IV SA/Wa 802/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na odstępstwo od zakazu oddala skargę D. K. (dalej: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] stycznia 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z [...] października 2012 r. Stan sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z [...] maja 2012 r. skarżąca zwróciła się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. o wydanie zezwolenia na odstępstwo od zakazu posiadania samicy małpki rezusa (Macaca Mulatta). We wniosku podała, że małpa urodziła się w hodowli w C. w październiku 2008 r., zaś skarżąca jest jej właścicielką od [...] czerwca 2009 r. i obecnie zwierzę przebywa w jej domu, w specjalnym pomieszczeniu. Rezus został zgłoszony i wpisany do rejestru zwierząt na podstawie art. 64 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, co potwierdza zaświadczenie Prezydenta Bytomia nr [...] z [...] lipca 2009 r., znak: [...]. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. pismem z [...] października 2012 r. poinformował skarżącą, iż zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, zezwolenia na odstępstwa od zakazów posiadania i przetrzymywania zwierząt niebezpiecznych mogą zostać wydane przez właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska wyłącznie w stosunku do gatunków należących do kategorii II zwierząt niebezpiecznych, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 3 sierpnia 2011 r. w sprawie gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi (Dz. U. Nr 173, poz. 1037). Rezus został ujęty w kategorii I zwierząt niebezpiecznych, a zatem jego posiadanie i przetrzymywanie możliwe jest wyłącznie przez jednostki zwolnione z tego zakazu, tj. przez ogrody zoologiczne, cyrki, placówki naukowe prowadzące badania nad zwierzętami oraz ośrodki rehabilitacji zwierząt (art. 73 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ustawy o ochronie przyrody). Osoby prywatne nie mają możliwości posiadania i przetrzymywania gatunków należących do kategorii I zwierząt niebezpiecznych, w związku z tym zwierzę należy przekazać do jednego z ww podmiotów. Według Regionalnego Dyrektora brak jest podstaw prawnych do rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na odstępstwo od zakazu posiadania rezusa przez osobę fizyczną. Skarżąca odwołała się od ww pisma, stanowiącego w jego ocenie odmowną decyzję. Postanowieniem z [...] stycznia 2013 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził niedopuszczalność odwołania od pisma Regionalnego Dyrektora z [...] października 2012 r. wobec nieistnienia w obrocie prawnym przedmiotu zaskarżenia, tj. decyzji administracyjnej w znaczeniu prawnym. Na powyższe postanowienie skarżącą wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 sierpnia 2013r. (sygn. akt IV SA/Wa 729/13) uchylił zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] stycznia 2013 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, iż organ odwoławczy błędnie zinterpretował treść art. 61 K.p.a., uznając że Regionalny Dyrektor nie wszczął postępowania w przedmiotowej sprawie. Dalej Sąd uznał, że treść pisma z [...] października 2012 r. wskazuje na rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Zatem Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wydając zaskarżone postanowienie błędnie przyjął, iż pismo Zastępcy Dyrektora Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z [...] października 2012 r. nie może być uznane za decyzję administracyjną. Zawiera ono niewątpliwie część koniecznych elementów, które powinna zawierać decyzja administracyjna. Mianowicie pismo to zawiera datę wydania pisma, oznaczenie strony do której jest ono kierowane, rozstrzygnięcie oraz podpis Zastępcy Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. - Regionalnego Konserwatora Przyrody. Sąd zwrócił uwagę, iż nie ma racji organ odwoławczy wskazując, że organ pierwszej instancji winien był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania zgodnie z art. 61 a § 1 K.p.a. ze względu na brak norm prawa materialnego umożliwiających wydanie stosownego zezwolenia. Ustawodawca ustanawiając w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, zakaz posiadania i przetrzymywania żywych zwierząt gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi, które podzielił na dwie kategorie (I i II) - art. 73 ust. 3, przewidział jednocześnie odstępstwa od tego zakazu w stosunku do zwierząt gatunków zaliczonych do jednej z tych kategorii (II). Jako organ kompetentny do udzielenia zezwolenia na przedmiotowe odstępstwa prawodawca wskazał regionalnego dyrektora ochrony środowiska (art. 73 ust. 4 w/w ustawy). Ustalenia zatem w konkretnym przypadku, przynależności przedmiotowego osobnika do jednej z tych kategorii dokonuje regionalny dyrektor ochrony środowiska właściwy ze względu na miejsce przetrzymywania zwierząt. Jeżeli organ ten ustali w toku postępowania, że wniosek strony dotyczy osobnika gatunku objętego kategorią I, to wówczas prawidłowym rozstrzygnięciem będzie odmowa udzielenia zezwolenia na odstępstwa od zakazu posiadania i przetrzymywania takiego osobnika. Powyższe uchybienia jednoznacznie wskazują, że zaskarżone postanowienie narusza art. 134 K.p.a. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 sierpnia 2013 r., w której zaskarżył przedmiotowy wyrok w całości. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 1 lipca 2015 r. (sygn. akt II OSK 2881/13) oddalił skargę kasacyjną. Sąd II instancji wskazał, że podaniem z [...] maja 2012 r. skarżąca zgłosiła do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. żądanie wydania zezwolenia na odstępstwo od zakazu posiadania samicy małpy rezusa (Macaca Mulatta). W stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania przez organy materialnoprawnej podstawy rozstrzygania o przedmiotowym żądaniu upatrywać należało w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 sierpnia 2011 r. w sprawie gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi (Dz.U. Nr 173, poz. 1037), dalej jako "rozporządzenie" (art. 73 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 3, ust. 11 pkt 1, ust. 4 i ust. 5). Skarżąca bez wątpienia posiadała indywidualny interes prawny do wystąpienia do regionalnego dyrektora ochrony środowiska z żądaniem o wydanie zezwolenia na odstępstwo od zakazu posiadania i/lub przetrzymywania zwierzęcia należącego do gatunku lub grupy gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi, a żądanie takie podlegało rozpoznaniu i załatwieniu w formie decyzji administracyjnej. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu, nie zmienia charakteru żądania o tej treści okoliczność, czy dotyczy ono w istocie zwierzęcia należącego do gatunku zaliczonego (przepisami rozporządzenia) do kategorii I, czy kategorii II, o której mowa w art. 73 ust. 3 ww ustawy. Ta okoliczność może mieć zasadniczo wpływ na treść merytorycznego rozstrzygnięcia (pozytywnego lub negatywnego) o żądaniu wnioskodawczyni. Wykładnia powyższych przepisów nie daje podstaw, do różnicowania uprawnienia podmiotu do rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej w przedmiocie zezwolenia właściwego organu administracji publicznej na odstępstwo od zakazów posiadania i przetrzymywania oraz sprowadzania z zagranicy dotyczących żywych zwierząt gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi, o których mowa w art. 73 ust. 1 pkt 1 i 2, w zależności od tego do jakiej kategorii tych zwierząt zostanie ono zaliczone. Odróżnić bowiem należy niezasadność żądania, od bezprzedmiotowości sprawy, tym bardziej od braku przepisu stanowiącego materialnoprawną podstawę wydania decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie istniała materialnoprawna podstawa wydania przez właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska decyzji w sprawie zezwolenia na odstępstwo od zakazu posiadania żywego zwierzęcia gatunku zaliczonego do gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi – art. 73 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy o ochronie przyrody. Regionalny dyrektor ochrony środowiska, w świetle przepisów art. 73 ustawy o ochronie przyrody, zobowiązany był zatem do rozpatrzenia żądania skarżącej w trybie postępowania jurysdykcyjnego i jego zakończenia poprzez wydanie stosownej decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił poglądu skarżącego kasacyjnie organu, iż pismo z [...] października 2012r. nie spełnia minimalnych wymogów koniecznych dla uznania je za decyzję administracyjną, aprobując jednocześnie argumentację przedstawioną przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Niezrozumiały i jednocześnie nieuzasadniony w jakikolwiek sposób w kontekście naruszenia art. 134 w zw. z art. 104 i 107 § 1 K.p.a. został zarzut, że sporne pismo nie zostało podpisane przez osobę upoważnioną do wydania decyzji. Jak wynika z akt sprawy pismo z [...] października 2012r. zawiera podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego – Zastępcy Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. - Regionalnego Konserwatora Przyrody. W tym zakresie zatem pismo zawiera jeden z koniecznych elementów dla uznania go za decyzję administracyjną. Niewątpliwie, podpisanie decyzji przez osobę nieupoważnioną należy zaliczyć do tzw. wad kwalifikowanych powodujących jej nieważność. Pracownik działający z upoważnienia organu powinien powołać się w decyzji na posiadane upoważnienie. Aktualnie w orzecznictwie przyjmuje się jednak, że samo niepowołanie się w decyzji na posiadane upoważnienie do wydawania decyzji nie należy utożsamiać z podpisaniem decyzji przez osobę nieupoważnioną, a co za tym idzie nie pociąga to za sobą skutków w postaci nieważności decyzji, o ile upoważnienie takie istniało w dacie wydania tej decyzji. Według Sądu II instancji – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie stwierdził wydanie skarżonego postanowienia z naruszeniem wskazanych w uzasadnianiu wyroku szczegółowo przepisów postępowania – w szczególności art. 134 K.p.a. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem zamknęło stronie drogę do rozpoznania jej indywidualnej sprawy administracyjnej w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym. Obowiązkiem organu odwoławczego będzie ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej co do istoty, na skutek odwołania skarżącej i wydanie w konsekwencji rozstrzygnięcia, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a. Sąd I instancji nie przesądził merytorycznej treści rozstrzygnięcia organu administracji w przedmiotowej sprawie. Organ ponownie rozpoznając sprawę merytorycznie winien uwzględnić także eksponowane we wniosku okoliczności faktyczne i prawne tej sprawy, w tym zmiany stanu prawnego od daty wpisania zwierzęcia do właściwej ewidencji i ewentualne konsekwencje intertemporalne dla praw nabytych. Po