IV SA/Wa 838/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skarg A. W. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. A. W. w piśmie z dnia 25 stycznia 2017 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. W dniu 25 kwietnia 2017 r. skarżący, w odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału IV, uiścił wpis od skargi w wysokości 200 zł (karta nr 39 akt sprawy). W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 7 czerwca 2017 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną (K. W.). Wskazał, że dochód dwuosobowej rodziny stanowią świadczenia emerytalne: A. W. w wysokości 1.994,17 zł oraz K. W. w wysokości 897,97 zł. Jako majątek nieruchomy wykazał: dom o powierzchni 120 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 1,88 ha oraz budynek gospodarczy. Wskazał ponadto, że posiada samochód osobowy marki [...], inwentarz żywy (12 kur), a także zasoby pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości 409,73 zł. Skarżący wykazał następujące wydatki gospodarstwa domowego: gaz (52,20 zł), energia elektryczna (346,86 zł), woda (11,99 zł), śmieci (18 zł), leki (159,46 zł), podatek od nieruchomości i ubezpieczenie (15 zł miesięcznie), ubezpieczenie nieruchomości i samochód (64 zł miesięcznie). W uzasadnieniu wniosku A. W. stwierdził, że razem żoną żyje na poziomie minimum egzystencjalnego i brakuje mu pieniędzy na bieżące utrzymanie. Podał, że większość emerytur przeznaczana jest na koszty związane z wizytami lekarskimi, konsultacjami i leczeniem żony. Skarżący dołączył do wniosku kserokopie dokumentacji medycznej, z której wynika, że K. W. cierpi na chorobę onkologiczną. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do treści art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Z art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika również, że jedynym kryterium, od jakiego ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy ma charakter materialny. Jest nim brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Stąd też takie okoliczności, jak np. stan zdrowia, czy wiek mogą mieć znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy tylko w takim zakresie, w jakim wpływają one na możliwość poniesienia kosztów postępowania przed sądem. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez A. W. możliwości płatnicze, stan majątkowy i stan rodzinny uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i żony nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W aktualnym stanie sprawy - po uiszczeniu wpisu od skargi w kwocie 200 zł - skarżący nie jest zobowiązany do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Na kolejnych etapach postępowania może być natomiast zobowiązany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek, wpisu od skargi kasacyjnej lub wpisów od zażaleń. Wysokość każdej z wymienionych opłat wyniesie jednorazowo 100 zł (§ 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Należy podkreślić, że uiszczenie wymienionych wyżej opłat nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Dochód skarżącego i jego żony ze świadczeń emerytalnych wynosi w sumie 2.892,14 zł, natomiast suma wykazanych przez wnioskodawcę zobowiązań i stałych wydatków, w tym wydatków na leki, wynosi 667,51 zł. Biorąc przy tym pod uwagę aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, których wnioskodawca nie wymienił w przedstawionym zestawieniu, jak wyżywienie, czy ubranie, należy uznać, że wygospodarowanie – w przyszłości – 100 zł na opłaty sądowe, ewentualnie należne w przedmiotowej sprawie, nie spowoduje uszczerbku koniecznego utrzymania Państwa W. Nie ma wątpliwości, co do tego, że posiadane dochody i oszczędności skarżący i jego żona w pierwszej kolejności powinni przeznaczyć na koszty leczenia i inne wydatki o niezbędnym charakterze. Biorąc jednak pod uwagę, że małżonkowie uzyskują regularny dochód z emerytur w podanej wyżej wysokości, a ponadto posiadają majątek w postaci gospodarstwa rolnego oraz środki na rachunku bankowym, które na dzień złożenia przedmiotowego wniosku ponad czterokrotnie przekraczały wysokość każdej z opłat sądowych, do których uiszczenia może być zobowiązany A. W., należy stwierdzić, że poniesienie pełnych kosztów postępowania nie spowoduje uszczerbku koniecznego utrzymania skarżącego i jego żony oraz nie wpłynie negatywnie na możliwość finansowania leczenia K.W. Ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, albo że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jej i jej rodziny. Jak wskazano powyżej, dokonana w przedmiotowej sprawie ocena możliwości płatniczych A. W. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. W sytuacji, gdy skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie 200 zł, zaś wysokość innych opłat sądowych wynosi jednorazowo 100 zł, a obowiązek ich uiszczenia jest rozłożony w czasie (o ile obowiązek taki w ogóle postanie), to dochód ze świadczeń emerytalnych, środki zgromadzone na rachunku bankowym oraz posiadany majątek, pozwalają ponieść pełne koszty postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.