IV SA/Wa 826/18
WyrokWSA w Warszawie2018-09-13
Skład orzekający: Marzena Milewska-Karczewska, Anna Sękowska, Aleksandra Westra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny ma obowiązek ujawnić w ewidencji gruntów i budynków zmiany wynikające z dokumentów, czy też ma prawo interpretować te dokumenty i kwestionować ich zgodność z planem zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Organ ewidencyjny ma obowiązek ujawnić w ewidencji gruntów i budynków to, co wynika z dokumentów, i nie ma prawa interpretować tej dokumentacji dowolnie ani podważać jej zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego. Ewidencja gruntów ma charakter techniczno-deklaratoryjny i odzwierciedla stan faktyczny lub prawny, a nie go kształtuje.Stan faktyczny
Skarżący kwestionowali decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która uchyliła decyzję Starosty w części dotyczącej stopnia pewności ustalenia daty zakończenia budowy budynku, a w pozostałej części utrzymała w mocy decyzję Starosty o aktualizacji operatu ewidencyjnego działki. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów prawa, w tym dotyczących modernizacji ewidencji gruntów i budynków oraz pozbawienie ich prawa do obrony. Spór dotyczył głównie klasyfikacji użytków gruntowych i funkcji budynku na działce.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. sprawy ze skargi B.B. i J.B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencyjnego działki oddala skargę
1 U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej organ odwoławczy, WINGiK) uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...] orzekającą o aktualizacji operatu ewidencyjnego działki nr [...] położonej w obrębie [...], gmina [...] w zakresie budynku oraz użytków gruntowych w części dotyczącej stopnia pewności ustalenia daty zakończenia budowy budynku określonej "3 szacowana" i orzekł o wpisaniu w operacie ewidencyjnym stopnia pewności ustalenia daty zakończenia budowy "1 (data dokumentu)" a w pozostałej części tj. dotyczącej budynku i użytków gruntowych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Rozstrzygnięcia zostały podjęte na podstawie art. 20 ust.1, art. 22 ust.1, art. 24 ust. 2a pkt 1 lit.c i ust. 2b pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (jt. Dz.U. z 2017. poz. 2101 – dalej: "p.g.k."), § 10 ust.1 pkt 1, § 45 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r.. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (jt. Dz.U. z 2016r. poz. 1034 – dalej: "rozporządzenie")
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego został przyjęty operat geodezyjny pod nr [...] dotyczący inwentaryzacji powykonawczej budynku położonego na działce nr [...] w obrębie [...]. Operat zawierał zmiany danych ewidencyjnych dotyczących budynku oraz użytków na przedmiotowej działce. Powyższe spowodowało wszczęcie z urzędu przez Starostę [...] postępowania administracyjnego w sprawie ujawnienia w operacie ewidencyjnym zmian wynikających z ww. wykazów. Postępowanie to w trakcie którego J. i B. B. zgłaszali zastrzeżenia odnośnie wielkości oraz rodzaju użytku obszaru oznaczonego jako tereny mieszkaniowe – "B" zamiast oznaczenia grunty rolne zabudowane – "Br", zakończyło się wydaniem przez Starostę [...] decyzji z dnia [...] czerwca 2017r. (o numerze wskazanym na wstępie) którą orzeczono o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencyjnym w stosunku do działki nr [...] w obrębie [...] na podstawie dokumentacji geodezyjnej - inwentaryzacji powykonawczej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...].
Od powyższej decyzji strony złożyły odwołanie, w którym kwestionują wielkość użytku "B" oraz "RV" na ich działce, a także wykazanie jako głównej funkcji budynku "budynek mieszkalny letniskowy". Według skarżących decyzja ta narusza ustawę o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ponieważ tereny, których przeznaczenie plan miejscowy zmienia, mogą być wykorzystywane w sposób dotychczasowy do czasu ich zagospodarowania zgodnie z tym planem chyba, że w planie ustalono inny sposób ich tymczasowego zagospodarowania.
WINGiK po rozpatrzeniu złożonego odwołania decyzją z dnia [...] grudnia 2017r. (nr wskazany na wstępie ) uchylił ww. decyzję w części dotyczącej stopnia pewności ustalenie daty zakończenia budowy budynku określonej w zaskarżonej decyzji jako "3 (szacowana)" i orzekł o wpisaniu w operacie ewidencyjnym stopnia pewności ustalenia daty zakończenia budowy jako "1 (data dokumentu)", a w pozostałej części tj. dotyczącej budynku i użytków gruntowych, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że ewidencja gruntów i budynków rejestruje zmiany wynikające z dokumentów, które właściwemu staroście przekazują sądy, notariusze oraz organy administracji publicznej, a ponadto zmiany, które wynikają z dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierającej wykaz zmian danych ewidencyjnych. Wśród dokumentów będących podstawą aktualizacji ewidencji znajduje się zawiadomienie o zakończeniu budowy budynku - art. 23 ust. 3 pkt 2 p.g.k. Zawiadomienie to stanowi z kolei podstawę do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, ponieważ. art. 24 ust. 2a. pkt. 1 lit b powołanej wyżej ustawy stanowi, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na podstawie m.in zawiadomienia o zakończeniu budowy budynku. Zdaniem organu, organ ewidencyjny ma obowiązek ujawnić w ewidencji to co wynika z dokumentów i nie ma prawa interpretować tej dokumentacji dowolnie, a tym bardziej podważać jej zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego. Powyższe zdaniem organu wskazuje, że nieuprawniony jest zarzut skarżących naruszenia przez Starostę [...] ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gdyż organ nie wprowadza zmian ani nie aktualizuje ewidencji na podstawie analizy miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Organ podkreślił przy tym, że nie zaświadczenia wójta oraz stanowisko urzędu skarbowego są podstawą zmian w operacie ewidencyjnym, a dokumentacja uzyskana od właściwego organu budowlanego,
Odnosząc się do zarzutów skarżących organ wyjaśnił, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przewidują na terenie przedmiotowej działki budownictwo rekreacyjno-letniskowe, a jako przeznaczenie uzupełniające możliwość lokalizacji obiektów handlowo-gastronomiczno-usługowych związanych z funkcjonowaniem obiektów rekreacyjno-letniskowych o uciążliwości nie wykraczającej poza granice działki. Tym samym nie jest możliwa, jak twierdzą skarżący, na tym terenie budowa zabudowań gospodarczych, a tym bardziej uciążliwych budynków inwentarskich związanych z produkcją zwierzęcą. Organ wyjaśnił również, że wskazywany przez skarżących § 35 uchwały [...] Rady Gminy w [...] z [...] sierpnia 2009 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] obejmujący również przedmiotową działkę skarżących, mówi o tym, że do czasu realizacji nowego zagospodarowania dopuszcza się zachowanie, rozbudowę i przebudowę istniejących siedlisk rolniczych, zachowanie rolniczego użytkowania terenów do czasu realizacji funkcji docelowej itp. Powyższy zapis nie ma jednak zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ pozwolenie na budowę budynku rekreacyjno-letniskowego na działce nr [...] w [...] świadczy o tym, że teren ten utracił rolniczy charakter i stał się terenem rekreacyjnym. Nadto organ zauważył, że budynki związane z produkcją rolną, z których korzystają Państwo B. w porozumieniu z Państwem S. położone są na terenie innej nieruchomości objętej inną księgą wieczystą. Oświadczenie właścicieli sąsiedniej nieruchomości z [...] grudnia 2016 r. dotyczące pozwolenia na użytkowanie budynków gospodarczych nie świadczy o tym, że Państwo B. mają jakiekolwiek prawa do tych budynków, tym samym budynki gospodarcze położone na terenie innej nieruchomości nie tworzą wraz z budynkiem położonym na przedmiotowej działce zorganizowanej całości gospodarczej. Organ wskazał przy tym, że o zaliczaniu gruntów do poszczególnych kategorii decyduje faktyczny sposób zagospodarowania w oparciu o przesłanki wyszczególnione w załączniku nr 6 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Według tego załącznika do terenów mieszkaniowych zalicza się grunty niewchodzące w skład działek siedliskowych, o których mowa w lp. 5 zajęte pod budynki zaliczane w PKOB do działu 11 - budynki mieszkalne. Według schematu klasyfikacji budynków PKOB domy letniskowe zalicza się do budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Organ podkreślił przy tym że z przeprowadzonej przez organ I instancji w postępowaniu uzupełniającym wizji na gruncie wynika, że na terenie działki nr [...] w [...] jest zlokalizowany budynek mieszkalny jednorodzinny wraz z przyłączem energetycznym oraz studnią do odwadniania, utwardzony gruzem plac przed garażem oraz dojazd nieutwardzony przez działkę nr [...]. Z kolei do terenów mieszkaniowych zalicza się również: "zajęte pod budynki gospodarcze i techniczne, związane funkcjonalnie z budynkami mieszkalnymi, o których mowa w pkt 1, oraz urządzenia, w szczególności: podwórza, dojazdy, przejścia, przydomowe place gier, zabaw i odpoczynku, studnie, zbiorniki, przewody naziemne, urządzenia do gromadzenia i oczyszczenia ścieków, śmietniki, składowiska odpadów, obiekty małej architektury, ogrodzenia, oczka wodne, ogródki skalne". Operat, na podstawie którego organ I instancji orzekł o zmianach w ewidencji gruntów i budynków dotyczył inwentaryzacji powykonawczej budynku na działce nr [...]. Geodeta uprawniony wykonując to opracowanie uznał, że z produkcji rolnej jest wyłączony większy teren niż pod budynkiem. Ze szkicu z wizji w terenie oraz zdjęć wykonanych w czasie wizji wynika, że znajdują się na nim linia energetyczna oraz studzienka kanalizacyjna związana, jest z funkcjonowaniem budynku. Teren wykazany jako mieszkaniowy -,,B" w tym operacie geodezyjnym mieści się w definicji terenów-mieszkaniowych, określonych w załączniku nr 6 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Natomiast operat o identyfikatorze [...] A. A. (geodeta) wykonał po interwencji; właściciela działki wykazując dane sprzeczne z dokumentacją budowlaną. Poza tym geodeta znacząco pozmieniał również powierzchnie użytków gruntowych w tym operacie, co nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym. Tym samym zdaniem organu odwoławczego zasadnie Starosta [...] odmówił wiarygodności temu opracowaniu.
Odnosząc się do wniosku skarżących o zmianę danych ujawnionych podczas modernizacji organ zauważył, że może ona nastąpić wyłącznie na podstawie operatu przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w trybie jego aktualizacji. Natomiast Państwo B. nie zgłosili zarzutów do modernizacji w terminach określonych w art. 24a p.g.k., wskutek czego dane te stały się wiążące. Organ wyjaśnił również, że nie ma obecnie przepisu, który pozwalałby na ponowne przeprowadzenie modernizacji w przypadku, gdy właściciele nie zgadzają się z ujawnionymi w operacie ewidencyjnym danymi, zwłaszcza że dane wykazane w modernizacji stały się danymi ewidencyjnymi w kwietniu 2014 r. Organ wskazał również, że w brew twierdzeniom skarżących iż nie byli oni poinformowani o przeprowadzeniu modernizacji na terenie gminy [...], należy zauważyć, że z informacji Starosty [...] opublikowanej w dzienniku urzędowym województwa [...] pod poz. 5153 dnia [...] maja 2014 r. wynika, że projekt operatu opisowo-kartograficznego jednostki ewidencyjnej [...] był wyłożony do publicznej wiadomości w okresie od 07.04.2014 r. do 28.04.2014 r. Nadto wskazano, że modernizacja ewidencji gruntów i budynków była wykonywana w trakcie budowy tego budynku, dlatego dopiero inwentaryzacja wybudowanego już budynku może stanowić podstawę do wprowadzenia aktualnych danych ewidencyjnych dla tego terenu.
Organ wyjaśnił również, że zgodnie z § 63 rozporządzenia danymi ewidencyjnymi dotyczącymi budynku są min. data zakończenia budowy, a w przypadku przebudowy budynku również data tej przebudowy oraz stopień ustalenia pewności tych dat. Starosta w zaskarżonym orzeczeniu wykazał stopień pewności ustalenia daty zakończenia budowy jako 3 (szacowana) mimo, że posiadał zawiadomienie o zakończeniu budowy i przyjęciu do użytkowania budynku z [...] października 2016 r, z którego jednoznacznie wynika, że budowa zakończyła się w 2016 r. Uwzględniając załącznik nr la do powyższego rozporządzenia jeśli organ posiada dokumenty, z których wynika data zakończenia budowy, powinien tę datę wprowadzić do operatu ewidencyjnego ze stopniem ustalenia jej pewności jako 1 (data z dokumentu), dlatego, zdaniem organu odwoławczego, konieczne było dokonanie zmiany decyzji Starosty [...] w tym zakresie.
Reasumując WINGiK uznał, że Starosta [...] właściwie orzekł o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencyjnym dla działki nr [...] w [...] w szczególności w części dotyczącej głównej funkcji budynku, zasięgu oraz rodzaju użytku gruntowego, uwzględniając zasadę aktualności ewidencji gruntów i budynków wyrażoną w § 44 pkt 2 ww. rozporządzenia.
Niezgadzając się z powyższą decyzja organu odwoławczego J. i B. B. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżając decyzję WINGiK w części, tj. co do pkt II, w którym utrzymano w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2017r. W skardze zarzucono:
- naruszenie art. 24a ust. 12 p.g.k. przez przyjęcie, że nie ma obecnie przepisu, który pozwalałby na ponowne przeprowadzenie modernizacji, w sytuacji gdy, z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby określona w modernizacji powierzchnia 807 m2 wokół budynku była wyłączona z powierzchni rolnej, przez co, organ odwoławczy naruszył art. 6,7,8 i 9 oraz art. 77 k.p.a. zobowiązujące organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez nie stwierdzenie nieważności modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze obrębu ewidencyjnego Gminy [...] dotyczącej działki nr [...] w [...] jako wykonanych z rażącym naruszeniem prawa albowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że bezpodstawnie określono powierzchnię 807 m2 wokół budynku jako wyłączonej z powierzchni rolnej. Jednocześnie skarżący podnieśli, że zostali pozbawieni konstytucyjnego prawa do obrony gdyż nie zostali poinformowani o wszczęciu postępowania w przedmiocie zmiany klasyfikacji gruntów i nie brali udziału w żadnych pomiarach a także nie zostali poinformowani o sporządzeniu operatu;
- art. 24a ust. 12 p.g.k. poprzez jego niezastosowanie i nie dokonanie zmiany danych objętych ewidencją gruntów I budynków wprowadzonych podczas modernizacji ewidencji gruntów I budynków na obszarze obrębu geodezyjnego gminy [...] dotyczących działki nr [...] w [...] poprzez uchylenie danych wpisanych podczas modernizacji tj. wyodrębnienie powierzchni 807 m2 wskazanej wyżej działki i zakwalifikowanie jej jako teren mieszkaniowy oznaczony literą "B";
- art. 77 § 1 i art. 6, 7, 8,9 k.p.a. przez dowolne rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności przez uznanie za prawidłowo sporządzony operat inwentaryzacji powykonawczej budynku na działce nr [...] w [...] przez geodetę, który bezpodstawnie uznał, że z produkcji rolnej jest wyłączony obszar większy niż pod budynkami, w sytuacji gdy z zebranego materiału wynika, że geodeta nigdy nie przebywał na działce nr [...] i dokonał bezpodstawnego dorysowania do obszaru wskazanego w modernizacji obszaru łączącego go z drogą przy czym nie potrafił wyrysować tego połączenia na wysokości garażu, a jednocześnie organ uznał, że nie modernizacja a dopiero inwentaryzacja wybudowanego już budynku może stanowić podstawę do wprowadzenia aktualnych danych ewidencyjnych, przy jednoczesnym zakwestionowaniu drugiego operatu tego samego geodety;
-art. 77 § 1 i art. 6, 7, 8, i 9 k.p.a. przez dowolne rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego a w szczególności przez uznanie wbrew zebranemu materiałowi dowodowemu, że na działce znajduje się studzienka kanalizacyjna związana z funkcjonowaniem budynku, w sytuacji gdy studzienka ta nie jest kanalizacyjna, a została wykonana dla odwodnienia terenu i nie ma z niczym połączenia;
- art. 8 ust.2 w związku z art. 2, 7, 32 i 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP przez ich niezastosowanie;
Podnosząc wskazane wyżej zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o wystąpienie przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 24a ust. 2, 3, 4 p.g.k. z art. 2, 7 w związku z art. 64 ust.3 Konstytucji RP "przez to, że pozbawia obywatela konstytucyjnego prawa do obrony swoich praw, gdyż nie zobowiązuje starosty do poinformowania właściciela o wszczęciu postępowania w przedmiocie zmiany klasy gruntów, o terminie dokonywania pomiarów i o zasadach ich przeprowadzania, jak również nie zobowiązuje do powiadomienia o sporządzeniu operatu, przez co pozbawia obywatela czynnego udziału w pomiarach, nie można bowiem uznać, że w istotnych dla obywatela sprawach abstrakcyjne ogłoszenie o modernizacji można uznać za dostateczne powiadomienie o ingerencji w prawo własności".
W uzasadnieniu skargi skarżący szczegółowo uzasadnili stawiane w skardze zarzuty oraz podtrzymali całość argumentacji zawartej w pismach składanych w postepowaniu administracyjnym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Dodatkowo podnosząc, że obszar działki nr [...] to teren zabudowy letniskowej jak wynika z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi [...] a nie teren rolny. Organ zauważył również, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza by istniała decyzja określająca obszar wyłączenia z produkcji rolnej a także by skarżący po zakończeniu w 2014r. modernizacji ewidencji gruntów i budynków składali zarzuty. Organ wyjaśnił również, że modernizacja operatu ewidencji nie jest zatwierdzana decyzją administracyjną, dlatego nie może być objęta postępowaniem nieważnościowym określonym w art. 156 k.p.a.
W dniu [...] kwietnia 2018r. do Sądu wpłynęło dodatkowe pismo J. i B. B. odnoszące się do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę w zakresie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej oraz odnośnie kwestii związanych z modernizacją gruntów i budynków przeprowadzonej w 2014r. Wniesiono również wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentów.
Podczas rozprawy przeprowadzonej przez Sąd w dniu 13 września 2018r. J. B. podtrzymał wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z dokumentu tj. decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...] i pisma tegoż organu z dnia [...] września 2016r. oraz pisma Wójta Gminy w [...]. Jednocześnie skarżący cofnął wniosek o dopuszczenie dowodów w pozostałym zakresie dotyczących pism związanych ze sprawami podatkowymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie powinnością Sądu było dokonanie oceny prawidłowości wszczętego z urzędu postepowania w przedmiocie ujawnienia w operacie ewidencyjnym zmian wynikających z wykazu zmian danych ewidencyjnych dotyczących budynku oraz użytków na działce nr [...] w obrębie [...] zawartych w przyjętym operacie geodezyjnym pod nr [...] dotyczącym inwentaryzacji powykonawczej budynku położonego na ww. działce , a tym samym zgodności z prawem ostatecznego orzeczenia o dokonaniu aktualizacji operatu ewidencyjnego działki nr [...] położonej w obrębie [...], gmina [...] w zakresie budynku oraz użytków gruntowych z wyłączeniem kwestii stopnia pewności ustalenia daty zakończenia budowy bowiem ta część zaskarżonej decyzji nie jest negowana przez skarżących.
Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o wyżej wskazane kryterium prowadzi do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć w sprawach o tak określonym przedmiocie – co w sposób szczegółowy przedstawione zostało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – stanowiły przepisy powoływanych wcześniej: p.g.k. oraz rozporządzenia.
Zgodnie z art. 2 pkt 8 p.g.k. celem ewidencji gruntów i budynków jest stworzenie jednolitego dla kraju systemu informacyjnego zapewniającego gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami i lokalami. Dane te mają charakter informacyjny, a sam rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości. W uzupełnieniu należy też wskazać, że ewidencja gruntów ma charakter techniczno-deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, ale potwierdza stan zaistniały wcześniej, czy inaczej rejestruje dokonane zmiany. Oznacza to, że dokonywanie zmian wpisów w ewidencji gruntów i budynków ma charakter wtórny wobec dotyczących danej nieruchomości zmian natury prawnej i faktycznej, a organ ewidencyjny ma obowiązek ocenić zasadność wprowadzenia zmian (aktualizacji informacji) na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje wskazane w art. 20 p.g.k. Ustawowy obowiązek aktualizowania ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujętych w niej danych dotyczących m.in. gruntów i budynków spoczywa na staroście, który dokonuje tej aktualizacji z urzędu lub na wniosek, poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w sposób ściśle określony w tych przepisach tzn. zgodnie z art. 23, art. 24 i art. 24a p.g.k. oraz § 45, § 46 czy § 47 rozporządzenia.
Przepis art. 22 ust. 1 p.g.k. stanowi, że ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie, do obowiązków których należy m.in. zgodnie z § 44 pkt 2 rozporządzenia, utrzymywanie ewidencji w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami, a aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym czy prawnym, ujawnienie nowych danych ewidencyjnych czy wyeliminowanie danych błędnych. Z art. 24 ust. 2a pkt 1 p.g.k. wynika, że informacje zawarte w ewidencji podlegają z urzędu aktualizacji, jeżeli wynikają z przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1 do 4, materiałów zasobu oraz w przypadku wykrycia błędnych informacji oraz zgodnie z treścią art. 24 ust. 2a pkt 2 na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Aktualizacja ta może nastąpić albo w drodze czynności materialno-technicznej (art. 24 ust. 2b pkt 1 p.g.k.) albo w drodze decyzji administracyjnej (art. 25 ust. 2b pkt 2 p.g.k.), a odmowa takiej aktualizacji następuje zawsze w drodze decyzji administracyjnej.
Ocenie właściwego organu podlega zatem dokumentacja geodezyjno-kartograficzna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W rozpoznawanej sprawie dokumentacja taka w formie operatu technicznego została przyjęta w dniu [...] sierpnia 2015r. (pod numerem [...]) oraz w dniu [...] stycznia 2017r. (pod numerem [...]). Z treści złożonej do zasobu dokumentacji wynika, że celem pierwszej pracy geodezyjnych, była inwentaryzacja powykonawcza budynku. Natomiast celem drugiej pracy geodezyjnej było opracowanie wykazu zmian danych ewidencyjnych dotyczących działki nr ew. [...].
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organy właściwe instancyjnie po wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego i rozpatrzeniu tego materiału w jego całokształcie, prawidłowo uznały, że w związku z faktem wybudowania na działce nr ew. [...] budynku rekreacyjno-letniskowego zaistniały takie zmiany które winny być ujawnione w ewidencji gruntów i budynków. Nie ulega bowiem wątpliwości w świetle znajdującej się w aktach sprawy decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2009r. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę oraz zawiadomienia o zakończeniu budowy dokonanego przez skarżących pismem z dnia [...] października 2016r., że pobudowany budynek to budynek rekreacyjno-letniskowy a nie jak twierdzi skarżąca budynek jednorodzinny w ramach siedliska rolniczego. Decydujące znaczenie do dokonania w tym zakresie wpisu, jak słusznie przyjęły organy, ma stosowna decyzja organu architektoniczno-budowanego a z tej jednoznacznie wynika, że pobudowany został przez skarżących budynek letniskowy. Trzeba również w tym miejscu podkreślić, że skarżący nie przedłożyli żadnej innej dokumentacji, która wskazywałaby np. na zmianę sposobu użytkowania pobudowanego budynku rekreacyjno-letniskowego.
Rację ma również organ wskazując, że o zaliczeniu gruntu do poszczególnych kategorii decyduje faktyczny sposób zagospodarowania w oparciu o przesłanki wyszczególnione w załączniku nr 6 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z tym załącznikiem do terenów mieszkaniowych – "B" zalicza się grunty niewchodzące w skład działek siedliskowych, o których mowa w lp.5 zajęte pod budynki zaliczone w PKOB do działu 11 (budynki mieszkalne). Tymczasem według klasyfikacji budynków PKOB domy letniskowe (a taki zgodnie z dokumentacją został przez skarżących pobudowany) zalicza się do budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Organ prawidłowo również w oparciu o złożony operat techniczny nr [...] dotyczący inwentaryzacji powykonawczej budynku na działce nr [...], sporządzony przez uprawnionego geodetę A. A. działającego na zlecenie skarżących dokonał zmiany powierzchni użytku "B" z 0.0807 ha na 0,1115 ha. Należy bowiem zauważyć, że do terenów mieszkalnych zalicza się nie tylko grunty położone pod budynkami ale również zajęte pod budynki gospodarcze i techniczne, związane funkcjonalnie z budynkami mieszkalnymi, o których mowa w pkt 1, oraz urządzenia, w szczególności: podwórza, dojazdy, przejścia, przydomowe place gier, zabaw i odpoczynku, studnie, zbiorniki, przewody naziemne, urządzenia do gromadzenia i oczyszczania ścieków, śmietniki, składowiska odpadów, obiekty małej architektury, ogrodzenia, oczka wodne, ogródki skalne. W operacie tym geodeta uprawniony uznał, iż w istocie z produkcji rolnej jest wyłączony większy teren niż pod budynkiem. Ze szkicu wykonanego przez organ podczas wizji w terenie, która miała miejsce w dniu [...] października 2017r (załącznik do protokołu) wynika, że na działce znajdują się prócz pobudowanego budynku rekreacyjno-letniskowego również: linia energetyczna oraz studzienka do odwodniania, utwardzony gruzem plac przed garażem oraz dojazd nieutwardzony przez działkę nr [...]. Elementy te jako, że związane są funkcjonalnie z budynkiem rekreacyjno-letniskowym w istocie powodują zmianę użytku – powierzchnia tak zmienionego użytku zostało w sposób stosowny wykazana operatem technicznym nr [...].
Odnosząc się do pozostałych zarzutów i argumentów podnoszonych w skardze, które w istocie swej odnoszą się do dokonanej w 2014r. modernizacji ewidencji gruntów i budynków, Sąd uznał je za niezasadne, bowiem:
- co wynika z treści rozstrzygnięcia organu II instancji zastrzeżenia do modernizacji gruntów i budynków jakie z opóźnieniem we wszczętym z urzędu postepowaniu zgłosili skarżący zostały potraktowane jako wnioski o zmianę danych w ewidencji gruntów i budynków a zatem zgodnie z przepisem art. 24a ust. 12 p.g.k. W tym zakresie organ zawarł wyjaśnienia, wskazujące iż nie jest możliwa zmiana użytku B na Br- jak tego oczekują skarżący, gdyż posadowiony na części działki nr ew. [...] budynek jest budynkiem rekreacyjno-letniskowym a nie budynkiem mieszkalnym wybudowanym w ramach siedliska rolniczego. Dodać w tym miejscu należy, że powyższego nie zmieniają podnoszone przez skarżących okoliczności, że korzystają z budynków i urządzeń rolniczych znajdujących się na działce sąsiedniej tj. [...], które nie stanowią ich własności.
- nie jest możliwe zastosowanie trybu określonego w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (stwierdzenia nieważności ze względu na przesłankę rażącego naruszenia prawa) do modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Ustawodawca nie przewidział bowiem zatwierdzania modernizacji decyzją administracyjną jak również aby to postępowanie prowadzone było w oparciu o te przepisy. Tryb przeprowadzania modernizacji został bezpośrednio uregulowany w p.g.k. a zatem przepisy k.p.a. nie mają doń zastosowania. Co do kwestii pozbawienia skarżących konstytucyjnego prawa do obrony w związku z niepoinformowaniu przez organ o prowadzeniu modernizacji Sąd wskazuje, że kwestia ewentualnych nieprawidłowości podczas przeprowadzonej modernizacji nie może być rozpoznawana w niniejszym postępowaniu szczególnie, iż wniosek skarżących związany ze zmianą użytku gruntowego organ rozpoznał jako wniosek o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków.
- zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów Konstytucji RP, tj. art 8 ust.2 w związku z art. 2, 7, 32 i 64 ust. 1, 2, 3, przez ich niezastosowanie. Sąd podziela bowiem pogląd zawarty w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 26 stycznia 2018r. sygn. I SA/Po 1003/17 (lex nr 2448945), - że bezpośrednie stosowanie Konstytucji nie oznacza kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa. Organy administracji publicznej są zobowiązane do działania zgodnie z przepisami prawa administracyjnego i związane są wykładnią pochodzącą od ich organów nadrzędnych. Nie mogą więc wydać decyzji administracyjnej, opierając się tylko na normie konstytucyjnej, czego zdają się oczekiwać skarżący.
Na zakończenie odnosząc się do wniosku dotyczącego skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności art. 24a ust.2,3,4 p.g.k. ze wskazanymi w petitum skargi kasacyjnej przepisami Konstytucji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie znalazł podstaw do uwzględnienia tego wniosku. Należy bowiem wskazać, że zgodnie z przepisem art. 193 Konstytucji RP, każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. W niniejszej sprawie od udzielenia odpowiedzi na postawione pytanie co do zgodności art. 24a ust.2,3,4 p.g.k. z art. 2, 7 w zw. z art. 64 ust.3 Konstytucji RP nie zależy natomiast rozstrzygnięcie rozpoznawanej przez Sąd sprawy. Wskazany przepis nie stanowił bowiem podstawy wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Z tych wszystkich względów, działając na mocy art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło