IV SA/Wa 784/14

WyrokWSA w Warszawie2014-06-17

Skład orzekający: Piotr Korzeniowski, Leszek Kobylski, Iwona Szymanowicz-Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy właściciele nieruchomości mogą zostać uznani za posiadaczy odpadów i zobowiązani do ich usunięcia na podstawie art. 26 ustawy o odpadach, gdy na ich działkach znajdują się odpady niebezpieczne o kodzie 17 05 05*?
Ratio decidendi
Właściciele nieruchomości, którzy władają powierzchnią ziemi, na której znajdują się odpady, są domniemanymi posiadaczami tych odpadów i mogą zostać zobowiązani do ich usunięcia na podstawie art. 26 ustawy o odpadach. Domniemanie to może zostać obalone jedynie przez wykazanie, że faktycznym posiadaczem odpadów jest inny podmiot. W niniejszej sprawie skarżący nie obalili tego domniemania, a organy prawidłowo ustaliły, że na ich działkach znajdują się odpady niebezpieczne, które muszą zostać usunięte.
Stan faktyczny
Burmistrz N. wszczął postępowanie wobec T.G. i H.G. w sprawie nawiezienia na ich działki odpadów niebezpiecznych o kodzie 17 05 05*. Po badaniach Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska stwierdził przekroczenia dopuszczalnych norm zanieczyszczeń. Organ I instancji nakazał usunięcie odpadów, co skarżący zaskarżyli do SKO w W. SKO uchyliło decyzję tylko w zakresie terminu wykonania obowiązku. Skarżący podnosili zarzuty dotyczące m.in. niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego i nieuwzględnienia planowanej funkcji terenu.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi T. G. i H. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów oddala skargę Burmistrz N. (dalej: organ I instancji), w piśmie z dnia [...] września 2012 r., zwrócił się do T.G. i H.G.(dalej: skarżący) do złożenia wyjaśnień i przedstawienia posiadanej dokumentacji w sprawie nawiezienia odpadów niewiadomego składu i pochodzenia na ich działkach w miejscowości P. W odpowiedzi T.G. oświadczyła, że wraz z mężem H.G. przyjęli ziemię od firmy H. Sp. z o.o. z siedzibą w L. Jako przywożącego ziemię wskazała Pana S. Dołączyła oświadczenie ww. firmy o nie zawieraniu przez ziemię żadnych substancji czy też związków niebezpiecznych dla organizmu człowieka. W piśmie z dnia [...] października 2012 r., organ I instancji zawiadomił skarżących o wszczęciu, w dniu [...] września 2012 r. na podstawie art. 3 ust. 3 pkt 13 oraz art. 34 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (tekst jedn.: tekst jedn.: Dz. U.z 2010 r. nr 185 poz. 1243 ze zm.), postępowania w sprawie nawiezienia na ich działki ziemi niewiadomego pochodzenia, która wydziela bardzo nieprzyjemny zapach. Podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] października 2014 r. pracownicy Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska pobrali próbki glebowe ziemi z 10 odwiertów, każdy o głębokości około 50 cm. W piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska poinformował, że pobrane próbki wykazują przekroczenia wartości dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi (Dz.U. z 2002 r., nr 165, poz. 1359, dalej jako "rozporządzenie"), a tym samym nie spełniają kryteriów dopuszczalnych wartości stężeń zanieczyszczeń określonych ww. rozporządzeniu. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r., znak: [...] organ I instancji nakazał skarżącym, właścicielom działek nr ew. [...] i [...] położonych w miejscowości P., gmina N., usunięcie odpadów w postaci materiału odpadowego sklasyfikowanego jako urobek z pogłębienia zawierający lub zanieczyszczony substancjami niebezpiecznymi określony kodem 17 05 05, z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania. Organ określił, że wykonanie decyzji nastąpi przez zawarcie umowy na usunięcie odpadów i ich transport do miejsca składowania lub unieszkodliwienia, z przedsiębiorcą posiadającym odpowiednie zezwolenie właściwego organu, zgodnie z ustawą o odpadach, na prowadzenie działalności w zakresie zbierania, transportu, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów oraz przez dostarczenie do Urzędu Miejskiego w N., w terminie 14 dni od dnia usunięcia odpadów, kart przekazania tych odpadów. Termin wykonania decyzji Burmistrz N. ustalił do dnia [...] kwietnia 2013 r. Od powyższej decyzji, w piśmie z dnia [...] lutego 2013 r., skarżący wnieśli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: SKO w W., organ II instancji). W odwołaniu podnieśli, że na swoich działkach o nr ew. [...] i [...] zamieścili ogłoszenie o treści: "przyjmę ziemię" z podanym telefonem kontaktowym. W odpowiedzi na nie skontaktował się z nimi P.S., z którym zawarli umowę ustną na przywóz i kupno dobrej jakości ziemi, przy czym o tej dobrej jakości byli zapewniani kilkakrotnie. Nawożenie ziemi zlecono S.S., który zrobił to w okresie od połowy czerwca 2012 r. do około połowy września 2012 r., a ziemia miała pochodzić z budowy osiedla mieszkaniowego na T. w W. Skarżący zarzucili organowi: – niewykazanie w uzasadnieniu, że oświadczenie H. Sp. z o.o. z siedzibą w L. z nieczytelnymi pieczątką oraz podpisem otrzymali od Pana S. po wielokrotnych prośbach o jego dostarczenie oraz, że zgłaszali oni zastrzeżenia co do jakości ziemi; – powoływanie się na wielość podmiotów, które przywoziły ziemię; – nieprawdziwe ustalenie, że każdorazowo w czasie, gdy Pan Sna terenie działek był H.G. lub jego syn; – nieprzesłuchanie świadków; – nieokreślenie charakteru działalności Pana P.S. w sensie pośrednictwo – kierownictwo; – naruszenie art. 3 ust. 3 pkt 13 u.o. poprzez utożsamienie posiadacza odpadów z władającym powierzchnią ziemi, które jest domniemanie, które może być obalone w toku postępowania wyjaśniającego. Po rozpatrzeniu odwołania w decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...] SKO w W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.) uchyliło zaskarżoną decyzję w zakresie terminu wykonania obowiązków nałożonych decyzją I instancji i ustaliło nowy termin do dnia [...] kwietnia 2014 r. Organ II instancji uznał, że w niniejszej sprawie stan faktyczny jest bezsporny i niekwestionowany przez skarżących, bowiem z akt wynika, iż na nieruchomości położonej w miejscowości P., oznaczonej jako działki nr [...] i [...] znajdują się odpady niebezpieczne o kodzie 17 05 05* (urobek z pogłębiania zawierający lub zanieczyszczony substancjami niebezpiecznymi). Nawiezienie i woranie obornika, po czym dokonanie oprysku gruntu preparatem E. nie jest natomiast metodą unieszkodliwiania, o której mowa w ustawie o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U z 2013 r. poz. 21 ze zm., dalej: u.o.). W związku z powyższym należy zauważyć, iż w pkt 17 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 marca 2006 r. w sprawie odzysku i unieszkodliwiania odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz. U. z 2006 r., nr 49, poz. 356) określone zostały warunki odzysku odpadów o kodzie 17 05 05*. Warunkiem odzysku odpadów o tym kodzie jest odzysk wydobytej gleby i ziemi polegający na usunięciu substancji ropopochodnych, na przykład za pomocą bakterii lub innych metod. Po przeprowadzeniu odzysku wykonuje się badania potwierdzające uzyskanie standardów wymaganych odrębnymi przepisami. W tym miejscu SKO w W. podkreśla, że mimo przeprowadzenia zleconych zabiegów na terenie przedmiotowej nieruchomości, badania próbek glebowych wykazały znaczne przekroczenie dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń węglowodorowych, w tym wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych dla obszarów grupy B. Organ II instancji wskazał również, że w myśl art. 27 ust. 9 u.o. posiadacz odpadów może przekazywać osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej niebędącym przedsiębiorcami określone rodzaje odpadów, do wykorzystania na potrzeby własne za pomocą dopuszczalnych metod odzysku, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 10. Katalog tych odpadów zawarty w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącymi przedsiębiorcami, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. z 2006 r., nr 75, poz. 527 ze zm.) nie obejmuje odpadów o kodzie 17 05 05*. Skład orzekający SKO w W. nie miał wątpliwości, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 26 ustawy o odpadach, a tym samym organ I instancji zasadnie nakazał posiadaczowi odpadów ich usuniecie z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W toku postępowania administracyjnego obu instancji, skarżący nie obalili również domniemania, iż władający powierzchnia ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. T.G. i H.G. przyjmowali ziemię od różnych dostawców i faktu tego nie kwestionowali. Ponadto podejmowali czynności w celu doprowadzenia zwiezionej ziemi do odpowiednich standardów, o czym świadczy zlecenie oprysków, m.in. specjalistycznej firmie. Wszystkie te okoliczności w sposób jednoznaczny wskazują, iż właściciele nieruchomości nr ew. [...] i [...] są posiadaczami zgromadzonych na nich odpadów. Skargą na powyższą decyzję SKO w W., w piśmie z dnia [...] maca 2014 r. wnieśli T.G. i H.G. Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Skarżący zakwestionowali treść pisma [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] oraz sprawozdania z badań w Laboratorium Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska Pracowni w C. nr [...] gdyż dane w nich zawarte zostały niewłaściwie zinterpretowane w odniesieniu do załącznika do rozporządzenia ministra Środowiska z dnia [...] września 2002 r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi. Uznali ponadto, że niesłusznie niezbadana została wodoprzepuszczalność gruntu. Ponadto skarżący zarzucili SKO w W., że nie organ nie uwzględnił funkcji terenu, na którym znajdują się ich działki graniczące bezpośrednio z drogą wojewódzką nr [...]. Teren ten został przeznaczony pod zabudowę przemysłowo-usługową, a z ww. rozporządzenia Ministra Środowiska nakazuje brać pod uwagę funkcję planowaną. W opinii skarżących, organ II instancji pominął ich działania mające na celu poprawę parametrów. Podnieśli oni, że zlecili przeprowadzenie stosownych badań przez firmę E., a następnie zgodnie z zaleceniami został worany obornik i dokonano oprysku preparatem E. SKO w W. natomiast nie zainteresowało się efektami, jakie przyniosły te działania, czy i w jakim tempie następuje poprawa parametrów ziemi. W odpowiedzi na skargę SKO w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Sąd rozpoznał skargę na decyzję SKO w W. na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z dnia 20 września 2002 r., nr 153, poz. 1269). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje kończące postępowanie administracyjne (art. 3 §2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej: ustawa p.p.s.a.). Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja GDOŚ nie narusza prawa. Podstawą orzekania przez SKO w W. w niniejszej sprawie był art. 26 u.o. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o oraz art. art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. Zgodnie z ogólną zasadą gospodarki odpadami wyrażoną w art. 26 ust. 1 u.o. posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (por. J. Jerzmański, Nieprawidłowe deponowanie odpadów – podmioty odpowiedzialne, PK 2010, nr 12, s. 44.). Zasada ta jest bezpośrednią konsekwencją obowiązywania domniemania wyrażonego w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. Według tego przepisu posiadaczem odpadów jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Zgodnie z art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 ze zm.) przez władającego powierzchnią ziemi - rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający. W niniejszej sprawie organy administracji w sposób prawidłowy ustaliły, że ziemia przywieziona na nieruchomości należące do skarżących stanowi odpad. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. przez odpady - rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. O tym, że czy dany przedmiot lub substancja uzyskuje cechę odpadu decyduje zachowanie się polegające na pozbyciu się go przez dotychczasowego posiadacza. Chodzi tu o zachowanie polegające na wyzbyciu się czegoś bezużytecznego, niepotrzebnego, zbytecznego. Zasadniczym elementem definicji odpadów jest pojęcie "pozbycie się". Przedmiot staje się odpadem z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza. Czynność polegającą na pozbyciu się odpadu możemy odnosić do pojęcia subiektywnej lub obiektywnej wartości substancji lub przedmiotu, którą ona przedstawia dla posiadacza odpadów. Elementem istotnym, które należy brać pod uwagę w interpretacji pojęcia "odpady" jest określenie "użyteczność", które oznacza zdolność do zaspokajania ludzkich potrzeb. Celem działalności gospodarczej jest wytworzenie rzeczy i usług, które mają użyteczność. Substancja lub przedmiot, jeżeli zaspokaja jakąś potrzebę, ma cechę użyteczności, a użyteczność stanowi o wartość substancji lub przedmiotu. Jeżeli cechę użyteczności traci dla dotychczasowego posiadacza to pozbywa się jej. Może ona stać się w ten sposób