IV SA/Wa 770/12
WyrokWSA w Warszawie2012-10-04
Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Aneta Dąbrowska, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku wyłączenia gruntów rolnych z produkcji na cele nierolnicze, które nastąpiło bez wymaganej decyzji zezwalającej, ale zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, organ powinien zastosować art. 28 ust. 1 czy art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w sytuacji, gdy grunty rolne są przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze, a wyłączenie z produkcji nastąpiło bez wymaganej decyzji zezwalającej, właściwe jest zastosowanie art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Przepis ten przewiduje wydanie decyzji z urzędu legalizującej wyłączenie, z jednoczesnym podwyższeniem należności o 10%. Art. 28 ust. 1 ustawy, dotyczący ustalenia opłaty w wysokości dwukrotnej należności, ma zastosowanie, gdy wyłączenie dotyczy gruntu nieprzeznaczonego na cele nierolnicze.Stan faktyczny
Właściciele nieruchomości zostali obciążeni decyzją o wyłączeniu z produkcji rolnej gruntu utwardzonego kostką brukową, który przekraczał powierzchnię, na którą wcześniej uzyskali zezwolenie. Organy administracji uznały, że doszło do wyłączenia z produkcji rolnej bez wymaganej decyzji, mimo że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszczał przeznaczenie tych terenów na cele nierolnicze. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów, w tym brak rozważenia, kto dokonał faktycznego wyłączenia gruntu przed jego nabyciem, oraz wadliwą interpretację planu miejscowego. Sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2012 r. sprawy ze skargi A. T. i E.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie wyłączenia na trwałe z produkcji rolnej gruntu i ustalenia z tego tytułu należności - oddala skargę -
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z [...] lutego 2012r. - zaskarżoną skargą przez A. T. i E. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2011 r., którą:
1) wyłączono na trwałe z produkcji rolnej grunt klasy R III b pochodzenia mineralnego o pow. [...] m2, stanowiący część działek oznaczonych nr [...] i [...] i położonych we wsi G., gm. P., zabudowany kostką brukową "Polbruk";
2) ustalono dla właścicieli ww gruntu, tj. E. i A. małż. T.:
- należność z tytułu wyłączenia ww gruntów przeznaczonych pod utwardzenie terenu w wysokości - 52 565,92 zł, która po pomniejszeniu o wartość gruntu - 21 142,20 zł wynosi 31 423,72 zł. Następnie kwota ta podlega podwyższeniu o 10 %, tj. 142,37 zł. I ostatecznie należność sumaryczna to 34 566,09 zł (słownie: trzydzieści cztery tysiące pięćset sześćdziesiąt sześć (9/100), którą należy wpłacić w termin 60 dni od dnia, w którym decyzja niniejsza stanie się ostateczna,
- opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nierolnicze w wysokości 10 % należności wymienionej na wstępie, tj. 5 256,59 zł (słownie: pięć tysięcy dwieście pięćdziesiąt sześć 59/100), którą należy uiszczać do dnia 30 czerwca każdego roku, począwszy od roku 2011, przez okres 10 lat.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że A. T. i E. T. są właścicielami dwóch nieruchomości o nr ew. [...] i [...]. Z akt sprawy wynika, iż decyzjami z:
-[...] kwietnia 2007 r. zezwolono A. T. i E. T. na trwałe wyłączenie z produkcji rolniczej gruntów rolnych o pow. [...] m2 (R III b), stanowiących część działki ewidencyjnej nr [...] położonej na terenie wsi G., przeznaczonych pod budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego,
- [...] kwietnia 2007 r. zezwolono A. T. i E. T. na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolniczej o pow. [...] m2 (R III b - grunty pochodzenia organicznego), stanowiących część działki nr [...] i [...] położonych na terenie wsi G., przeznaczonych pod budowę garażu z zapleczem. Ustalono należność z tytułu wyłączenia w wysokości 5 571,07 zł oraz opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nierolnicze w wysokości 10 % należności wyrażonej w tonach ziarna, tj. 2,51 tony rocznie przez okres 10 lat.
