IV SA/Wa 796/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R. C., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, złożył skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2017 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. o ustaleniu na jego rzecz odszkodowania w wysokości 378.455,70 zł za przejętą pod inwestycję drogową nieruchomość. Wraz z wniesieniem skargi uiścił kwotę 200 zł tytułem wpisu od skargi. Po wskazaniu – w piśmie z dnia 4 kwietnia 2017 r, wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości 711.917,30 zł, pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia wpisu o kwotę 6.970 zł. W terminie do dokonania tej czynności skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną. Są właścicielami domu o pow. ok. 70 m2 (wartość ok. 100.000 zł) oraz mieszkania o pow. 43 m2 (wartość ok. 180.000 zł). Posiada także nieruchomość rolną o pow. 1,19 ha , budynki gospodarcze. Podał, że uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 1220,66 zł zaś jego zona z tytułu umowy o pracę – 1800 zł. Wymienił następujące wydatki: utrzymanie gospodarstwa rolnego – 800 zł, utrzymanie mieszkania – 800 zł, leczenie – 400 zł. Zarządzeniem z dnia 12 lipca 2017 r. starszy referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez: a) nadesłanie wyciągów z posiadanych przez R. C. i M. C. wszelkich posiadanych przez nich rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy (z historią rachunków i bilansem); b) nadesłanie dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanego przez skarżącego świadczenia emerytalnego oraz wysokość wynagrodzenia M. C. z tytułu pracy; e) przedłożenie kopii dokumentów (rachunków) wskazujących wysokość stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją i utrzymaniem mieszkania, lekami - na które powołuje się skarżący w rubryce nr 11 formularzy PPF f) złożenie oświadczenia czy skarżącemu zostało wypłacone (ewentualnie kiedy) odszkodowanie, ustalone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2015. Przy piśmie z dnia 1 sierpnia 2017 r. pełnomocnik skarżącego nadesłał wyciągi z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych, kopię decyzji ZUS o waloryzacji emerytury skarżącego, zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia M. C., kopie faktur vat i rachunków za: energię elektryczną, telefon, gaz, zakup lekarstw itp. Podniesiono, że odszkodowanie zostało wypłacone, jednak skarżący przeznaczył te środki jako darowiznę na rzecz swych synów. Dokonał już darowizny na rzecz jednego z synów, zaś pozostałe środki znajdujące się na rachunku oszczędnościowym przeznaczone są dla drugiego syna na zakup mieszkania, lecz ze względów zdrowotnych, darowizna nie została jeszcze dokonana. Pełnomocnik skarżącego stwierdził, że w tej sytuacji skarżący nie dysponuje już kwota przyznanego odszkodowania. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W rozpatrywanej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W ocenie referendarza sądowego opisana sytuacja nie uzasadnia przyznania skarżącemu prawa pomocy, bowiem nie przedstawił takich okoliczności i dokumentów, które wskazywałby, że jego sytuacja materialna jest krytyczna i nie ma możliwości zgromadzić środków niezbędnych do dochodzenia swoich praw w sądzie. Należy podkreślić, że skarżący oraz jego żona uzyskują stały comiesięczny dochód z tytułu emerytury (skarżący) w wysokości 1.228,76 zł oraz umowy o pracę (żona skarżącego) w wysokości 2.760,87 zł. Posiadają dom, mieszkanie, grunty rolne o pow, 1,19 ha oraz budynki gospodarcze. Nic nie wskazuje na to, że skarżący ma jakiekolwiek trudności z regulowaniem bieżących wydatków, czy zalega z opłatami. Z nadesłanych wyciągów z kont i rachunków bankowych wynika, że R. C. na koniec lipca 2017 r. posiadał środki finansowe: - na rachunku w [...] w wysokości 113.646,10 zł; - na rachunku w [...] w wysokości 9.870,50 zł; - na rachunku w [...] w wysokości 1.071,82 zł. Ponadto na rachunku bankowym w [...] należącym skarżącego i jego żony na koniec lipca 2017 r. saldo księgowe wynosiło 35.980,57 zł, a na rachunku w [...] należącym wyłącznie do żony skarżącego saldo księgowe na dzień 26 lipca 2017 r. wynosiło 13.945,86 zł. Z powyższego zatem wynika, że skarżący posiada środki finansowe pozwalające mu na poniesienie kosztów sądowych związanych z prowadzeniem niniejszej sprawy, w tym uzupełninie wpisu sądowego o kwotę 6.920 zł. Należy także podkreślić, że skarżący otrzymał odszkodowanie w wysokości 378.455,70 zł. Za zwolnieniem od kosztów nie przemawia fakt, że część przyznanego odszkodowania skarżący już przekazał umową darowizny jednemu z synów a pozostałą część zamierza w niedalekiej przyszłości przekazać drugiemu synowi. Skoro skarżący zdecydował się wystąpić na drogę sądową, bowiem w jego ocenie odszkodowanie powinno być wyższe (1.056.055,00 zł), to powinien zabezpieczyć środki potrzebne mu do dochodzenia swych praw. Tym bardziej, że kwota wpisu oraz pozostałe koszty sądowe, stanowią tylko nieznaczną część kwoty przyznanego odszkodowania. Zaznaczyć trzeba, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Do takich osób zaliczyć można przykładowo osoby, które na skutek szczególnych okoliczności życiowych pozbawione zostały jakichkolwiek środków do życia. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, powinna partycypować w kosztach postępowania Biorąc powyższe pod uwagę uznano, że wyżej opisana sytuacja materialna skarżącego, pozwala na poniesienie kosztów sądowych, a odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawi go prawa do sądu. Z powyższych względów i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.