ponownym rozpoznaniu sprawy - Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] stycznia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] października 2012 r. W uzasadnieniu stwierdził, że przy wydawaniu rozstrzygnięcia kierował się oceną prawną i wytycznymi wynikającymi z wyroku NSA z 1 lipca 2015 r. i wyroku WSA z 1 sierpnia 2013 r. Pismo Regionalnego Dyrektora z [...] października 2012 r. stanowi decyzję administracyjną, rozstrzygającą sprawę co do jej istoty, albowiem pismo to zawiera datę wydania, oznaczenie strony, do której jest kierowane, rozstrzygnięcie oraz podpis zastępcy Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. - Regionalnego Konserwatora Przyrody. Regionalny Konserwator Przyrody w K. posiadał też stosowne upoważnienie od Regionalnego Dyrektora w dniu podpisania ww decyzji, tj. upoważnienie nr [...] z [...] lutego 2012 r., znak: [...], a zatem ww decyzja nie jest obarczona kwalifikowaną wadą prawną, pociągającą za sobą jej nieważność. Dalej organ odwoławczy podał, że w myśl rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 sierpnia 2011 r. w sprawie gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi (Dz. U. Nr 173, poz. 1037) rezus został ujęty w kategorii I zwierząt niebezpiecznych) (załącznik nr 1 poz. 235), obejmującej najbardziej niebezpieczne gatunki lub grupy gatunków zwierząt, które z przyczyn naturalnej agresywności lub właściwości biologicznych mogą stanowić poważne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Według organu żądanie skarżącej jest niezasadne i skutkuje odmową wydania zezwolenia na odstępstwo od zakazów w stosunku do rezusa. Stosownie do art. 73 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, zakazy: posiadania i przetrzymywania, sprowadzania z zagranicy, sprzedaży, wymiany, wynajmu, darowizny i użyczania podmiotom nieuprawnionym do ich posiadania, w odniesieniu do żywych zwierząt gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi, nie dotyczą ogrodów zoologicznych, cyrków i placówek naukowych prowadzących badania nad zwierzętami, zaś zakaz posiadania i przetrzymywania nie dotyczy ośrodków rehabilitacji zwierząt. Tym samym, jak słusznie stwierdził organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji, zwierzęta należące do kategorii I należy przekazać do jednego z ww ośrodków. Odnosząc się do odwołania organ stwierdził, że w decyzji z [...] października 2012 r. w sposób jasny i niebudzący wątpliwości przedstawiono przepisy obowiązujące w stosunku do przetrzymywania zwierząt należących do I kategorii zwierząt niebezpiecznych, do których zalicza się rezus. Nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a., a także przepisy prawa materialnego, tj. § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia w sprawie gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi. Pismo Generalnego Dyrektora z [...] sierpnia 2012 r. nie stanowi interpretacji ogólnej, a jedynie prezentuje istniejące przepisy prawa, obowiązujące w stosunku do gatunków niebezpiecznych. W ww piśmie organ przedstawia przepisy odnoszące się do postępowania w przypadku przetrzymywania przez podmiot nieuprawniony zwierząt należących do kategorii I zwierząt niebezpiecznych lub zwierząt należących do II kategorii zwierząt niebezpiecznych bez stosownego zezwolenia, w tym porusza kwestie przepadku zwierząt na rzecz Skarbu Państwa oraz odbioru zwierząt od osób nielegalnie przetrzymujących zwierzęta niebezpieczne, a także przepisy odnoszące się do postępowania ze zwierzętami niebezpiecznymi, które bezpośrednio zagrażają ludziom lub innym zwierzętom. Odnosząc się do zarzutu naruszenia praw nabytych organ stwierdził, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 22 czerwca 1999 r., sygn. akt K 5/99, ochrona praw nabytych, którą to zasadę reguluje art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 3 Kodeksu cywilnego, nie oznacza nienaruszalności tych praw. Zasada ochrony praw nabytych nie ma charakteru absolutnego i nie wyklucza stanowienia regulacji mniej korzystnych dla jednostki. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że odstąpienie od zasady ochrony praw nabytych jest dopuszczalne w szczególnych okolicznościach, gdy przemawia za tym inna zasada prawnokonstytucyjna. Precyzując pojęcie szczególnych okoliczności, uzasadniających odejście od ochrony praw nabytych Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że chodzi tutaj o sytuacje nadzwyczaj wyjątkowe, gdy ze względów obiektywnych zachodzi potrzeba dania pierwszeństwa określonej wartości chronionej bądź znajdującej oparcie w przepisach Konstytucji (...). Wyjątkowość sytuacji nakazuje dokonanie oceny pod tym względem w każdej z osobna sytuacji, jako że trudno jest tu o wypracowanie ogólniejszej, uniwersalnej reguły (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 stycznia 1992 r., sygn. akt K. 15/91). Ingerując w prawa nabyte, prawodawca powinien umożliwić zainteresowanym dostosowanie się do nowej sytuacji, w szczególności poprzez wprowadzenie odpowiedniego vacatio legis. Ocena dopuszczalności wyjątków od zasady ochrony praw nabytych wymaga rozważenia, na ile oczekiwanie jednostki, że prawa uznane przez państwo będą realizowane, jest usprawiedliwione. Zasada ochrony praw nabytych chroni wyłącznie oczekiwania usprawiedliwione i racjonalne. Istnieją dziedziny życia i sytuacje, w których jednostka musi liczyć się z tym, że zmiana warunków