IV SA/Wa 781/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 9 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 28 czerwca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek K. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Skarżąca wniosła sprzeciw od tego zarządzenia. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem T. W. Miesięczny dochód skarżącej z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego wynosi 600 złotych, natomiast dochód jej męża łącznie z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz renty wynosi 780 złotych. Skarżąca wymieniła składniki majątku jej oraz jej męża, wśród których znajdują się dom o powierzchni 70 mkw., mieszkanie o powierzchni 17 mkw. oraz nieruchomość rolna o powierzchni 2,06 ha. Skarżąca wskazała, że miesięcznie ponosi koszty raty pożyczki w kwocie 800 złotych, opłaty za światło – 200 złotych, leków męża – 200 złotych, leków skarżącej – 100 złotych, raty podatku rolnego – 60 złotych, opłaty za wodę i śmieci – 95 złotych. Do wniosku załączyła także zaświadczenie o stanie zdrowia męża wymagającym stałego leczenia. W zarządzeniu z dnia 31 lipca 2014 r. skarżąca została do przedłożenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów niezbędnych do dokonania jej rzeczywistych możliwości płatniczych, tj.: a) wyciągów z rachunków bankowych będących w posiadaniu skarżącej oraz jej męża, uwzględniających operacje na tych rachunkach w okresie ostatnich trzech miesięcy; b) kopii faktur, rachunków, dowodów wpłat potwierdzających wysokość wydatków na konieczne utrzymanie (o których mowa w rubryce 5 wniosku o przyznanie prawa pomocy), c) dokumentów potwierdzających podane w rubryce 10 formularza PPF wysokości otrzymywanych przez skarżącą i jej męża T. W. dochodów (decyzji o przyznaniu renty, zaświadczenia z urzędu gminy o dochodowości posiadanego przez nią gospodarstwa rolnego), d) oświadczenia, czy starała się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – w przypadku odpowiedzi twierdzącej, należy nadesłać kopię decyzji właściwego organu o przyznaniu dopłaty bezpośredniej lub innej formy pomocy; e) kopii umowy pożyczki. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedstawiła następujące dokumenty: a) wyciągi za luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec ze wspólnego rachunku bankowego K. W. i T. W., na rachunkach regularnie odnotowywano przelewy z ZUS w kwotach: w lutym i marcu – 851, 60 złotych, 369,06 złotych, 775,38 złotych, 57,24 złotych, w kwietniu – 198, 34 złotych, 786,52 złotych, w maju – 786,52 złotych, w czerwcu – 702,76 złote, 786, 52 złotych, odnotowano także przelew z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na kwotę 1804,84 złote, w rozpatrywanym okresie skarżąca oraz jej mąż dokonali szeregu wypłat gotówkowych z rachunku bankowego w kwotach: w lutym i marcu – 400 złotych, 1400 złotych, 500 złotych, w kwietniu – 400 złotych, w maju – 300 złotych, 140 złotych, 500 złotych, w czerwcu – 270 złotych, z rachunku bankowego dokonywano także przelewy tytułem spłaty kredytu w kwotach od 57,34 złotych do 511,78 złotych, b) pokwitowania wpłat tytułem rat zaległych w łącznej kwocie 393 złote, blankiet spłaty pożyczki - raty w kwocie 205,77 złotych płatnej do dnia 29 sierpnia 2014 r., c) decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o waloryzacji renty T. W. z dnia [...] marca 2014 r. potwierdzającą, że wysokość świadczenia brutto wynosi obecnie 917,05 złotych, co daje netto kwotę 786,52 złotych oraz zaświadczenie wystawione przez Wójta Gminy S. w dniu [...] sierpnia 2014 r., zgodnie z którym dochód roczny z gospodarstwa rolnego K. W. i T. W. składającej się z 2,0424 ha użytków rolnych wynosi 4218,27 złotych. Skarżącą oświadczyła także, że nie dołączyła rachunków za prąd i leki ponieważ, są one opłacane przez jej dzieci. Skarżąca dodatkowo przedłożyła zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia [...] maja 2014 r. wystawione przez lekarza neurologa, z którego wynika, że skarżąca mimo leczenia nie odzyskała zdolności do pracy i wymaga nadal leczenia i rehabilitacji oraz orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2014 r., zgodnie z którym skarżącej przyznano uprawienia do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 4 miesięcy od daty wyczerpania zasiłku chorobowego. Skarżąca przedstawiła także orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] maja 2014 r. stwierdzające, że jej mąż, T. W., jest częściowo niezdolny do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, zaś prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, o czym stanowi § 2 i § 3 powołanego wyżej przepisu. Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a., wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Zatem to strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest przedstawić wszystkie okoliczności dowodzące, iż mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Zgodnie z oświadczeniami skarżącej, jej rodzina utrzymuje się ze świadczeń przyznanych przez ZUS oraz z dochodów z gospodarstwa rolnego. Skarżąca przedstawiła decyzję ZUS, zgodnie z którą aktualna wysokość świadczenia rentowego jej męża T. W. wynosi 786,52 złotych. Z przedstawionych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że odnotowano także inne przelewy, w których jako tytuł wskazano "świadczenie ZUS", jednakże skarżąca nie wyjaśniła, jakie to świadczenia, a także czy mają charakter okresowy czy jednorazowy. Nie wyjaśniła także, czy w związku z ustaleniem jej uprawień do świadczenia rehabilitacyjnego została wydana decyzja przyznająca jej stosowne świadczenie oraz nie podała ewentualnej kwoty tego świadczenia. Wobec tego nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, jaką kwotą skarżąca oraz jej mąż pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym dysponują miesięcznie. Dodatkowo skarżąca oświadczyła, że część ciężarów utrzymania jej oraz jej męża ponoszą jej dzieci, tj. regulują rachunki za energię elektryczną oraz leki. Na rachunku bankowym odnotowano wpłatę z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Skarżąca nie nadesłała jednak żadnej decyzji o przyznaniu dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych. W odniesieniu do ponoszonych przez skarżącą ciężarów spłaty kredytów lub pożyczek należy stwierdzić, że wyłącznie na podstawie wyciągów z rachunku bankowego oraz pokwitowań i blankietów spłaty nie jest możliwe ustalenie, jaka jest wysokość miesięcznego obciążenia tego rodzaju zobowiązaniami. Sąd zobowiązał skarżącą do nadesłania stosownej umowy kredytowej, jednakże skarżąca tego zobowiązania nie wykonała. Nie wskazała także, na jaką kwotę opiewa całość zaciągniętego zobowiązania, natomiast wskazana na urzędowym formularzu kwota miesięcznego obciążenia kredytowego nie odpowiada kwotom ujawnionym na nadesłanych dokumentach. Dodatkowo trzeba zauważyć, że każdorazowo przed zaciągnięciem zobowiązania pieniężnego wyspecjalizowana instytucja kredytowa dokonuje gruntownej oceny możliwości płatniczych dłużnika, oceniając jego zdolność kredytową. Zaciągnięte przez skarżącą lub jej męża kredyty lub pożyczki dowodzą, że wspomniana instytucja dokonała takiej właśnie oceny, która pozwoliła im przyznać kredyty lub pożyczki, ponieważ ich stan majątkowy rokuje na spłatę zaciągniętego zobowiązania. W tej sytuacji, wobec braku przeciwdowodu, tj. dokumentów lub oświadczeń dowodzących gorszej sytuacji majątkowej, trudno jest wywieść, jakoby obciążenia finansowe uniemożliwiały skarżącej poniesienie kosztów sądowych. Skarżąca nie przedstawiła innych dokumentów potwierdzających wydatki ponoszone we wspólnym gospodarstwie domowym, ani też przez któregoś z członków rodziny. Skarżący nie przedstawiła także stosownych dokumentów potwierdzających koszty utrzymania jego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym w tym wymienionych w wezwaniu z dnia 31 lipca 2014 r., w szczególności nie nadesłała kopii faktur, rachunków, dowodów wpłat potwierdzających wysokość wydatków na konieczne utrzymanie, ani też nie złożyła oświadczenia co do kosztów ponoszonych na żywność. W nadesłanych dokumentach oraz pismach skarżącej brak też jest oświadczenia na jaki cel przeznaczono wypłaty gotówkowe z rachunku bankowego, opiewające na łączną kwotę 3910 złotych w okresie od lutego do czerwca 2014 r. W ocenie Sądu przedstawione źródła utrzymania wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz partycypowanie w kosztach utrzymania przez dzieci skarżącej, która nie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym wskazują, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego oraz skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Mimo wezwania, skarżąca nie przedstawiła dokumentów pozwalających na ustalenie jej miesięcznego dochodu oraz ustalenie sumy miesięcznych wydatków, co stanowi zasadniczy element oceny w ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Bez tych danych nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy poniesienie kosztów sądowych rzeczywiście stanowiłoby nadmierne obciążenie dla budżetu domowego skarżącej. Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe. W rozpatrywanej sytuacji trudno stwierdzić, że skarżąca jest osobą, która nie jest w stanie pozyskać kwot umożliwiających udział w sporze sądowym. Reasumując, skarżąca nie wykazała, by zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Sytuacja majątkowa skarżącej nie pozwala również stwierdzić, by poniesienie kosztu skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika przekraczało jej możliwości finansowe. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.