odpadem. Jak wynika z przesłanek ustawowych odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Nie są one więc dla posiadacza użyteczne. Wykładnię pojęcia "odpady" należy dokonać na styku wzajemnie przenikających się dziedzin nauk technicznych, ekonomicznych i prawnych. Interpretację pojęcia "odpady" należy też prowadzić z uwzględnieniem roli popytu na określone substancje i przedmioty w znaczeniu potrzeb gospodarczych i społecznych. W niniejszej sprawie urobek z pogłębiania zawierający lub zanieczyszczony substancjami niebezpiecznymi określony kodem 17 05 05 * stanowi substancję lub przedmiot, których dotychczasowy posiadacz pozbył się na rzecz skarżących. Urobek ten jest odpadem zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. W toku postępowania świadek Pan S.S. oświadczył, iż przywoził na teren nieruchomości skarżących ziemię pochodzącą z wykopów z budowy osiedla przy ul. [...]. Ziemia ta pochodziła od firmy H., zaś odbierana była za pośrednictwem firmy K. Z pisma Pana S.S. z dnia [...] grudnia 2012 r. wynika, iż na terenie nieruchomości należącej do skarżących stała tablica z napisem o treści "przyjmę każdą ilość ziemi", zaś na teren tejże nieruchomości nawożona była także w znacznych ilościach ziemia przez osoby trzecie. Skarżący jako posiadacze odpadów są adresatem obowiązku właściwego gospodarowania odpadami. Obowiązek właściwego gospodarowania odpadami obciąża władającego powierzchnią ziemi, będącego posiadaczem odpadów. W literaturze zwraca uwagę, że z punktu widzenia przepisów u.o. posiadaczy odpadów można podzielić na dwie zasadnicze grupy – "posiadaczy "legalnych", czyli takich, którzy posiadając odpady działają na podstawie uzyskanej zgody na gospodarowanie odpadami bądź też wyraźnie z obowiązku uzyskania tej zgody zostali zwolnieni, oraz posiadaczy "nielegalnych", którzy wymaganej zgody nie mają i nie podlegają też zwolnieniom z obowiązku jej uzyskania" (M. Górski, Gospodarowanie odpadami w świetle prawa wspólnotowego i polskiego prawa wewnętrznego, Poznań 2005, s. 46). Rozróżnienie to, wiąże się przede wszystkim z określeniem możliwości i warunków przekazywania odpadów pomiędzy posiadaczami i ustaleniem zasad przekazywania odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami. Pozycję prawną skarżących jako posiadaczy odpadów i określają obowiązki i uprawnienia uregulowane w u.o. Obowiązek prawny w gospodarce odpadami sprowadza się najczęściej do tego, że przepis prawa ustanawia dla posiadacza odpadów nakaz lub zakaz określonego zachowania się (działania lub zaniechania). Niezastosowanie się do nakazu lub zakazu wytwarza stan niewypełnienia obowiązku uregulowanego przez przepisy u.o. Obowiązki posiadacza odpadów pozostają w ścisłym związku z samą powinnością ochrony środowiska, gdyż jest ona podstawowym warunkiem zabezpieczenia jej realizacji. W orzecznictwie NSA ukształtowanym na gruncie ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. wyrażony został pogląd, według którego "1. Kabel energetyczny linii podziemnej, który przestał być wykorzystywany do przesyłu energii elektrycznej i w związku z tym stał się bezużyteczny jest odpadem, którego posiadacz pozbył się w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, niezależnie od tego czy jest on składowany bądź magazynowany w rozumieniu przepisów tejże ustawy. To zaś oznacza, że jego posiadacz winien odpad ten usunąć. 2. Nie można uzależnić uznania określonego przedmiotu za odpad wyłącznie od tego czy jest on składowany bądź magazynowany w miejscu do tego nieprzeznaczonym. 3. Odpad nie musi być składowany w obiekcie budowlanym przeznaczonym do tego celu, ani też magazynowany tj. czasowo przetrzymywany lub gromadzony przed transportem, odzyskiem lub unieszkodliwieniem. Oznacza to, że może być składowany także poza składowiskiem odpadów. Takie składowanie jest niczym innym jak pozostawieniem odpadu w określonym miejscu niekoniecznie do tego przeznaczonym" (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1688/07, LEX nr 530484). W konstrukcji normatywnej art. art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. mamy do czynienia z domniemaniem adresowanym do władającego powierzchnią ziemi. Domniemanie prawne materialne ma miejsce, wtedy gdy ustawa nakazuje przyjmować, ze jeśli ktoś zdoła wykazać w postępowaniu dowodowym, że zaszło zdarzenie X, to wtedy należy uznawać na tej podstawie, iż zaszło zdarzenie Y (prawnie narzucona dyrektywa inferencyjna). Według Z. Ziembińskiego, "domniemania prawne ułatwiają dowód w tych przypadkach, w których ustawodawca uważał to za pożądane (...), przerzucając na stronę przeciwną ewentualny ciężar obalenia domniemania"(Z. Ziembiński, Logika praktyczna, Warszawa 1997, s. 221.) Domniemanie prawne tworzy narzuconą przez ustawę dyrektywę wnioskowania z jednych faktów o innych. Obalenie domniemania dotyczącego posiadacza odpadów, którym jest władający powierzchnią ziemi, może nastąpić po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniające w indywidualnej sprawie. W przypadku gdy nie można ustalić podmiotu ponoszącego odpowiedzialność za odpady, powinno zacząć działać domniemanie. Inaczej mówiąc jeśli domniemanie nie zostanie obalone, odpowiedzialność za odpady będzie ponosił władający powierzchnią ziemi, na której odpady się znajdują. Jeżeli odpady nie zostaną usunięte zgodnie z obowiązkiem wyrażonym w art. 26 ust. 1 u.o., wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Decyzja nakazująca usunięcie odpadów jest konsekwencją odpowiedzialności administracyjnej władającego powierzchnią ziemi za odpady składowane lub magazynowane w miejscu nieprzeznaczonym do tego celu. Jej zadaniem jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Decyzja wydawana w trybie art. 26 u.o. pełni także funkcję prewencyjną i jest związana z instytucją prawną przymusu administracyjnego. Jeżeli posiadacz odpadów negatywnie oddziałuje na środowisko w ten sposób, że składuje lub magazynuje odpady w miejscu nieprzeznaczonym do tego celu organ ochrony środowiska nakazuje ich usunięcie z tego miejsca. Nakaz usunięcia odpadów w trybie art. 26 u.o. ma charakter sankcji administracyjnej, istnienie której ma wymusić na władającym powierzchnią ziemi wykonanie określonych obowiązków. W doktrynie zwraca się uwagę, iż "Niekiedy dolegliwość sankcji administracyjnych może być odczuwana jako większa, bardziej represyjna niż sankcji karnych, co wynika nie tylko np. z wysokości kar pieniężnych, ale także z braku ogólnych zasad ich nakładania, szerokiego czasem uznania administracyjnego oraz szczególnych cech samych sankcji i procedur ich nakładania (m.in. obiektywizacji nakładania, niestopniowalności winy i odpowiedzialności oraz braku przedawnienia, częstego zbiegu sankcji)".(M. Stahl, Sankcje administracyjne – problemy węzłowe, [w:] M. Stahl, R. Lewicka, M. Lewicki (red.), Sankcje administracyjne. Blaski i cienie, Warszawa 2011, s. 29.). W przepisach dotyczących postępowania z odpadami dużą wagę przywiązuje się do wykorzystania różnych form prewencyjnych instrumentów prawa. Ich celem jest sterowanie działaniami posiadaczy odpadów w ten sposób, aby możliwie jak najwcześniej zapobiegać powstaniu ich negatywnych skutków dla środowiska. Tym samym dąży się do przeciwdziałania tym zjawiskom w celu stopniowej ich eliminacji oraz ograniczania zakresu ich skutków teraz i w przyszłości. Punktem wyjścia wszystkich działań dotyczących postępowania z odpadami powinno być zapobieganie ich powstawaniu (zasada prewencji w gospodarce odpadami). Oznacza to, że odpady muszą być poddane obróbce i usunięciu w sposób, który nie będzie stwarzał zagrożenia dla człowieka i środowiska. Z akt sprawy wynika, iż na nieruchomościach należących do skarżących oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...] znajdują się odpady niebezpieczne o kodzie 17 05 05* (urobek z pogłębiania zawierający lub zanieczyszczony substancjami niebezpiecznymi). Należy podkreślić, iż w postępowaniu z odpadami niebezpiecznymi obowiązuje ustawowy zakaz mieszania odpadów niebezpiecznych różnych rodzajów, mieszania odpadów niebezpiecznych z odpadami innymi niż niebezpieczne, a także mieszania odpadów niebezpiecznych z substancjami, materiałami lub przedmiotami, w tym rozcieńczania substancji niebezpiecznych (art. 21 ust. 1 u.o.). Ustalenie szkodliwości odpadów niebezpiecznych jest dokonywane na podstawie analizy ich składu. W piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska poinformował, iż pobrane do badania w dniu [...] października 2012 r. próbki ziemi z nieruchomości należących do skarżących wykazywały znaczne przekroczenia wartości dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń węglowodorowych, w tym wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych dla obszarów z grupy B, określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi (Dz. U. nr 165, poz. 1359). Zanieczyszczenie ziemi wykluczało możliwość jej użycia do prac ziemnych na terenie działek należących do skarżących. Ziemia ta stanowiła odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. Eliminacja zagrożeń stwarzanych przez odpady polega na ich bezpiecznym unieszkodliwieniu. Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.o., obowiązuje zakaz przetwarzania odpadów poza instalacjami lub urządzeniami. Jak wynika z art. 30 ust. 2 u.o. dopuszcza się odzysk poza instalacjami lub urządzeniami w przypadku: 1) odzysku w procesie odzysku R10, o którym mowa w załączniku nr 1 do ustawy, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ust. 4; 2) rodzajów odpadów wymienionych w przepisach wydanych na podstawie ust. 5, poddawanych odzyskowi, zgodnie z warunkami określonymi w tych przepisach, w procesach odzysku R3, R5, R11 i R12, o których mowa w załączniku nr 1 do ustawy; 3) osób fizycznych prowadzących kompostowanie na potrzeby własne. Odzysk poza instalacjami lub urządzeniami, o którym mowa w ust. 2, może być prowadzony, jeżeli nie stwarza zagrożenia dla środowiska, życia lub zdrowia ludzi oraz jest prowadzony zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych odpowiednio na podstawie ust. 4 lub 5 (art. 30 ust. 3 u.o.). W niniejszej sprawie wymaga podkreślenia, że odpady o kodzie 17 05 05* nie mogą być przeznaczone do wykorzystania do utwardzania powierzchni zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. nr 75 poz. 527 ze zm.). W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd z którego wynika, iż "1. Władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. 2. Obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Dla sprawy nie ma zatem znaczenia dowodzenie, że władający powierzchnią ziemi nie wytworzył odpadów, skoro nie prowadzi to do ustalenia tożsamości innego ich posiadacza" (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 692/13, LEX nr 1413135). Wykładnia art. 26 u.o. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 13 u.o. dokonana w niniejszej sprawie przez organy administracji musi być uznana za prawidłową i mającą oparcie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych. W niniejszej sprawie nie można mieć wątpliwości, że skarżący są nielegalnymi posiadaczami odpadów przywiezionych na teren nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...]. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organy administracji w sposób prawidłowy ustaliły, iż skarżący przyjmowali ziemię od różnych dostawców i fakt ten nie jest sporny. Z zeznań świadków wynika także, iż na terenie nieruchomości umieszczona była tablica informująca o zamiarze przyjmowania ziemi. Nie można podzielić argumentacji skargi, która zmierza do podważenia prawidłowości przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym przez organ II instancji, że podnoszone przez skarżących okoliczności dotyczące pochodzenia skażonej ziemi nie mają znaczenia dla podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 26 u.o. Słusznie stwierdził organ, że postępowanie prowadzone na podstawie ww. przepisu ma na celu wykazanie, czy posiadacz odpadów składuje lub magazynuje je w miejscu do tego nieprzeznaczonym, zaś w przypadku odpowiedzi twierdzącej powinien nakazać usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Nie można zaakceptować stanowiska skarżących, którzy twierdzą, iż nawożąc ziemię podjęli działania zmierzające do efektywnego wykorzystania dotychczas prawie bezużytecznego terenu. Wbrew twierdzeniom skarżących organy obu instancji nie popełniły błędów w ocenie stanu faktycznego, który przesądził o dalszym toku sprawy. Organy prowadząc postępowanie w trybie art. 26 u.o. nie miały obowiązku uwzględniania planowanej funkcji terenu, na którym nielegalnie składowane lub magazynowane są odpady. Podjęte czynności inwestycyjne, na które powołują się w skardze skarżący nie mogły zmienić kwalifikacji zanieczyszczonej ziemi jako odpadu i zalegalizować jej umieszczenia na działce skarżących. W świetle powyższego uznać należy, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym podlega oddaleniu. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło