczona m. in. nieruchomość położona na terenie powiatu wołomińskiego, w gminie [...] – , obręb [...] , oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0206 ha, wydzielona z działki nr [...] . Wojewoda [...] decyzją nr [...] z [...] listopada 2016 r. ustalił odszkodowanie w wysokości 22.454,00 zł za prawo własności ww. nieruchomości, stanowiącej własność A. T. B. ; odmówił powiększenia ustalonego odszkodowania o 5% wartości nieruchomości; zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty na rzecz A. T. B. ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A. B. . W odwołaniu tym skarżący wskazał, że w zakażonej decyzji niesłusznie odmówiono powiększenia ustalonego odszkodowania o 5% wartości nieruchomości. Dodatkowo zaskarżonej decyzji zarzucono, że została oparta na wadliwym operacie szacunkowym z uwagi na to, że rzeczoznawca majątkowy przyjął, iż w sąsiedztwie nieruchomości znajdują nieruchomości niezabudowane, a działka jest położona na terenach rolnych, łąk i pastwisk. Decyzją z [...] listopada 2017 r., Nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa (dalej "Minister") uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r. w całości i orzekł o: 1. ustaleniu odszkodowania na rzecz A. B. za prawo własności nieruchomości położonej w gminie [...] , obręb [...][...] , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0206 ha, przeznaczonej pod realizację inwestycji polegającej na budowie drogi ekspresowej [...] na odcinku od km 0+521,66 do km 6+450,26 w wysokości 22.454,00 zł; 2. powiększeniu ustalonego odszkodowania o kwotę równą 5% wartości przedmiotowej nieruchomości, tj. o kwotę 1 122,70 zł (słownie: jeden tysiąc sto dwadzieścia dwa złote 70/100) z tytułu jej wydania w terminie określonym w art. 18 ust. 1e pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych; 3. zobowiązaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty na rzecz A. B. odszkodowania ustalonego w punkcie 1 i 2 w terminie 14 dni od dnia kiedy decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, stanie się ostateczna. W uzasadnieniu Minister wskazał, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, w tym w szczególności operat szacunkowy z dnia [...] kwietnia 2016 r. zawiera wszystkie elementy wymagane przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 209, poz. 2107 ze zm.) oraz jest zgodny z ustawą z dnia ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Odnosząc się zaś do kwestii, którą skarżący podniósł w odwołaniu, Minister wskazał, iż w piśmie z 22 marca 2017 r., biegły wyjaśnił, że opis stanu nieruchomości sporządzony na zlecenie Inwestora w dniu [...] stycznia 2016 r., jest jednym z podstawowych dowodów opisującym stan nieruchomości na dzień wydania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej, a tam wskazano, że przedmiotowa nieruchomość położona jest w sąsiedztwie działek niezabudowanych. Opis ten został sporządzony przez uprawnionego geodetę oraz rzeczoznawcę majątkowego, został też podpisany przez byłego właściciela nieruchomości. Niemniej jednak autor operatu szacunkowego wskazał, że dokonał analizy położenia działki i ustalił że nieruchomość ta bezpośrednio otoczona jest nieruchomościami niezabudowanymi. Natomiast działki zabudowane, na które wskazuje skarżący, położone są w następujących odległościach od wycenianej nieruchomości: działka nr [...] znajduje się w linii prostej w odległości ok. 200 m, działka nr [...] w odległości ok.220 m natomiast działka nr [...] w odległości ok 250 m. Wobec czego cecha atrakcyjności lokalizacyjnej została określona jako dobra (cecha pośrednia) - położenie wśród terenów zabudowanych i niezabudowanych, natomiast stopień zagospodarowania określony został jako średni - który odpowiada gruntom, które sąsiedztwo stanowią treny ekstensywnej zabudowy mieszkaniowej i tereny niezabudowane. Dodatkowo podkreślono, że został on podpisany przez byłego właściciela nieruchomości. Minister zauważył, że skarżący kwestionuje prawidłowość operatu szacunkowego nie przedkładając na tę okoliczność dowodu w postaci kontroperatu, jak również nie skorzystał z możliwości oceny operatu szacunkowego przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych (art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Samo jednak subiektywne odczucie strony w zakresie zaniżenia odszkodowania nie może skutkować uznaniem operatu szacunkowego za wadliwy. Odnosząc się natomiast do kwestii podwyższenia odszkodowania wskazano, że zaistniały przesłanki uzyskania przez skarżących 5% wartości nieruchomości z tytułu wydania przedmiotowej nieruchomości w prawnie przypisanym terminie, z uwagi na faktyczne objęcie w posiadanie przedmiotowej nieruchomości przez inwestora przed zawiadomieniem dotychczasowego właściciela nieruchomości o zdarzeniu rodzącym ten obowiązek. Podkreślono, że przekazane nieruchomości przez Inwestora nastąpiło [...] stycznia 2016 r, co potwierdza "Protokół z przekazania placu budowy". Takie działanie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad oznaczało w istocie faktyczne objęcie w posiadanie nieruchomości. Odnosząc się