społecznych lub gospodarczych może wymagać zmian regulacji prawnych, w tym również zmian, które znoszą lub ograniczają dotychczas zagwarantowane prawa podmiotowe, w szczególności gdy zmiany istniejącego stanu prawnego zmierzają do rozwiązań trafniejszych z punktu widzenia założeń Konstytucji, od rozwiązań dotychczasowych. Rozporządzenie w sprawie gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi, wykonuje upoważnienie ustawowe zawarte w art. 73 ust. 11 ustawy o ochronie przyrody, wprowadzone ustawą z dnia 3 października 2008 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 201, poz. 1237). Celem stworzenia ww przepisów jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego przed niebezpieczeństwem powodowanym przez gatunki zagrażające człowiekowi. Jak wskazano wcześniej, zgodnie z art. 73 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody gatunki zwierząt niebezpiecznych dzieli się na dwie kategorie. Do kategorii I zaliczane są gatunki lub grupy gatunków zwierząt szczególnie niebezpiecznych, które będą mogły być przetrzymywane jedynie w ogrodach zoologicznych, cyrkach, placówkach naukowych i ośrodkach rehabilitacji zwierząt (art. 73 ust. 2 ww. ustawy), a do kategorii II - gatunki lub grupy gatunków zwierząt, które będą mogły być w posiadaniu osób prywatnych, po uzyskaniu stosownego zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska (art. 73 ust. 4 ww. ustawy) oraz pisemnym zgłoszeniu do rejestru starosty właściwego ze względu na miejsce przetrzymywania zwierząt (art. 73 ust. 10 ww. ustawy). W kategorii I znalazły się gatunki lub grupy gatunków zwierząt wyjątkowo niebezpiecznych, w stosunku do których istnieją informacje o ich szczególnej agresywności i udokumentowanych wypadkach z ich udziałem, w efekcie których nastąpiła śmierć, bądź trwałe uszkodzenie ciała człowieka. Do kategorii II zaliczono gatunki lub grupy gatunków zwierząt, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi, i z tego względu wymagają szczególnych umiejętności właściciela oraz właściwych warunków przetrzymywania, uniemożliwiających ich ucieczkę. Zagrożenie powodowane przez gatunki naczelnych Primates ujęte w kategorii I zwierząt niebezpiecznych to przede wszystkim pogryzienie i możliwość infekcji. Zwierzęta ujęte w kategorii I zwierząt niebezpiecznych nie muszą na co dzień przejawiać agresywnych zachowań. Jednakże, należy mieć na uwadze, że zarówno rezus, jak i inne gatunki należące do I kategorii zwierząt niebezpiecznych, to zwierzęta dzikie, u których niedostrzeżony przez opiekuna impuls może spowodować uruchomienie niekontrolowanych aktów agresji. Badania nad zachowaniem rezusów żyjących w niewoli wykazały, że młode rezusy pozbawione macierzyńskiej opieki wyrastały na osobniki o skrzywionej osobowości, nieprzystosowane dożycia w kolektywie i skłonne do niekontrolowanych aktów agresji. Badania dowiodły też, że wychowanie spokojnego, nieagresywnego osobnika wymaga stymulującego środowiska - klatki pełnej atrakcyjnych zabawek i towarzystwa do zabawy. Nie jesteśmy w stanie stwierdzić, w jaki sposób przetrzymywane zwierzęta zostały wychowane i przewidzieć, czy spokojne dotąd zwierzę pod wpływem impulsu nie stanie się agresywne. W związku z powyższym, gatunki skłonne do przejawiania agresywnych zachowań w naturze nie powinny być przetrzymywane poza ogrodami zoologicznymi i innymi przystosowanymi do tego instytucjami. W przypadku małp należących do gatunku rezus szczególnie niebezpieczna jest możliwość infekcji, możliwa nawet w przypadku drobnego ugryzienia i przede wszystkim z tego względu osobniki te nie powinny być przetrzymywane przez osoby prywatne. Wirus herpes B małp (Cercopithecine herpesvirus 1, B virus, simian herpesvirus B, herpesvirus B, herpesvirus simiae), który jest patogenem u rezusa, należy do najgroźniejszych dla człowieka herpeswirusów zwierzęcych. W warunkach naturalnych Cercopithecine herpesvirus 1 występuje przede wszystkim u rezusów, a także koczkodana zielonego (Cercopithecus aethiops) oraz u makaka jawajskiego (Macaca fasciculahs). Małpy te są rezerwuarem wirusa. U rezusa wirus ten powoduje najczęściej zakażenia bezobjawowe. Zakażenie człowieka następuje w wyniku kontaktu z nosicielem i kończy się najczęściej zejściem śmiertelnym, wśród objawów zapalenia mózgu i rdzenia. Główną drogą zakażenia jest wprowadzenie wirusa bezpośrednio do organizmu, co ma najczęściej miejsce w przypadku pokąsania przez małpę. Rola naczelnych jako rezerwuarów wirusów chorób człowieka stale wzrasta, ponieważ człowiek może zakazić się od małp dużą liczbą wirusów. Do najgroźniejszych należą wirusy: gorączki Lassa, gorączki krymsko-kongijskiej, dengi, żółtej gorączki, Ebola i Marburga, wirus B, cytomegalowirus, gamma-herpeswirus, wirus małpi 40, ospy małp, Coxsackie, zapalenia mózgu i mięśnia sercowego, Tanapox, Yabapox, rotawirus małpi SA11, zapalenia wątroby typu B, niedoboru immunologicznego małp oraz Chikungunya (Z. Gliński, K. Kostro: Zwierzęta nieudomowione źródłem chorób odzwierzęcych - zoonotyczne czynniki wirusowe. Życie Wet. 2009, 84(7)). Organ zauważył, że w momencie wejścia w posiadanie osobnika rezusa przez skarżącą, tj. w czerwcu 2009 r., nie obowiązywało żadne rozporządzenie dotyczące zwierząt niebezpiecznych. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 sierpnia 2005 r. w sprawie gatunków lub grup gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi (Dz. U. z 2006 r. Nr 43, poz. 309, z późn. zm.) zostało uchylone w dniu 15 listopada 2008 r. przez art. 1 pkt 37 ustawy z dnia 3 października 2008 r. zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 201, poz. 1237, z późn. zm.). Z kolei, rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 sierpnia 2011 r. w sprawie gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi (Dz. U. Nr 173, poz. 1037) weszło w życie dopiero w dniu 23 listopada 2011 r. Jednocześnie w czerwcu 2009 r. ogólnie dostępny był tekst rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 sierpnia 2005 r. w sprawie gatunków lub grup gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi i kolejnych jego wersji. W załączniku do ww rozporządzenia, tj. w Wykazie gatunków lub grup gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi, w tym drapieżnych i jadowitych, figurowały wszystkie małpy należące do rodziny koczkodanowatych, inaczej makakowatych Cercopithecidae, z wyjątkiem rodzaju Miopithecus spp. (taiapoiny). Do rodziny makakowatych należy rezus, a zatem gatunek ten był ujęty w poprzednich wersjach rozporządzenia dotyczącego zwierząt niebezpiecznych. W dniu 15 listopada 2008 r. art. 73 uzyskał ówczesne brzmienie (tj. na dzień wydania decyzji). Art. 73 ust. 1 ww ustawy w jego pierwotnym brzmieniu zakazywał hodowli i utrzymywania, poza ogrodami zoologicznymi i placówkami naukowymi prowadzącymi badania nad zwierzętami, a także cyrkami, zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi, w tym drapieżnych i jadowitych. Art. 73 ww. ustawy w jego pierwotnym brzmieniu nie wskazywał na możliwość przetrzymywania przez osoby prywatne zwierząt gatunków niebezpiecznych. W związku z powyższym skarżąca w momencie nabywania osobnika rezusa miała możliwość podjęcia informacji, iż gatunek ten znajduje się w załączniku do rozporządzenia dotyczącego zwierząt niebezpiecznych, a zatem, iż z dużym prawdopodobieństwem będzie się on znajdował w kolejnej wersji rozporządzenia. Ponadto skarżąca miała możliwość wzięcia udziału w konsultacjach społecznych do rozporządzenia w sprawie gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi. Rozporządzenie to przechodziło dwukrotny proces konsultacji społecznych (sierpień 2009 r. i grudzień 2010 r.), podczas których dostępne było na stronie internetowej Ministerstwa Środowiska. Podczas konsultacji społecznych nie wpłynęła żadna uwaga dotycząca usunięcia gatunku rezus z załącznika Nr 1 do ww. rozporządzenia. Dla rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 sierpnia 2011 r. w sprawie gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi przewidziano 3-miesięczny okres vacatio legis, a ponadto wprowadzono dodatkowe okresy, w których osoby przetrzymujące zwierzęta niebezpieczne miały możliwość pozbycia się zwierząt niebezpiecznych lub uzyskania stosownego zezwolenia właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska, w zależności od kategorii przetrzymywanego zwierzęcia niebezpiecznego. Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw, hodowcy, którzy przetrzymywali zwierzęta niebezpieczne należące do kategorii II, byli zobowiązani w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia uzyskać zezwolenie właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska na ich posiadanie i przetrzymywanie oraz złożyć wniosek o dokonanie wpisu do rejestru starosty właściwego ze względu na miejsce przetrzymywania zwierząt. Natomiast właściciele zwierząt należących do I kategorii zwierząt niebezpiecznych w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie przedmiotowego rozporządzenia byli zobowiązani przekazać zwierzęta podmiotom uprawnionym do ich posiadania. Ustawodawca nie ograniczał sposobu przekazania tych zwierząt, co dopuszczało przykładowo sprzedaż, czy też darowiznę podmiotom uprawnionym do ich przetrzymywania w kraju lub za granicą. Z uwagi na bardzo długie okresy przejściowe przewidziane dla ww rozporządzenia, nie może być mowy o zaskakiwaniu posiadaczy zwierząt niebezpiecznych zmianą stanu prawnego. Wejście w życie przedmiotowego aktu prawnego było odroczone terminem zapewniającym możliwość zapoznania się z ww aktem przez osoby przetrzymujące zwierzęta niebezpieczne oraz dostosowania się do nowej sytuacji prawnej. D. K. w skardze na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] stycznia 2016 r. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji z: 1) rażącym naruszeniem prawa materialnego, tj.: - art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt przez niezastosowanie, a to przez niewzięcie pod uwagę, iż pozostający pod opieką i ochroną skarżącej makak rezus jest istotą żyjącą, zdolną do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą, a człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę, - § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia przez zastosowanie w niniejszej sprawie, a to przez zaliczenie małpki posiadanej przez skarżącą do zwierząt kategorii I zwierząt niebezpiecznych, podczas gdy w czerwcu 2009 r., tj. w dacie nabycia małpki nie była ona zaklasyfikowania przez Ministra Środowiska do gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi, co więcej - nie była zaklasyfikowana do kategorii I gatunków niebezpiecznych; 2) rażącym naruszeniem prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania. tj.: - art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, co uniemożliwiło stronie wykazanie, iż będący jej własnością makak rezus jest zdrowy, nie wykazuje cech agresji, nie zagraża ludziom bądź innym zwierzętom i pozostaje pod opieką medyczną lekarza weterynarii, a warunki jego wychowania i sprawowanej opieki nie doprowadziły do skrzywienia jego osobowości, - art. 7, art. 77 i 80 K.p.a. przez niewzięcie pod uwagę okoliczności, iż ten konkretny makak rezus nie jest zwierzęciem dzikim, jako zwierzę pochodzące z hodowli całkowicie uległ domestykacji, od urodzenia przebywał z ludźmi i nie potrafi egzystować w stadzie swoich pobratymców; 4) naruszenie zasady praw nabytych przez nie wzięcie pod uwagę okoliczności, iż skarżąca posiada małpę już od 7,5 roku, tj. od czerwca 2009 r. W tym czasie obowiązywało rozporządzenie z dnia 23 sierpnia 2005 r., które nie kwalifikowało gatunku Macaca Mulatta do gatunków niebezpiecznych, co więcej - nie klasyfikowało do kategorii I gatunków niebezpiecznych. Dodatkowo według skarżącej zapisy art. 73 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym od 16 września 2009 r. jako niezgodne z zapisami w układzie akcesyjnym między Rzeczpospolitą Polską a Unią Europejską nie powinny mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie. Dyrektor Ochrony Środowiska – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2016r., poz. 718) - dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] stycznia 2016 r. nie narusza prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Tym samym nie stwierdzono przywołanych w zarzutach skargi naruszeń przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 10 § 1 K.p.a., nie tylko w stopniu rażącym, ale i w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt i § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 sierpnia 2011 r. w sprawie gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia, również nie tylko w stopniu rażącym, ale i w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się także innych naruszeń, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Zauważyć należy, że zaskarżona decyzja jest wynikiem ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 729/13 i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 2881/13. Sąd I instancji uchylił uprzednio wydane w sprawie postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania wniesionego przez skarżącą od decyzji organu pierwszej instancji, z kolei Sąd II instancji oddalił wniesioną przez organ odwoławczy skargę kasacyjną od wyroku z 1 sierpnia 2013 r. Okoliczność ta oznacza, że organ administracji rozpoznając sprawę po wyroku uchylającym ww postanowienie - stosownie do art. 153 P.p.s.a. – były związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu Sądu Administracyjnego. Związanie to odnosi się także do Sądu orzekającego obecnie w sprawie. W ocenie Sądu Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zastosował się w pełni do dyspozycji art. 153 P.p.s.a. i wydał decyzję zgodną z prawem. Z przedstawionego stanu sprawy i z akt postępowania administracyjnego wynika, że skarżąca wnioskiem z [...] maja 2012 r. wystąpiła do organu ochrony środowiska o wydanie zezwolenia na odstępstwo od zakazu posiadania małpy rezusa z gatunku Macaca Mulatta w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 sierpnia 2011 r. w sprawie gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia, podając że od [...] czerwca 2009 r. jest jej właścicielką i od tego dnia małpa przebywa w jej domu, w specjalnym pomieszczeniu. Stosownie do art. 73 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji (Dz. U. z 2015 r., poz. 1651): - ust. 1 - zabrania się: 1) posiadania i przetrzymywania, 2) sprowadzania z zagranicy, 3) sprzedaży, wymiany, wynajmu, darowizny i użyczania podmiotom nieuprawnionym do ich posiadania - żywych zwierząt gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi; - ust. 2 - zakazy, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, nie dotyczą ogrodów zoologicznych, cyrków i placówek naukowych prowadzących badania nad zwierzętami, a zakazy, o których mowa w ust. 1 pkt 1 nie dotyczą ośrodków rehabilitacji zwierząt; - ust. 3 - gatunki zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi zalicza się do: 1) kategorii I - obejmującej najbardziej niebezpieczne gatunki lub grupy gatunków zwierząt, które z przyczyn naturalnej agresywności lub właściwości biologicznych mogą stanowić poważne zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, 2) kategorii II - obejmującej pozostałe gatunki lub grupy gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi; - ust. 4 - w stosunku do zwierząt gatunków zaliczonych do kategorii II regionalny dyrektor ochrony środowiska właściwy ze względu na wskazane we wniosku, o którym mowa w ust. 5, miejsce ich przetrzymywania może zezwolić na odstępstwa od zakazów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2; - ust. 5 - zezwolenie, o którym mowa w ust. 4, może być wydane na wniosek [...]; - ust. 11 - Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia: 1) gatunki lub grupy gatunków zwierząt zaliczane do kategorii, o których mowa w ust. 3, 2) warunki przetrzymywania poszczególnych gatunków lub grup gatunków zwierząt gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi, 3) sposoby znakowania zwierząt gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi - kierując się potrzebą ochrony ludzi przed zagrożeniami powodowanymi przez zwierzęta gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi. I tak w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 sierpnia 2011 r. w sprawie gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi, które weszło w życie 23 listopada 2011 r. (Dz. U. z 2011r., Nr 173, poz. 1037), w załączniku Nr 1 zatytułowanym "Kategoria I – najbardziej niebezpieczne gatunki lub grupy gatunków zwierząt, które z przyczyn naturalnej agresywności lub właściwości biologicznych mogą stanowić poważne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi", pod poz. 235 wymienia się makakowate – wszystkie gatunki, z wyjątkiem gerez, talapoin, które z kolei wymienia się w załączniku Nr 2 zatytułowanym "Kategoria II – pozostałe gatunki lub grupy gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi". Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 1 sierpnia 2013 r. podkreślił, że ustawodawca ustanawiając w art. 73 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, zakaz posiadania i przetrzymywania żywych zwierząt gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi, które podzielił na dwie kategorie (I i II), przewidział jednocześnie odstępstwa od tego zakazu w stosunku do zwierząt gatunków zaliczonych do jednej z tych kategorii (II). Jako organ kompetentny do udzielenia zezwolenia na przedmiotowe odstępstwa prawodawca wskazał regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Ustalenia zatem w konkretnym przypadku, przynależności przedmiotowego osobnika do jednej z tych kategorii dokonuje regionalny dyrektor ochrony środowiska właściwy ze względu na miejsce przetrzymywania zwierząt. Jeżeli organ ten ustali w toku postępowania, że wniosek strony dotyczy osobnika gatunku objętego kategorią I, to wówczas prawidłowym rozstrzygnięciem będzie odmowa udzielenia zezwolenia na odstępstwa od zakazu posiadania i przetrzymywania takiego osobnika. Generalny Dyrektor – zgodnie ze wskazaniem Sądu wynikającym z wyroku z 1 sierpnia 2013 r. - ustalił w toku postępowania, że wniosek skarżącej dotyczy rezusa, który został ujęty w kategorii I zwierząt niebezpiecznych i wymieniony pod poz. 235 w Załączniku Nr 1 ww rozporządzenia obejmującym najbardziej niebezpieczne gatunki lub grupy gatunków zwierząt, które z przyczyn naturalnej agresywności lub właściwości biologicznych mogą stanowić poważne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Konsekwencją powyższego ustalenia było utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji o odmowie udzielenia zezwolenia na odstępstwo od zakazu posiadania i przetrzymywania wnioskowanej przez skarżącą małpy. Stosownie bowiem do art. 73 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, zakaz posiadania i przetrzymywania, w odniesieniu do żywych zwierząt gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi, nie dotyczy ogrodów zoologicznych, cyrków i placówek naukowych prowadzących badania nad zwierzętami, a nadto ośrodków rehabilitacji zwierząt. Tym samym, jak słusznie stwierdził organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji, zwierzęta należące do kategorii I należy przekazać do jednego z ww ośrodków. Wszystko to przeczy twierdzeniu skarżącej jakoby w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. § 1 pkt 1 lit. a ww rozporządzenia, wskazującego że rozporządzenie określa gatunki lub grupy gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi, zwane dalej "zwierzętami niebezpiecznymi", zaliczane do kategorii I – obejmującej najbardziej niebezpieczne gatunki lub grupy gatunków zwierząt, które z przyczyn naturalnej agresywności lub właściwości biologicznych mogą stanowić poważne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi; art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2013 r., poz. 856), stanowiącego, że zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę. Zakaz przetrzymywania i przechowywania, z którego wyłączone się ww jednostki, nie neguje faktu, że zwierzę jako istota żyjąca jest zdolne do odczuwania cierpienia i nie wiąże się z brakiem poszanowania zwierzęcia, jak i jego ochrony czy opieki. Treść tej regulacji nie tylko musi mieć na uwadze podmiot uprawniony do przetrzymywania i przechowywania zwierzęcia, ale i zobowiązany jest do jej przestrzegania. Odparcia wymagają również zarzuty związane z naruszeniami przepisów postępowania. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób kwalifikujący sprawę się do ostatecznego jej rozstrzygnięcia, zatem zadośćuczyniono wymogom wynikającym z regulacji art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Sąd nie dopatrzył się także w prowadzonym przez organ odwoławczy postępowaniu zarzucanego przez skarżącą kwalifikowanego naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., ani naruszenia, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż tylko naruszenia o takim skutku spowodowałoby wyeliminowanie kontrolowanego aktu z obrotu prawnego. Chociaż słusznie zauważyła skarżąca organ nie zastosował względem niej obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 K.p.a., niemniej uchybienie to nie było na tyle istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, aby mogło odnieść powyższy skutek. Pozbawienie strony możności obrony swych praw należy zawsze oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy. Czynny udział strony przejawia się w szczególności w postępowaniu wyjaśniającym, co dla ochrony praw strony ma istotne znaczenie. Zapewnia jej bowiem wpływ na ustalenia stanu faktycznego. Niemniej w sprawie organ odwoławczy po pierwsze nie gromadził już dodatkowego materiału dowodowego; po drugie i tak na wynik rozstrzygnięcia w sprawie żadnego wpływu nie mogłoby mieć wykazanie przez skarżącą, że rezus jest zdrowy, nie wykazuje cech agresji, nie zagraża ludziom bądź innym zwierzętom, pozostaje pod opieką medyczną lekarza weterynarii, a warunki jego wychowania i sprawowanej opieki nie doprowadziły do skrzywienia jego osobowości. Wszystko to z racji ustalenia przez organ, że małpa ta zalicza się do kategorii I zwierząt niebezpiecznych, o której stanowi art. 73 ust. 3 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody i § 1 pkt 1 lit. a oraz załącznik Nr 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 sierpnia 2011 r. Innymi słowy, z racji bezwarunkowego zaliczenia tego osobnika przez samego ustawodawcę do zwierząt niebezpiecznych kategorii I, czyli zwierzęcia najbardziej niebezpiecznego, które z przyczyn naturalnej agresywności lub właściwości biologicznych może stanowić poważne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Z tego też względu organ nie był zobowiązany do wykazania, udowodnienia – wbrew twierdzeniu skarżącej - agresywnych cech osobowości czy nosicielstwa groźnych dla życia ludzi wirusów małpki skarżącej. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej jakoby odmowa udzielenia zezwolenia na odstępstwo od zakazu posiadania i przetrzymywania małpy nastąpiła wbrew zasadzie praw nabytych, należy wskazać, co także zauważył organ odwoławczy, że w chwili, w której skarżąca weszła w posiadanie rezusa (czerwiec 2009 r.) nie obowiązywało żadne rozporządzenie dotyczące gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi, które kwalifikowałoby to zwierzę do gatunków lub grup zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi, w tym drapieżnych i jadowitych czy kategorii I - obejmującej najbardziej niebezpieczne gatunki lub grupy gatunków zwierząt, które z przyczyn naturalnej agresywności lub właściwości biologicznych mogą stanowić poważne zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, bądź kategorii II - obejmującej pozostałe gatunki lub grupy gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 sierpnia 2005 r. w sprawie gatunków lub grup gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi (Dz. U. z 2006 r., Nr 43, poz. 309, ze zm.) zostało bowiem uchylone z dniu 15 listopada 2008 r. przez art. 1 pkt 37 ustawy z dnia 3 października 2008 r. zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 201, poz. 1237). Z kolei rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 sierpnia 2011 r. w sprawie gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi (Dz. U. Nr 173, poz. 1037) weszło w życie dopiero w dniu 23 listopada 2011 r. Niemniej wątpliwości w tej materii – w ocenie Sądu - rozwiała już norma art. 11 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 201, poz. 1237), obowiązująca od 15 listopada 2008 r., czyli zarówno w dniu, w którym skarżąca weszła w posiadanie zwierzęcia, jak i w dniu rozstrzygania sprawy przez organy. Artykuł ten wskazuje, że posiadacz zwierzęcia, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 (czyli ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody), z wyjątkiem podmiotów, o których mowa w art. 73 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 (czyli ogrodów zoologicznych, cyrków i placówek naukowych prowadzących badania nad zwierzętami i ośrodków rehabilitacji zwierząt), jest obowiązany w terminie 12 miesięcy, a w odniesieniu do zwierząt gatunków zaliczanych do kategorii I w terminie 6 miesięcy od dnia wejście w życie przepisów wykonawczych, o których mowa w art. 73 ust. 11 ustawy zmienianej w art. 1: 1) uzyskać zezwolenie, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 1 oraz złożyć wniosek o dokonanie wpisu do rejestru, o którym mowa w art. 64 ust. 1 tej ustawy (tj. starosty właściwego ze względu na miejsce przetrzymywania zwierząt) lub 2) przekazać to zwierzę podmiotowi uprawnionemu do jego posiadania. Regulacja ta dała zatem posiadaczom zwierząt gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia czas od 15 listopada 2008 r. do 23 listopada 2011 r. na przygotowanie się do obowiązku ewentualnego uzyskania zezwolenia czy przekazania zwierzęcia, a następnie czas na wykonanie obowiązku uzyskania zezwolenia do 23 listopada 2012 r. czy przekazania zwierzęcia podmiotowi uprawnionemu do jego posiadania do 23 maja 2012 r. Zaś szczególnie należy podkreślić, że została skierowana do posiadaczy zwierząt, czyli wszystkich tych, którzy w tym okresie posiadają zwierzęta należące do kategorii I czy II, bez względu zatem na czas wejścia w ich posiadanie i czas ich przetrzymywania, czyli nawet jeżeli wejście w posiadanie i przetrzymywanie nastąpiło jeszcze w momencie nieobowiązywania ww regulacji. Niezależnie od powyższego rozważania organu odwoławczego dotyczące zasady ochrony praw nabytych są trafne. Uwaga skarżącej jakoby zapis art. 73 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym od 16 września 2009 r. był niezgodny z zapisami w układzie akcesyjnym między Rzeczpospolitą Polską a Unią Europejską nie została rozważona, albowiem norma ta z racji tego, że dotyczy zwierząt gatunków zaliczanych do kategorii II, nie stanowiła podstawy rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd nie uwzględnił skargi i na mocy art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.