Z kolei sporządzona w 2009 r. przez upragnionego geodetę mapa inwentaryzacyjna zagospodarowania działek nr [...] i [...] wykazała, że teren utwardzony kostką znacznie przekracza powierzchnię, na wyłączenie której A. i E. T. otrzymali zezwolenia.
Doszło do wszczęcia z urzędu postępowania, na podstawie art 28 ust 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 wymienionej ustawy.
W trakcie postępowania administracyjnego przeprowadzono na okoliczność wyłączenia spornego gruntu z produkcji rolniczej postępowanie dowodowe. W ramach tego postępowania:
1) dokonano na działkach nr [...] i [...] oględzin. W trakcie oględzin ustalono, że wymienione działki stanowią jedną działkę budowlaną oznaczoną numerem adresowym "G.". Działka zabudowana jest budynkiem mieszkalnym murowanym w stanie surowym i budynkiem garażowym z zapleczem socjalnym. Wjazd i plac wokół budynku garażowego utwardzone są kostką brukową. Teren działki jest wyrównany i podniesiony do poziomu cokołu ogrodzenia. Poza terenem utwardzonym znajdują się pozostałości po poprzednich użytkownikach: gruz betonowy, cegły, rury kamionkowe, fragment zabetonowanego placu. W budynku garażowym znajdują się stanowiska warsztatowe do naprawy sprzętu rolniczego i własnego taboru transportowego;
2) przeprowadzono dowody z przesłuchania świadków, tj. Z. B. i M.P., a nadto i rozprawę, na którą wezwano: E. T., Z. B., M. P., J. B. i J.T.;
3) umożliwiono E. T. składanie wyjaśnień dotyczących wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej, tj. części działek nr [...] i [...], położonych wsi G. Z wyjaśnień tych wynika, że w momencie zakupu powierzchnia działek nr [...] i [...] była nierówna, porośnięta zielskiem, krzakami i drzewami, czy pokryta żwirem zmieszanym z gliną ziemią gruzem i różnymi odpadami. Działki były w stanie zaniedbanym, nie były użytkowane jako działki rolnicze. Zatem, w ocenie składającego wyjaśnienia, powinny być traktowane jako wyłączone z produkcji rolniczej. Następnie strona wskazywała, że działki były nieużytkowane w całości jako rolnicze. Od wielu lat, na części od drogi, były śmieci, żużel, żwir i gruz. Tylko na małym obszarze między obecnym domem a garażem były ogródki działkowe;
4) przeprowadzono pomiary kontrolne określające zasięg terenu zabudowanego i wyłożonego kostką brukową. Wyniki pomiaru zilustrowano na załączonym szkicu sporządzonym na podkładzie mapy inwentaryzacyjnej tego terenu wpisanej do zasobu PODGiK w L. za nr [...]. Ostatecznie ustalono, że na powierzchnię [...] m2 wyłożoną kostką strony nie uzyskały zgody na wyłączenie.
Dalej Kolegium podało, że zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów działka nr [...] o pow. [...] ha stanowi użytki rolne klasy III b, natomiast działka nr [...] stanowi użytki rolne klasy III b i IV a i w części grunty budowlane. Z wypisu z planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego gminy P. (uchwała Nr [...] Rady Gminy w P. z dnia [...] października 2003 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy P., ogłoszona w Dz. Urzędowym Woj. [...] Nr [...], poz. [...] z dnia [...] listopada 2003 r.)