zaś do zarzutu dotyczącego nie uwzględnienia w kwocie odszkodowania strat związanych ze zniszczeniem pozostałej części nieruchomości wskazano, iż odszkodowanie za grunt powinno uwzględnić jedynie tę cześć nieruchomości i jej części składowe, które bezpośrednio przeznaczone zostały pod realizację inwestycji o charakterze publicznym. Odszkodowanie ustala się bowiem wg wartości nieruchomości, a nie szkody, jaką poniesie skarżący wskutek utraty tej nieruchomości. Jednocześnie Minister uznał, że należało zmienić termin wypłaty odszkodowania. Decyzja Wojewody [...] Nr [...] z 11 stycznia 2016 r. została zmieniona decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lipca 2016 r., znak: [...] . Wyrokiem z 10 marca 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2194/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił ww. decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lipca 2016 r. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sygn. akt VII SA/Wa 2194/16, została złożona skarga kasacyjna. W chwili procedowania decyzja Wojewody [...] Nr [...] z [...] stycznia 2016 r. zezwalająca na realizację inwestycji drogowej nie była ostateczna. Skargę na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa wniósł A. B.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 7 k.p.a. oraz art 77 §1 k.p.a. - poprzez błędną ocenę operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego B. A. i ustalenie na podstawie tego operatu wartości przedmiotowej nieruchomości, a w konsekwencji wysokości odszkodowania należnego Skarżącemu, podczas gdy operat ten został sporządzony w sposób nierzetelny, a Organ nie podjął należytych czynności w zakresie zweryfikowania prawdziwości danych z zakresu okoliczności faktycznych podanych w treści operatu i stanowiących podstawę ustaleń i obliczeń biegłego.; 2. art. 85 §1 k.p.a. - poprzez zaniechanie przeprowadzenia oględzin przedmiotowej nieruchomości oraz nieruchomości sąsiednich w celu zweryfikowania prawdziwości twierdzeń zawartych w operacie szacunkowym, jakoby przedmiotowa nieruchomość znajdowała się tylko w sąsiedztwie działek niezabudowanych, podczas gdy ustalenie tej okoliczności faktycznej było możliwe tylko w drodze oględzin, a jest to istotne dla oceny rzetelności sporządzonego operatu szacunkowego i wysokości odszkodowania należnego Skarżącemu; 3. art. 86 k.p.a. - poprzez zaniechanie przesłuchania A. B. w charakterze strony mimo, że Skarżący kwestionował prawdziwość ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydanego operatu szacunkowego, w szczególności w zakresie zagospodarowania działek położonych w sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości, a biegły powoływał się w tym zakresie na opis stanu nieruchomości, który miał być podpisany przez byłego właściciela, co zdaniem biegłego świadczy o zaakceptowaniu przez Skarżącego treści tego dokumentu, podczas gdy w takiej sytuacji konieczne było skonfrontowanie tych twierdzeń i przesłuchanie A. B. na okoliczności sporządzenia opisu stanu nieruchomości i rzeczywistego stanu zagospodarowania dziełek sąsiednich. Uwzględniając powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego, kosztów postępowania, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Podstawą materialnoprawną były przepisy ustawy z 10 kwietnia 2003 r .o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (jedn. tekst Dz. U z 2017 r., poz. 1496 ze zm., dalej "specustawa drogowa"). W myśl art. 12 ust. 4b. specustawy, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.. W niniejszej sprawi organ II instancji uznał, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. W takim wypadku organ nie powinien był wydawać decyzji o odszkodowaniu, ale uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie. Nie można bowiem wydać decyzji o odszkodowaniu, gdy decyzja zrid nie jest ostateczna. Analiza treści decyzji organu I instancji oraz akt postępowania wskazuje jednak, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się w części stała się ostateczna. Tak wskazał wprost Wojewoda w decyzji uchylonej zaskarżoną decyzją. Rzeczą zatem organu ponownie rozpatrującego sprawę będzie dokonanie oceny czy i w jakim zakresie decyzja zrid stała się ostateczna i dopiero wówczas podjęcie stosownego do poczynionych ustaleń rozstrzygnięcia. Z uwagi na fakt, iż powyższa kwestia ma fundamentalne znaczenie dla oceny możliwości i zakresu realizacji planowanej inwestycji, w ocenie Sądu odnoszenie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze jest przedwczesne. Mając na uwadze, iż sąd administracyjny jedynie kontroluje prawidłowość działań organów administracji a postępowanie przed nim nie jest kontynuacją sprawy administracyjnej. Z tych względów brak jest podstaw do dokonania przez sąd ocen o charakterze materialnoprawnym i rozstrzygania podnoszonych w skardze kwestii skoro w postępowaniu administracyjnym wystąpiły uchybienia procesowe wymagające ponownego wydania decyzji administracyjnej przez organ odwoławczy. Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art, 145 § 1 pkt c) p. p. s. a. orzekł jak w sentencji.