IV SA/Wa 79/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. F. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [....] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 28 stycznia 2010 r. skarżący W. F. zwrócił się o zwolnienie go z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. W złożonym następnie na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wskazał, że jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i czworgiem dzieci (ur. 1985, 1987, 1009 i 1995 r.), posiada dom o pow. 180 m2, nie posiada innego majątku ani oszczędności, zaś jedyny dochód jego rodziny stanowi emerytura żony w wysokości 976 zł. Wątpliwości odnoszące się do sytuacji majątkowej wnioskodawcy uzasadniały wezwanie go w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.), do uzupełnienia złożonego wniosku w wyznaczonym, 7-dniowym terminie, m.in. poprzez: 1) nadesłanie zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej, wskazującego na uprawnienie do pobierania zasiłku (ewentualnie - na brak takich uprawnień); 2) wyjaśnienie, od kiedy skarżący posiada status osoby bezrobotnej oraz wskazanie źródeł jego dochodu przed utratą pracy; 3) nadesłanie aktualnych dokumentów ujawniających dochody uzyskiwane przez żonę skarżącego z tytułu emerytury; 4) nadesłanie odpisów zeznań podatkowych wnioskodawcy; 5) przedstawienie aktualnych zaświadczeń z uczelni, na których naukę pobierają córki skarżącego: I. i W., wskazujących na tryb pobierania nauki (studia dzienne, zaoczne itp.); 6) przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, 7) przedstawienie informacji o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania się rodziny skarżącego (wydatki ponoszone w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych), 8) złożenie oświadczenia, czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy społecznej lub ubiegają się o taką pomoc; w przypadku korzystania z pomocy społecznej – do przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter oraz wysokość przyznanych świadczeń, 9) przedstawienie oświadczenia odnośnie do zarejestrowanych na wnioskodawcę lub jego żonę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Wezwanie sądowe z dnia 2 marca 2010 r. do przedłożenia ww. dokumentów oraz złożenia dodatkowych oświadczeń doręczono skarżącemu w dniu 8 marca 2010 r. (k. 44). Do dnia rozpoznania wniosku o prawo pomocy wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W rozpoznawanym wniosku skarżący zgłosił żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem wniosek dotyczy prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanego przepisu wynika zatem, że ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. W interesie osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy leży więc przedłożenie wszelkich dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku. W sytuacji, kiedy wnioskodawca uchyla się od złożenia dokumentów niezbędnych do oceny jego sytuacji majątkowej, to brak jest podstaw do prowadzenia w tym zakresie postępowania z urzędu. Informacje udzielone przez wnioskodawcę w złożonym wniosku o prawo pomocy okazały się niewystarczające do ustalenia jego rzeczywistej kondycji finansowej, na tle złożonych przez skarżącego oświadczeń powstały bowiem zasadnicze wątpliwości odnoszące się do źródeł czerpania środków na bieżące utrzymanie jego sześcioosobowej rodziny. Wątpliwości tych skarżący, wezwany do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń w trybie art. 255 p.p.s.a., nie wyjaśnił. W szczególności skarżący nie przedstawił dokumentów ujawniających wysokość dochodów uzyskiwanych przez żonę, nie nadesłał odpisów swoich zeznań podatkowych, nie wyjaśnił, co stanowiło źródło jego dochodów przed utratą pracy, ani skąd aktualnie czerpie środki na utrzymanie wieloosobowej rodziny, m.in. czy korzysta z pomocy społecznej. Powyższe skutkuje brakiem możliwości dokonania prawidłowej oceny sytuacji majątkowej skarżącego w świetle przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, a w konsekwencji uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Złożone przez skarżącego oświadczenie, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku nie może bowiem przesądzać o konieczności przyznania prawa pomocy, jeśli okazałoby się, że skarżący posiada oszczędności lub majątek, który generuje dochód wystarczający na pokrycie kosztów sądowych lub pozostaje na utrzymaniu osób, które taki majątek lub dochody posiadają. W tym kontekście stan majątkowy osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z osobą ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że skarżący nie przedstawił nawet dokumentu potwierdzającego jego status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Skoro zatem wnioskodawca nie złożył wyjaśnień odnośnie do swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych, to w konsekwencji uniemożliwił ustalenie, czy spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Brak możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, wynikający z uchylenia się od przedłożenia na sądowe wezwanie informacji o swojej sytuacji bytowej, również w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (zob. postanowienia NSA z dnia 27 czerwca 2005 r., I OZ 619/05 czy z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 6/05). Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wykluczającą przyznanie prawa pomocy. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.