IV SA/Wa 785/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Renata Nawrot, sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2015 r. sprawy ze skargi V. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] Wojewoda [...] (dalej: "Wojewoda", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 197 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 195 ust. 1 pkt 3 oraz art. 201 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2013r. poz. 1650 z późn. zm., zwana dalej: "ustawą o cudzoziemcach") oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 267 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a."), odmówił V. B. (dalej: "skarżący". "strona", "cudzoziemiec"), obywatelowi [...], udzielenia zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP). W uzasadnieniu wskazał, że skarżący w dniu [...].06.2014r. wystąpił do Wojewody z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP. Jako podstawę ubiegania się o przedmiotowe zezwolenie wskazał swoje polskie pochodzenie. Organ I instancji, cytując przepisy art. 195 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 5 ust. 1-3 i art. 6 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz.U. z 2004r. Nr 53, poz. 532, z późn. zm., zwana dalej: "ustawą o repatriacji"), wskazał, że cudzoziemiec złożył wraz z wnioskiem odpisy z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego Obywateli o jego urodzeniu z dnia [...].03.2014 r. oraz o państwowej rejestracji małżeństwa jego rodziców z dnia [...].03.2014 r z zaznaczeniem, że matka skarżącego S. B. ma polską narodowość. Zdaniem Wojewody, wpisy o narodowości polskiej zostały wydane współcześnie, co nie pozwala na weryfikację treści zapisów pierwotnych. Dlatego pismem z dnia 24.07.2014 r. wezwał skarżącego do przedstawienia pierwotnie wydanych dokumentów potwierdzających posiadanie polskiego pochodzenia przez jednego z rodziców, dziadków lub dwojga pradziadków wraz z tłumaczeniem na język polski, dokonanym przez polskiego tłumacza przysięgłego lub kserokopii ww. dokumentów opatrzonych klauzulą apostille wraz z oryginałem do wglądu, wyciągu całkowitego z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego Obywateli odnośnie państwowej rejestracji urodzin dotyczący rejestracji jego urodzenia - zawierający informacje o wszelkich zmianach dokonanych w akcie, a także o rodzajach i datach wszystkich dokonywanych zmian wraz z tłumaczeniem na język polski oraz dokumentów potwierdzających pokrewieństwo strony z osobami posiadającymi polskie pochodzenie. Jednocześnie wezwano skarżącego do stawienia się w organie I instancji na przesłuchanie w celu zbadania jego związków z polskością, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji. Do dnia wydania decyzji przez Wojewodę strona nie przedstawiła żadnych nowych dokumentów w sprawie i nie stawiła się na wyznaczony termin przesłuchania. Dlatego organ I instancji uznał, że cudzoziemiec nie udokumentował posiadania polskiego pochodzenia, a niestawiennictwo na wyznaczony termin przesłuchania uniemożliwiło ocenę jego związku z polskością. Skarżący od powyższej decyzji złożył odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "organ odwoławczy", "organ II instancji", "Szef Urzędu ds. Cudzoziemców") wyjaśniając, że nie zrozumiał wezwania na przesłuchanie, lecz jest gotowy do stawienia się w celu wykazania związków z polskością. Cudzoziemiec podniósł, że jest aktywnym działaczem polskich organizacji i dołączył kopie dokumentów, mające potwierdzać posiadanie związków z polskością. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, działając na podstawie art. 197 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. W uzasadnieniu dodatkowo podniósł, że cudzoziemiec wjechał do Polski na podstawie wizy Schengen z terminem ważności od dnia 18 maja 2014 r. do dnia 23 maja 2014 r. na czas pobytu 6 dni o symbolu 08, tj. gdy wiza jest wydana w celu wykonywania zadań służbowych przez przedstawicieli organu państwa obcego lub organizacji międzynarodowej. Do Polski przyjechał na zaproszenie Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w celu udziału w wizycie studyjnej w ramach projektu: "Podwyższenie standardu ochrony praw dzieci umieszczonych w placówkach izolacyjnych i opiekuńczych w [...]". Wizyta odbyła się od dnia 19 maja 2014 r. do dnia 23 maja 2014 r. W dniu 22 maja 2014 r. skarżący złożył za pośrednictwem Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy (sprawa ta jest w toku). Odnosząc się do dokumentów złożonych do akt sprawy przez skarżącego, organ odwoławczy zgodził się ze stwierdzeniem Wojewody, że dokumenty wydane współcześnie przez władze kraju pochodzenia nie stanowią wystarczającego potwierdzenia polskiego pochodzenia przodków cudzoziemca. Brak dokumentów źródłowych uniemożliwia weryfikację treści zapisów w okazanych odpisach. Szef Urzędu ds. Cudzoziemców podniósł, że polskie organy nie są zobowiązane do uznawania dokumentów, wydanych przez władze innego kraju. Jednocześnie nawet uwzględniając te dokumenty, organy polskie nie są zobowiązane do bezwzględnego respektowania ich treści. W tym zakresie organ odwoławczy powołał się na szerokie orzecznictwo sądowoadministracyjne (np. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2011 r., II OSK 2501/10, Lex nr 1152166, wyroki WSA w Warszawie: z dnia 11 lutego 2008 r., IV SA/Wa 2370/07, Lex nr 480486, z dnia 1 lutego 2011 r., V SA/Wa 1833/10, z dnia 20 marca 2013 r., IV SA/Wa 2885/12, publ. CBOSA). W takim stanie faktycznym Szef Urzędu ds. Cudzoziemców uznał, że skarżący nie udokumentował polskiego pochodzenia przodków poprzez okazanie dokumentów źródłowych zawierających stosowną adnotację dotyczącą ich narodowości. Tym samym dokumenty dołączone przez cudzoziemca w trakcie niniejszego postępowania, wydane współcześnie przez władze [...] nie stanowią potwierdzenia posiadania przez niego polskiego pochodzenia i spełnienia przez niego przesłanek określonych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji. W związku z tym, organ II instancji odstąpił od oceny, czy skarżący posiada związki z polskością, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji, gdyż jedynie łączne spełnienie przesłanek, określonych w art. 5 ust. 1 ww. ustawy skutkuje uznaniem cudzoziemca za osobę posiadającą polskie pochodzenie. Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę, w której stwierdził, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją odnośnie braku potwierdzonych związków z Polską i wniósł o pozytywne załatwienie jego wniosku. Podał, że wraz z odwołaniem dostarczył odpowiednie dokumenty potwierdzające jego polskie pochodzenie i związki z Polską. Zdaniem skarżącego, jego silnych związków z Polską dowodzi to, iż jako konsultant aktywnie wspierał [...] organizacje pozarządowe przy realizacji projektów we współpracy z polskimi organizacjami. Skarżący podkreślił także, że ze strony matki pochodzi z rodziny U., niezwykle zasłużonych dla Polski, a będąc uchodźcą nie miał możliwości zabrania ze sobą dokumentów potwierdzających polskie pochodzenie, iż jego matka była Polką. Do dokumentów tych udało się uzyskać dostęp dopiero w grudniu 2014 roku. Wraz z odwołaniem przesłał kopię aktu urodzenia, w którym figuruje polska narodowość jego matki. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji uznając, że w przedmiotowej sprawie niedopuszczalne było zastosowanie autokontroli, przewidzianej w art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."). Warunkiem skorzystania z tego uprawnienia jest uwzględnienie skargi w całości, a więc uznanie za uzasadnione zarówno zarzutów i wniosków skargi, jak i wskazanej w niej podstawy prawnej. Natomiast w tej sprawie organ odwoławczy uznał, że uwzględnienie skargi, polegające na udzieleniu skarżącemu zezwolenia na pobyt stały byłoby niedopuszczalne przed przeprowadzeniem przez organ I instancji niezbędnych czynności dowodowych (zbadanie dokumentu złożonego przez stronę w postepowaniu odwoławczym oraz jej przesłuchanie). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga jest zasadna, ponieważ zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym ich uchylenie (art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.). Zgodnie z art. 52 ust. 5 Konstytucji RP, osoba, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Ponieważ ustawa zasadnicza nie zawiera szczegółowych mechanizmów pozwalających na realizację tego prawa podmiotowego, należy posiłkować się ustawą o cudzoziemcach oraz ustawą o repatriacji. I tak, z treści art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach wynika, że zezwolenia na pobyt stały udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli jest osobą o polskim pochodzeniu i zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Z kolei art. 195 ust. 2 ww. ustawy stanowi, iż do ustalenia polskiego pochodzenia osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 3, stosuje się przepisy art. 5 ust. 1-3 ustawy o repatriacji. Na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o repatriacji za osobę polskiego pochodzenia uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki: co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej oraz wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów. Za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie lub co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie oraz spełniającą warunek określony w ust. 1 pkt 2 art. 5 ustawy o repatriacji (ust. 2 tego artykułu). Ten ostatni warunek należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie na podstawie subiektywnego przekonania strony, że jest osobą polskiego pochodzenia. Nie można jednak w żaden sposób negować subiektywnego odczucia człowieka odnośnie pochodzenia, dlatego związek z polskością, zaangażowanie emocjonalne należy potwierdzić w drodze przesłuchania czy wywiadu przeprowadzonego przez organ z cudzoziemcem. Dowód z przesłuchania strony w tego rodzaju sprawie ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia przesłanek z art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy o repatriacji. Warunek określony w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji uważa się za spełniony, jeżeli co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadów wnioskodawcy potwierdziło swoją przynależność do Narodu Polskiego przez, w szczególności, pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów (art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji). Zgodnie z art. 6 cytowanej wyżej ustawy, dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być dokumenty wydane przez polskie władze państwowe, kościelne, a także przez władze [...], dotyczące wnioskodawcy lub jego rodziców, dziadków lub pradziadków, a w szczególności: polskie dokumenty tożsamości, akty stanu cywilnego lub ich odpisy albo metryki chrztu poświadczające związek z polskością, dokumenty potwierdzające odbycie służby wojskowej w Wojsku Polskim, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej, dokumenty potwierdzające fakt deportacji lub uwięzienia, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej, dokumenty tożsamości lub inne dokumenty urzędowe zawierające wpis informujący o narodowości polskiej (ust. 1). Dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być również inne dokumenty, w szczególności: o rehabilitacji osoby deportowanej, zawierające wpis informujący o jej narodowości polskiej oraz potwierdzające prześladowanie osoby ze względu na jej polskie pochodzenie (ust. 2). Z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., wynikają między innymi obowiązki określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Ponadto przepis art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia i wszechstronnego rozważenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, a art. 107 § 3 k.p.a. obliguje do dokładnego i zrozumiałego dla strony przedstawienia motywów podjętego rozstrzygnięcia (uzasadnienie decyzji). W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, organy administracji nie działały wobec skarżącego zgodnie z powyższymi przepisami prawa administracyjnego. Wprawdzie należy zgodzić się z organami, że współczesne dokumenty wystawione przez władze kraju pochodzenia cudzoziemca nie mogą stanowić wystarczającego dowodu jego polskiego pochodzenia, ponieważ stwierdzenie tej okoliczności musi nastąpić na podstawie polskiego ustawodawstwa i polskiego dokumentu urzędowego. Dołączone do wniosku wyciągi z aktów stanu cywilnego z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego Obywateli [...], obejmujące odpisy aktu urodzenia skarżącego oraz aktu małżeństwa jego rodziców, wraz z zawartą w nich adnotacją o polskiej narodowości matki cudzoziemca, nie mogą stanowić urzędowego potwierdzenia polskiego pochodzenia skarżącego, ponieważ te dokumenty nie korzystają z domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego, przewidzianego w art. 76 § 1 k.p.a. Jednak skarżący w dniu [...] grudnia 2014 r. (w dacie wydania decyzji przez organ II instancji) zawiadomił, że jest już w posiadaniu oryginału własnego aktu urodzenia, zawierającego adnotację o polskiej narodowości jego matki i na żądanie organu dołączy go do przedmiotowej sprawy. Kserokopię tego dokumentu dołączył do akt administracyjnych oraz do skargi, jak również jego oryginał okazał na rozprawie w Sądzie. W tej sytuacji, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, zawarte w odpowiedzi na skargę, że dla wszechstronnego zbadania sprawy konieczne jest kontynuowanie postępowania dowodowego w celu zweryfikowania treści zapisów zawartych w złożonych przez cudzoziemca aktach stanu cywilnego, jak również oceny dokumentów załączonych do odwołania na okoliczność ustalenia związku skarżącego z Polską. Należy w tej sprawie przede wszystkim przeprowadzić dowód z dokumentu, tj. oryginalnego aktu urodzenia skarżącego oraz dowód z jego przesłuchania (art. 86 k.p.a.), w trakcie którego może dojść do ujawnienia dalszych dowodów (art. 75 § 1 k.p.a.) na okoliczność wykazania polskiego pochodzenia cudzoziemca (np. dokumentów prywatnych, danych świadków, itp.), które następnie powinny zostać przed wydaniem decyzji przeprowadzone i ocenione pod kątem spełnienia przesłanek z art. 5 ust. 1-3 ustawy o repatriacji. Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, nie został ustalony zgodnie z prawdą materialną, a stanowisko organów zawarte w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji jest przedwczesne. Zakres sprawy konieczny do wyjaśnienia ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a więc zasadne jest uchylenie nie tylko decyzji zaskarżonej, ale i decyzji organu I instancji, aby nie pozbawiać strony zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.). Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. (punkt 2 wyroku).