działka nr [...] i [...] położona jest w terenie oznaczonym symbolem R4aMR. Zgodnie z tekstem planu - część C Szczegółowe warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, pkt 40: dla terenów oznaczonych na rysunku planu, stanowiących załącznik Nr 1 do uchwały, symbolem R4aMR plan ustala:
1) adaptację, rozbudowę oraz modernizację istniejącej zabudowy mieszkaniowej siedliskowej i usługowej;
2) realizację nowej zabudowy jednorodzinnej i siedliskowej na podstawie następujących zasad i warunków podziału nieruchomości:
a) podział na działki budowlane wymaga zapewnienia im obsługi komunikacyjnej zgodnie z ustaleniami planu oraz przepisami szczegółowymi dotyczącymi gospodarki nieruchomościami,
b) wydzielenie działek może odbywać się ramach istniejących podziałów własnościowych bądź w wyniku zniesienia własności po uprzednim wykonaniu wstępnej koncepcji podziału działki,
c) wielkość wydzielonych działek powinna być dostosowana do rodzaju zabudowy, przy założeniu, że minimalne szerokość krótszego boku wydzielonych działek dla zabudowy mieszkaniowej nie powinny być mniejsze niż:
- 30 m dla zabudowy siedliskowej
- minimalna wielkość wydzielonych działek dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej - 800 m2
- minimalna wielkość wydzielonych dziatek dla zabudowy siedliskowej - 2500 m2.
W ocenie Kolegium powyższe zapisy planu zagospodarowania przesądzają o dopuszczalności przeznaczenia gruntów w tym konturze na cele nierolnicze, dopuszczając lokalizację budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego.
Wobec przedstawionego stanu rzeczy organ odwoławczy podkreślił, że podstawę prawną wydania w sprawie decyzji stanowił m. in. art. 11 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 121, poz. 1266, ze zm.). Pojęcie "wyłączenia z produkcji" zdefiniowane w art. 4 pkt. 11 ww ustawy oznacza rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów. Wyłączenie z produkcji jest czynnością faktyczną która w świetle art. 11 ust 1 nastąpić może tylko po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie i w jej następstwie. W przeciwnym wypadku wyłączenie z produkcji narusza przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Użyte przez ustawodawcę wart. 11 ust. 1 pojęcie użytków, gruntów i gruntów leśnych przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne" oznacza przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze i nieleśne w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, co wynika z analizy art. 11 ust. 1 w związku z art. 7 ust 1 i art. 28 ust. 2. Z art. 7 ust. 1 ustawy wynika, że przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, natomiast art. 28 ust. 2 ustawy przewiduje konsekwencje wyłączenia z produkcji gruntów przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze i nieleśne. Z art. 28 ust. 1 ustawy wynika jednoznacznie, że stosując odpowiedzialność określoną w tym przepisie zasadne jest przede wszystkim ustalenie przeznaczenia gruntu podlegającego wyłączeniu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Ustalenie, że grunt w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczony jest na cele nierolnicze i nieleśne jest podstawą do podjęcia kolejnych czynności i wydania decyzji administracyjnej.
Powyższe skutkowało wydaniem decyzji, na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zezwalającej na wyłączenie na trwałe z produkcji rolnej gruntu klasy R III b pochodzenia mineralnego o pow. [...] m2 stanowiącego część działek oznaczonych nr [...] i [...]. Należność z tytułu wyłączenia oraz opłaty roczne zostały obliczone na podstawie art. 12 ustawy a szczegółowe rozliczenie dokonane przez geodetę powiatowego zostało zawarte w załączniku do decyzji.
Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, iż ze względu na przeznaczenie działek nr [...] i [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zastosowanie znalazł art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a nie art. 28 ust. 1. W związku z tym zarzuty zawarte w odwołaniu dotyczące sprawcy wyłączenia nie mogły odnieść żadnego skutku w sprawie.
A. T. i E. T. w skardze wniesionej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] lutego 2012r. zarzucili naruszenie wskazanych w osnowie obu decyzji przepisów, przez przyjęcie, iż w stanie faktycznym zaistniałym w sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania wobec nich tych przepisów, a w szczególności braku rozważenia jaki podmiot i na podstawie jakich czynności faktycznych dokonał wyłączenia działek, których dotyczy postępowanie przed ich nabyciem przez skarżących (wyłączenie dokonane było według skarżących przez nieformalnego użytkownika, tj. Spółdzielnię Kółek Rolniczych w G. oraz wadliwą interpretację miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla tych działek. Nadto naruszenie art. 6 K.p.a., czyli zasady praworządności stanowiącej odzwierciedlenie art. 7 Konstytucji RP, w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przez naruszenie granic swobodnego uznania w związku z brakiem określenia przesłanek, którymi kierowały się oba organy przy wydaniu skarżonej decyzji;
art. 7 w zw. z art 77 i następnych K.p.a. przez brak wszechstronnego i dokładnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego; art. 8 K.p.a. przez m. in. wydanie skarżonej decyzji bez przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego w sprawie.
Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia skarżący wnieśli o uwzględnienie złożonej skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S.z [...] lutego 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2011 r.
Skarżący podnieśli, że organ odwoławczy nie odniósł się do jednego z podstawowych zarzutów odwołania jakim była okoliczność, iż w warunkach niniejszej sprawy faktyczne wyłączenie z produkcji rolnej nie zostało dokonane przez skarżących lecz przez faktycznego poprzedniego użytkownika, to jest przez Spółdzielnie Kółek Rolniczych. Lakoniczne stwierdzenie w końcowej części uzasadnienia decyzji o bezpodstawności tego zarzutu, winno mieć w uzasadnieniu większe odzwierciedlenie, ze wskazaniem na błędność powołania się na ten zarzut przez skarżących. Takie uchybienie kwalifikowane winno być jako naruszenie wskazanych w osnowie skargi przepisów. W przekonaniu skarżących art. 28 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych pozwala w przypadku stwierdzenia wyłączenia gruntów z produkcji niezgodnie z jej przepisami na ustalenie wobec sprawcy tego wyłączenia z produkcji rolnej opłaty, którą jako aktualni właściciele zostali obciążeni. Zeznania poprzedniego właściciela wskazują na faktyczne wyłączenie z produkcji rolnej przed nabyciem przez skarżących działek. O takim a nie innym sposobie użytkowania działek świadczą też akta sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym w B. sygn. akt [...] o wydanie wniesionej przez S. T. - prawną właścicielkę - przeciwko Spółdzielni Kółek Rolniczych w G. W tym zakresie organy całkowicie pominęły tę część materiału dowodowego oraz wyjaśnienia obecnych właścicieli wskazujących na stan działki w chwili nabycia. Ustalenie podmiotu, który swoim zachowaniem wyłączył grunt z użytkowania rolniczego, równoznaczne jest więc z ustaleniem "sprawcy" wyłączenia w rozumieniu art. 28 ust. 1 ustawy. Ocena materiału dowodowego sprawy z pozycji przepisów ustawy według skarżących pozwala na jednoznaczną konkluzję, że skarżący - mając na uwadze ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i stan faktyczny działek - nie zmienili w żaden sposób charakteru użytkowania gruntów, gdyż taki sposób wykorzystywania gruntów dokonany był przez inne podmioty.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. - w odpowiedzi na skargę - wniosło o oddalenie skargi, albowiem nie znalazło podstaw prawnych do zmiany stanowiska przedstawionego w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze Kolegium wyjaśniło, że błędne jest stanowisko skarżących o braku uzasadnienia w zaskarżonej decyzji odnośnie sprawcy wyłączenia. Kolegium jeszcze raz powtórzyło, że ze względu na przeznaczenie działek nr [...] i [...] w miejscowym planie
zagospodarowania przestrzennego zastosowanie znalazł art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a nie art. 28 ust. 1 tej ustawy, w Którym Jest mowa o sprawcy wyłączenia. Kolegium w swojej decyzji dokonało analizy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy P. uznając, iż zapisy planu przesądzają o dopuszczalności przeznaczenia gruntów na cele nierolnicze. W związku z powyższym okoliczności sprawy wskazały na konieczność zastosowania art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, co spowodowało odstąpienie od przeprowadzania postępowania dowodowego na okoliczność sprawcy wyłączenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] lutego 2012 r. oraz decyzja Starosty [...] z [...] listopada 2011 r. nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego.
Jedną z podstaw materialnych wydanych w sprawie decyzji był art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych [(Dz. U. z 2004 r., Nr 121, poz. 1266, ze zm.) - dalej w skrócie: u.o.g.r.l.].
Gruntami rolnymi - w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 u.o.g.r.l. - są grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne. Z akt sprawy wynika, w tym w szczególności z wypisu z rejestru gruntów i budynków, że działka nr ew. [...] o powierzchni [...] ha jest użytkiem rolnym - gruntem ornym o symbolu "R" klasy III b, a działka nr ew. [...] o powierzchni [...] ha jest w [...] ha użytkiem rolnym - gruntem ornym o symbolu "R" klasy III b i IV a i w [...] ha gruntem zabudowanym i zurbanizowanym o symbolu "B".
Przez przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze - zgodnie z art. 4 pkt 6 u.o.g.r.l. - rozumie się ustalenie innego niż rolniczy sposobu użytkowania gruntów rolnych. Jak słusznie wskazał organ działki nr ew. [...] i [...] położone są na terenie oznaczonym symbolem R4aMR opisanego w stanie sprawy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy P. Dla terenów zabudowy mieszkaniowej zagrodowej oznaczonych na rysunku planu symbolem R4aMR plan ustala: adaptację, rozbudowę oraz modernizację istniejącej zabudowy mieszkaniowej siedliskowej i usługowej; realizację nowej zabudowy jednorodzinnej i siedliskowej [...]. Niewątpliwie zatem plan dopuszcza przeznaczenie tego terenu na zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, czyli przeznaczenie na cele nierolnicze.
Przez wyłączenie gruntów z produkcji - stosownie do art. 4 ust. 11 u.o.g.r.l. - rozumie się rozpoczęcie innego niż rolnicze użytkowanie gruntów [...]. Bezspornie z akt sprawy wynika, że na powierzchni [...] m2 działek nr ew. [...] i [...] doszło do innego niż rolnicze użytkowanie gruntów klasy R lii b, jako że powierzchnia ta została trwale wybrukowana kostką brukową "[...]".
Zatem działanie organów w sprawie doprowadziło do prawidłowego stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze zostały wyłączone z produkcji i wyłączenie to nastąpiło bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2. Decyzję taką wydano zatem z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10 %.
Odnosząc się do treści skargi wskazać należy, że zasady wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej i leśnej - zgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych - zostały określone w rozdziale 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zatytułowanym "Wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej" (art. 11 - art. 14). Z kolei wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej niezgodne z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zostało uregulowane w art. 28 - art. 30 rozdziału 7, zatytułowanego "Kontrola wykonania przepisów ustawy".
W rozważaniach na temat wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, będącego przedmiotem kontroli Sądu, czyli niezgodnego z przepisami ww ustawy, należało wyjść z regulacji dotyczących wyłączenia z produkcji rolnej zgodnego z prawem. I tak wyłączenie z produkcji gruntów rolnych, przeznaczonych na cele nierolnicze, może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie (art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l.). Osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji (art. 12 ust. 1 u.o.g.r.l.).
W myśli powyższych unormowań, aby doszło do wyłączenia z produkcji gruntów rolnych zgodnego z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych: 1) grunty te winny być uprzednio przeznaczone na cele nierolnicze;
2) następnie należy uzyskać decyzję zezwalającą na takie wyłączenie;
3) od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji osoba, która uzyskała
zezwolenie na wyłączenia, jest obowiązana uiścić:
- należność, którą pomniejsza się o wartość gruntu, w dniu faktycznego wyłączenia
tego gruntu z produkcji,
- opłaty roczne.
Z kolei art. 28 u.o.g.r.l. stanowi:
- ust. 1 - w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności,
- ust. 2 - w razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10%.
Wyłączenie z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, o którym stanowi ust. 1 art. 28 u.o.g.r.l., dotyczy sytuacji, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie przewiduje przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Wówczas nie wydaje się decyzji zezwalającej na wyłączenie, o której mowa w art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l., ale w formie sankcji dla sprawcy takiego wyłączenia ustala się - w drodze decyzji - opłatę w wysokości dwukrotnej należności.
Natomiast wyłączenie z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, o którym stanowi ust. 2 art. 28 u.o.g.r.l. i z którym mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie, dotyczy sytuacji, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje przeznaczenie np. gruntów rolnych na cele nierolnicze. Wtedy organ - działając z urzędu - dokonuje niejako legalizacji bezprawnego wyłączenia, bowiem wydaje decyzję zezwalającą na wyłączenie gruntów z produkcji, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10%. W tym przypadku możliwość wydania decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji wynika w sposób oczywisty z przeznaczenia gruntów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne (pod. wyrok NSA z 18.06.2008r., sygn. akt II OSK 674/07, publ. Lex nr 467518; wyrok WSA z 29.09.2010r., sygn. akt IV SA/Wa 1226/10, publ. baza orzeczeń cbois. nsa.'gov.pl).
W przytoczonym przepisie ustawodawca nie tylko sprecyzował więc w jakich przypadkach mamy do czynienia z wyłąJzeniem gruntów z produkcji niezgodnie z prawem, ale i wprowadził z tego tytułu różne sankcje finansowe (opłatę w wysokości dwukrotnej należności i podwyższenie wysokości należności o 10%). Do tego z regulacji tych wyraźnie wynika, iż sprawcę wyłączenia ustala się wówczas, gdy wyłączenie dotyczy gruntu nieprzeznaczonego na cele nierolnicze (art. 28 ust. 1 u.o.g.r.l.), nie zaś gruntu na takie cele przeznaczonego (art. 28 ust. 2 u.o.g.r.l.).
Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne i wywody Sąd stanął na stanowisku, jednocześnie podzielając w tym zakresie wywody organu, że w sprawie doszło do wyłączenia gruntu z produkcji niezgodnego z prawem, bowiem przeznaczonego na cele nierolnicze aktem prawa miejscowego, bez uprzedniego uzyskania decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l. (art. 28 ust. 2 u.o.g.r.l.). Oznacza to, iż wyłączenie, które było przedmiotem rozstrzygnięcia kwalifikowało się pod dyspozycję art. 28 ust. 2 u.o.g.r.l., a nie - jak tego chcieliby skarżący - pod dyspozycję art. 28 ust. 1 u.o.g.r.l. Tym samym nie podzielono twierdzenia skarżących, że w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 28 ust. 1 u.o.g.r.l., który mówi o sprawcy wyłączenia. Decyzją wydawaną w trybie art. 28 ust. 1 u.o.g.r.l. nie udziela się bowiem zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej oraz nie ustala się należności ani opłaty rocznej, jak to ma miejsce w przypadkach podlegających pod regulacje art. 11 ust. 1 - 2 i art. 28 ust. 2 u.o.g.r.l., a ustala się sankcję w postaci opłaty w wysokości dwukrotnej należności. Organ nie wydaje decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z danej produkcji, tylko decyzję ustalającą opłatę.
Jedynie należy zgodzić się ze skarżącymi, że argumentacja jednozdaniowa, sformułowana na odparcie zarzutu dotyczącego nie usta lenia sprawcy wyłączenia, nie jest zbyt przekonywująca. Uchybienie to nie mogło jednak mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, albowiem zadośćuczynienie obowiązkowi należytego przekonania, w należycie sporządzonym uzasadnieniu, czyli zgodnie z wymogami art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a. i tak nie doprowadziłoby do przeciwnego rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają - wskazanych w skardze i będących podstawą wydanych decyzji - przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik spraw oraz przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy - na mocy art. 151 P.p.s.a. - orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło