IV SA/Wa 832/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2015 r. sprawy ze skargi F. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W., uchylił decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] września 2014 r. orzekającej o nabyciu przez Miasto W. prawa własności nieruchomości położonej w W. w Dzielnicy W. przy ul. [...], stanowiącej działkę ew. nr [...] i [...] z obrębu [...] oraz o ustaleniu odszkodowania za przedmiotową nieruchomość i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, iż F. D. w dniu [...] września 2008 r. wystąpiła z wnioskiem o anulowanie wpisu w księdze wieczystej dotyczącego rozpoczętego postępowania wywłaszczeniowego w odniesieniu do działki nr [...] o pow. 825 m2. Starosta [...] pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie nabycia przez Prezydenta W. za odszkodowaniem prawa własności części nieruchomości oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...], zajętej pod rów [...] oraz drogę eksploatacyjną, co do której cel publiczny został zrealizowany a postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało zakończone. W dniu [...]. marca 2014 r. dla ustalenia wysokości odszkodowania rzeczoznawca majątkowy A. K. sporządził operat szacunkowy, w którym wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości została określona na kwotę 215 946 zł. Decyzją nr [...] z dnia [....] września 2014 r. Starosta [...] stwierdził nabycie przez Miasto W. prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę ew. nr [...] i [...] z obrębu [...], położonej przy ul. [...] w W. oraz ustalił odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość na rzecz F. D.. Wojewoda [...] za zasadne uznał podniesione w odwołaniu Prezydenta m. W. zarzuty naruszenia art. 96 ust. 1 b i art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami przez organ I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, iż Starosta [...] nie miał podstaw do wydania decyzji w oparciu o art. 122a u.g.n., skoro w toku postępowania ustalił, że w 1985 roku zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe. Ustalenia te poczynił w oparciu o uzyskane z akt księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości pisma Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] czerwca 1985 r. skierowane do Państwowego Biura Notarialnego w W. informujące o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego na wniosek Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji o sygn. [...], dotyczące działki nr [...] o pow. 825 m2, stanowiącej własność F. D. oraz zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego w W. z dnia [...] września 1985 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w odniesieniu do części działki nr [...] o pow. 825 m2. W takim przypadku obowiązkiem organu I instancji było uzyskanie informacji czy wszczęte uprzednio postępowanie wywłaszczeniowe zostało zakończone, a jeśli tak to z jakim skutkiem. W razie braku możliwości uzyskania akt tego postępowania wywłaszczeniowego, konieczne będzie zastosowanie procedury odtworzenia akt tego postępowania, jednakże dopiero po wnikliwym ich poszukiwaniu przez organ prowadzący sprawę. Wojewoda [...] za zasadny uznał również zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 96 ust.lb u.g.n., gdyż przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Z wykładni literalnej tego przepisu wynika, że ma on zastosowanie do nabycia nieruchomości z mocy prawa. Tym samym organ I instancji nie mógł zastosować tej regulacji w analizowanym w postępowaniu wywłaszczeniowym, gdzie nabycie nieruchomości następuje w wyniku wydania ostatecznej decyzji wywłaszczeniowej. Organ odwoławczy wskazał, iż Starosta [...] w pierwszej kolejności powinien uzyskać akta postępowania wszczętego w 1985 r. MPWiK dotyczące działki nr [...] i dopiero w oparciu o te akta podjąć czynności zmierzające do zakończenia postępowania. W skardze na powyższą decyzję F. D. wniosła o utrzymanie uchylonej decyzji Starosty [...] w całości. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że art. 122a u.g.n. jest unormowaniem szczególnym, umożliwiającym uregulowanie stanów prawno-rzeczowych tych nieruchomości, na których zrealizowano cel publiczny. Warunkiem niezbędnym do skorzystania z tej regulacji, po spełnieniu pozostałych przesłanek wymaganych do wydania decyzji orzekającej o nabyciu prawa, jest wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Zdaniem skarżącej niezrozumiały jest zarzut naruszenia przez Starostę [...] art. 96 ust.lb u.g.n., że może być zastosowany jedynie w nabyciu nieruchomości z mocy prawa. Zgodnie z tym przepisem w przypadku wydzielenia nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa, albo w przypadku wydzielenia części nieruchomości na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 1. Ostateczna decyzja o nabyciu własności lub użytkowania wieczystego albo ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza podział. Zaskarżona decyzja organu I instancji jest decyzją o nabyciu prawa własności, zatem ma zastosowanie art 96 ust.1b wbrew twierdzeniom Wojewody [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. , nr [...], uchylająca na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...], i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Na wstępie podkreślenia wymaga, że dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd administracyjny nie był władny odnosić się do meritum sprawy, gdyż wskutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się natomiast do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a., a w przypadku uznania, iż uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić skargę ( por. wyrok NSA z dnia (zob. wyrok NSA z 4.11.2014 r., II OSK 2279/13, LEX nr 1592135). Zatem w rozpoznawanej sprawie, kontrola Sądu sprowadzała się do kwestii zasadności wydania w postępowaniu odwoławczym decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Decyzja kasacyjna jest w istocie rozstrzygnięciem procesowym, gdyż nie kształtuje ona stosunku materialnoprawnego. Z treści art. 138 § 2 k.p.a. wynika, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zatem więc konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej, opiera się na dwóch kumulatywnych przesłankach, którymi są: stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, oraz uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W świetle powyższych rozważań uznać należy, że przedstawione w zaskarżonej decyzji motywy podjętego rozstrzygnięcia uzasadniały zastosowanie w sprawie art. 138 § 2 k.p.a. Analiza akt rozpoznawanej sprawy niewątpliwie potwierdza, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, w oparciu o niewyjaśnione wszystkie istotne okoliczności faktyczne, a konieczny, wskazany do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną przez Prezydenta W. decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, iż skoro w toku postępowania Starosta [...] ustalił, że w stosunku do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę ew. nr [...] i [...] z obrębu [...] w 1985 r. zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe, to w takiej sytuacji obowiązkiem tego organu było w pierwszej kolejności uzyskać akta postępowania wywłaszczeniowego wszczętego w 1985 r. na wniosek Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji. Dopiero po wyjaśnieniu, czy postępowanie to zostało zakończone organ I instancji będzie mógł wydać stosowne rozstrzygnięcie w sprawie. Zdaniem Wojewody [...] wydanie przez Starostę [...] zaskarżonej decyzji na podstawie art. 122a ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z ustaleniem, iż w 1985 r. zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe było nieuzasadnione. Przepis art. 122a u.g.n. stanowi: "Jeżeli cel publiczny został zrealizowany, a postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji orzeka o nabyciu praw na rzecz Skarbu Państwa albo właściwej jednostki samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej przed wszczęciem postępowania wyznacza dwumiesięczny termin do zawarcia umowy. Po bezskutecznym upływie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy odszkodowanie ustala się według przepisów rozdziału 5". Z treści tego przepisu wynika, że ma on zastosowanie tylko wtedy, gdy postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte, jednak nie zakończyło się wydaniem ostatecznej decyzji. Wobec tego słusznie uznał Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji, że rzeczą Starosty [...] w pierwszej kolejności było ustalenie, czy wszczęte w 1985 roku postępowanie wywłaszczeniowe z wniosku MPWiK w stosunku do przedmiotowych działek zostało zakończone, czy też nie zostało zakończone wydaniem decyzji wywłaszczeniowej. Wobec tego, że organ I instancji w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego nie podjął w tym kierunku żadnych czynności, to należy stwierdzić, że wydanie w dniu [...] września 2014 r. decyzji nr [...] nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania, w tym art. 7 i 77 § 1 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tych warunkach nie można zarzucić organowi odwoławczemu naruszenia art. 138 § 2 k.p.a.. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.