IV SA/Wa 846/17

WyrokWSA w Warszawie2017-08-24

Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Katarzyna Golat, Grzegorz Rząsa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska utrzymujące w mocy odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, ze względu na lokalizację inwestycji w pasie 100 m od zbiorników wodnych (również sztucznych) na obszarze chronionego krajobrazu, jest zgodne z prawem?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy uchwały Sejmiku Województwa dotyczące zakazu lokalizowania obiektów budowlanych w pasie 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych (zarówno naturalnych, jak i sztucznych). Sąd podkreślił, że do czasu wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych, dotychczasowe uchwały sejmików województwa zachowują moc, a zakaz ten nie narusza prawa własności w sposób nieproporcjonalny.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska odmówił uzgodnienia, wskazując na naruszenie zakazu lokalizowania obiektów budowlanych w pasie 100 m od zbiorników wodnych na terenie chronionego krajobrazu. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Skarżący zarzucili m.in. niewłaściwą wykładnię pojęcia "inny zbiornik wodny" oraz niezgodność uchwały sejmiku z ustawą o ochronie przyrody i Konstytucją.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Łukasz Krzycki Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Golat (sprawozdawca) Sędzia WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi P. Z. i B. Z. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem, skierowanym do B. Z. i P. Z. (określanych dalej jako skarżący), Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2017 r. znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2016 r., poz. 23), określanej dalej jako k.p.a. oraz art. 60 ust. 1, w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 poz. 778), powoływanej dalej jako p.z.p., po rozpatrzeniu zażalenia Pani B. Z. i Pana P. Z. z 23 listopada 2016 r., na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. znak: [...], odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce o nr ewidencyjnym [...] , obręb [...] , gmina [...] , postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że pismem z dnia 28 października 2016 r. Wójt Gminy [...] zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji, polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce o nr ewidencyjnym [...] , obręb [...] , gmina [...] . Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] odmówił uzgodnienia ww. projektu decyzji o warunkach zabudowy. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji podkreślił, że w przedmiotowej sprawie wymagane jest uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy (zgodnie z art. 60 ust. 1, w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy p.z.p.), ze względu na lokalizację inwestycji w granicach Wschodniego Obszaru Chronionego Krajobrazu [...], na terenie którego obowiązuje uchwała Nr [...] Sejmiku Województwa [...]z dnia [...] sierpnia 2015 r. w sprawie Wschodniego Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2015, poz. [...]) oraz w granicach Obszaru Natura 2000 [...] ([...]). Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] podkreślił, że realizacja planowanej inwestycji będzie się wiązać z naruszeniem zakazu określonego w § 5 pkt 7 ww. uchwały, tj.: zakazu lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Organ I instancji rozważył zastosowanie odstępstw od ww. zakazu, lecz planowana inwestycja nie spełnia wymaganych przesłanek. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyli B. Z. i P. Z.. Inwestorzy nie zgadzają się z interpretacją zakazu określonego w § 5 pkt 7 ww. uchwały, dokonaną przez organ I instancji. Strona skarżąca zwróciła uwagę, że zbiorniki wodne znajdujące się na działkach sąsiednich są pochodzenia antropogenicznego, nie zaś naturalnego, co pozwala na realizację inwestycji. W toku postępowania odwoławczego Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zważył, że sporne postanowienie wydane zostało na podstawie art. 60 ust. 1, w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy p.z.p., stosownie do art. 106 § 5 oraz art. 124 k.p.a. decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu, w odniesieniu do obszarów objętych ochroną na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2016 r., poz. 2134, z późn. zm.), innych niż parki narodowe i ich otuliny, z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. W związku z czym rolą Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] było wyjaśnienie, czy w kontekście przepisów odnoszących się do ww. obszarów chronionych dopuszczalna jest lokalizacja przedmiotowej inwestycji. W przypadku gdy planowana inwestycja zlokalizowana jest na obszarach Natura 2000 oraz innych obszarowych formach ochrony przyrody, w pierwszej kolejności bada się czy realizacja przedsięwzięcia nie naruszy zakazów zawartych w aktach prawa miejscowego ustanawiających inne formy niż obszary Natura 2000. Dalej organ wyjaśnił, że planowana inwestycja położona jest w granicach Wschodniego Obszaru Chronionego Krajobrazu [...], na terenie którego obowiązuje uchwała Nr [...] Sejmiku Województwa [...]z dnia [...] sierpnia 2015 r. w sprawie Wschodniego Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2015 r., poz. [...]) oraz w granicach Obszaru Natura 2000 [...]([...]). Enumeratywny katalog zakazów obowiązujących na Obszarze Wschodniego Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] i odstępstw od nich został wyartykułowany w § 5 wspomnianej wcześniej uchwały. W ocenie organu II instancji planowana inwestycja, polegająca na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce o nr ewidencyjnym [...], obręb [...] , gmina [...] spowoduje naruszenie zakazu określonego § 5 pkt 7 ww. uchwały, tj.: zakazu lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Z analizy załącznika graficznego do projektu decyzji o warunkach zabudowy wynika, że działka objęta projektem decyzji o warunkach zabudowy zlokalizowana jest w sąsiedztwie działek o nr ew. [...] i [...]. Organ wyjaśnił, że ze zdjęć ortogonalnych oraz ogólnodostępnych map publikowanych m.in. na oficjalnym portalu internetowym Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii - dalej: "GUGIK" (http://geoportal.gov.pl) oraz Google Earth wynika, że na działkach o nr ew. [...] i [...] znajdują się obiekty hydrograficzne. Wprawdzie na mapie sytuacyjno-wysokościowej, będącej integralnym załącznikiem do projektu decyzji o warunkach zabudowy, obiekty te nie zostały odwzorowane i zewidencjonowane jako zbiorniki wodne, niemniej jednak, analizy zasobów portalu GUGiK - usługi WMS Bazy Danych Obiektów Topograficznych (BDOTIOk), tj. ogólnokrajowego systemu gromadzenia i udostępniania danych topograficznych, który jest źródłem nowej jakości w stosunku do dotychczasowych map topograficznych, będąc wynikiem ewolucji metod pozyskiwania i zarządzania danymi (standard BDOT1 Ok określa rozporządzenie MSWiA z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie bazy danych obiektów topograficznych oraz bazy danych obiektów ogólnogeograficznych, a także standardowych opracowań kartograficznych) na działkach o nr ew. [...] i [...] wyodrębnione są obiekty oznaczone jako wody powierzchniowe stojące. Ponadto na mapie dostępnej w Google Earth, oba obiekty są wyraźnie widoczne. Jednocześnie na podstawie informacji podanych przez inwestorów w zażaleniu, można wnioskować, że obiekty te istnieją na ww. działkach sąsiednich do inwestycji oraz są zbiornikami wodnymi pochodzenia antropogenicznego. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że niemal cała działka przeznaczona pod inwestycję znajduje się w pasie szerokości 100 m od linii brzegowej zbiorników wodnych zlokalizowanych na działkach o nr ew. [...] i [...]. W ocenie organu, w sprawie możliwe jest zastosowanie odstępstwa określonego w samym zakazie. Organ wywodził, że przedmiotowa inwestycja nie należy do urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej, na co wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 759/09: "Przez obiekty służące racjonalnej gospodarce rolnej leśnej lub rybackiej należy więc rozumieć obiekty przeznaczone wyłącznie do prowadzenia tego rodzaju gospodarki. Nie można, w ocenie Sądu, uznać, że w pojęciu tym mieszczą się budynki mieszkalne. Dla prowadzenia racjonalnej gospodarki rolnej nie jest konieczne istnienie budynku mieszkalnego w pasie 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych. Budynek ten może znajdować się poza tym pasem i nie będzie to miało wpływu na możliwość prowadzenia racjonalnej gospodarki rolnej. Nie jest bowiem dla tej gospodarki niezbędne zamieszkiwanie właściciela lub użytkownika nieruchomości rolnej w tym pasie. W świetle powyższego nie można uznać budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego za inwestycję służącą prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej". Dalej organ podał, iż zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych został wprowadzony uchwałą, na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Wskazany przepis ustawy z dniem 11 września 2015 r. został zmieniony przez art. 9 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz. U. z 2015 r., poz. 774), zmieniającej m.in. ustawę o ochronie przyrody. Obecnie, zgodnie z nowym brzemieniem, możliwe jest wprowadzenie zakazu budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od: linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych oraz zasięgu lustra wody w sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na wodach płynących przy normalnym poziomie piętrzenia określonym w pozwoleniu wodnoprawnym, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne. Stosownie do treści art. 12 ust. 4 ustawy o zmianie niektórych ustaw, w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu, dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane przez wojewodów lub sejmiki województwa na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 9 zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych, wydanych na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Dlatego też, do czasu wprowadzenia zmian aktów wykonawczych regulujących funkcjonowanie danego obszaru chronionego krajobrazu przez odpowiednie sejmiki województwa, w trakcie rozpatrywania spraw z zakresu zagospodarowania przestrzennego, regionalni dyrektorzy ochrony środowiska obowiązani są do stosowania tych uchwał sejmików województwa (rozporządzeń wojewodów), które obowiązują w czasie prowadzenia postępowania administracyjnego. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził dalej, że w związku z tym, jako organ odwoławczy zobowiązany jest do stosowania przepisów uchwały, zgodnie z którymi zakaz zabudowy w 100 metrowej strefie dotyczy zarówno zbiorników naturalnych, jak i wszystkich sztucznych. Zdaniem organu nie znalazło zastosowania żadne z odstępstw określonych w art. 24 ust. 2 pkt 1-4 ustawy o ochronie przyrody, tj.: wykonywania zadań na rzecz obronności kraju i bezpieczeństwa państwa; prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z bezpieczeństwem powszechnym; realizacji inwestycji celu publicznego; wykonywania zadań wynikających z planu ochrony, zadań ochronnych lub planu zadań ochronnych. Enumeratywny katalog zakazów obowiązujących na Obszarze Chronionego Krajobrazu [...] i odstępstw od nich został wyartykułowany w § 5 wspomnianej uchwały. To w kompetencji sejmiku województwa (wcześniej wojewody) leży możliwość doprecyzowania ograniczeń opisanych w ustawie o ochronie przyrody. Inne organy nie mogą dokonać zawężenia lub wykluczenia stosowania przepisów zawartych w aktach prawa miejscowego, które w odniesieniu do Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] zabraniają lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Przedmiotowa inwestycja nie jest urządzeniem wodnym w rozumieniu ustawy Prawo wodne, ani obiektem służącym prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Organ ochrony przyrody nie może zmienić, zapisu ww. uchwały, odnoszącego się do sztucznych zbiorników wodnych, gdyż wykracza to poza przyznane mu kompetencje, ale nie może również uzgodnić przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy. W skardze wywiedzionej na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2017 r. skarżący zarzucili: 1/ naruszenie prawa materialnego: - art. 24 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez niezastosowanie go przy rozpatrywaniu zażalenia skarżących na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. oraz niewłaściwą wykładnię przepisu i uznanie istniejących zbiorników wodnych zlokalizowanych na działkach o nr ewid. [...] i [...], jako innych zbiorników wodnych, zamiast ustalenia przez organ administracji czy istniejące zbiorniki wodne są naturalnymi zbiornikami wodnymi, pozwalającymi na zakaz realizacji inwestycji przez skarżących, - art. 60 ust. 1, w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez nie uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji, polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce o nr ewidencyjnym [...], obręb [...] gmina [...] , niezgodności z prawem zapisu § 5 pkt 7 uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. w sprawie Wschodniego Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] z treścią art. 24 ust. 1 pkt 8 lit a ustawy o ochronie przyrody, art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez ograniczenie prawa własności skarżących, które może być ograniczane wyłącznie mocą ustawy - w tym wypadku o ochronie przyrody, a nie przepisami uchwały, której legalność co do zapisu § 5 pkt 7 skarżący kwestionują. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. Nr 217, poz. 1369, ze zm., dalej określanej jako P.p.s.a.) Wojewódzkie sądy administracyjne uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. W wyniku dokonanej oceny legalności kwestionowanych postanowień obu instancji należało stwierdzić, iż wbrew zarzutom skargi, nie budzą one zastrzeżeń z punktu widzenia ich zgodności z prawem. Sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie uproszczonym. Należy nadmienić, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a., ustawodawca nie uzależnił możliwości rozpoznania przez Sąd sprawy w trybie uproszczonym od zgody pozostałych stron postępowania, czy też od zgody organu (por. a contrario art. 119 pkt 2 P.p.s.a.). Mając zatem na uwadze, że stan niniejszej sprawy jest dostatecznie wyjaśniony i jednoznaczny, Sąd nie stwierdził potrzeby skierowania jej do rozpoznania na rozprawie. Przeciwnie ustalił, że zachodzi możliwość rozpoznania jej w trybie uproszczonym, zwłaszcza że art. 119 pkt 3 P.p.s.a. nie zawiera żadnych warunków wstępnych skierowania tego typu sprawy do postępowania uproszczonego. Z tego względu w myśl art. 120 P.p.s.a. sprawa rozpoznana została w tym trybie na posiedzeniu niejawnym, w składzie 3 sędziów. W warstwie faktograficznej Sąd nie dostrzegł błędów. Zasadnie bowiem organ wyjaśnił, że ze zdjęć ortogonalnych oraz ogólnodostępnych map publikowanych m.in. na oficjalnym portalu internetowym Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii - dalej: "GUGIK" (http://geoportal.gov.pl) oraz Google Earth wynika, że na działkach o nr ew. [...] i [...] znajdują się obiekty hydrograficzne. Wprawdzie na mapie sytuacyjno-wysokościowej, będącej integralnym załącznikiem do projektu decyzji o warunkach zabudowy, obiekty te nie zostały odwzorowane i zewidencjonowane jako zbiorniki wodne, niemniej jednak, analizy zasobów portalu GUGiK - usługi WMS Bazy Danych Obiektów Topograficznych (BDOTIOk), tj. ogólnokrajowego systemu gromadzenia i udostępniania danych topograficznych, który jest źródłem nowej jakości w stosunku do dotychczasowych map topograficznych, będąc wynikiem ewolucji metod pozyskiwania i zarządzania danymi (standard BDOT1 Ok określa rozporządzenie MSWiA z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie bazy danych obiektów topograficznych oraz bazy danych obiektów ogólnogeograficznych, a także standardowych opracowań kartograficznych) na działkach o nr ew. [...] i [...] wyodrębnione są obiekty oznaczone jako wody powierzchniowe stojące. Co do kwestii prawnych wywody należy rozpocząć od stwierdzenia, że w przypadku gdy planowana inwestycja zlokalizowana jest na obszarach Natura 2000 oraz innych obszarowych formach ochrony przyrody, w pierwszej kolejności bada się czy realizacja przedsięwzięcia nie naruszy zakazów zawartych w aktach prawa miejscowego ustanawiających inne formy niż obszary Natura 2000. Dalej organ wyjaśnił, że planowana inwestycja położona jest w granicach Wschodniego Obszaru Chronionego Krajobrazu [...], na terenie którego obowiązuje uchwała Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. w sprawie Wschodniego Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2015 poz. [...]) oraz w granicach Obszaru Natura 2000 [...]([...]). Enumeratywny katalog zakazów obowiązujących na Obszarze Wschodniego Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] i odstępstw od nich został wyartykułowany w § 5 wspomnianej wcześniej uchwały. Sąd podziela argumentację organów obu instancji, iż wobec treści § 5 pkt 8 uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. w sprawie Wschodniego Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2015, poz. [...]), który zabrania lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów m. in. "innych zbiorników wodnych", nie miało znaczenia czy na działce o nr. ew. [...] występuje zbiornik naturalny czy też sztuczny. Choć kwestia ta nie jest w sprawie sporna, należy zauważyć, że zarówno ustawa o ochronie przyrody, jak i rozporządzenie wykonawcze, nie zawierają definicji legalnej pojęcia "innego zbiornika wodnego". W świetle braku definicji legalnej tego terminu oraz braku odesłania w tej kwestii do innych przepisów (np. do ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne), odwołać się należy do ogólnego znaczenia, jakie termin ten ma w języku polskim. I tak w świetle definicji zawartej w Uniwersalnym słowniku języka polskiego (pod red. S. Dubisza, PWN 2003, tom 4, s. 932), przez zbiornik (w aspekcie geograficznym) rozumieć należy "naturalne lub sztuczne utworzone zagłębienie terenu wypełnione wodą". Nadmienić też należy, że tak szeroką definicję zbiornika wodnego przyjmuje się również w hydrografii (por. np. klasyfikacje i literaturę fachową podawane w opracowaniu Prawo wodne z komentarzem, pod red. J. Rotki, Wrocław 1998, s. 33), gdzie wyróżnia się między innymi następujące kategorie zbiorników wodnych: a) małe zbiornik wodne (np. stawy, sadzawki, wyrobiska z wodą, zapadliska z wodą), b) jeziora; c) jeziora sztuczne (np. zbiornik zaporowe lub zbiorniki retencyjne). Trzeba również mieć na uwadze, że prawidłowość tezy o objęciu terminem "inne zbiorniki wodne" różnego rodzaju zbiorników wodnych, w tym innych niż naturalne, potwierdza reguła interpretacyjna lege non distinguente. Ponadto, również w oficjalnych interpretacjach Ministerstwa Środowiska przyjmowano dopuszczalność szerokiej wykładni pojęcia "inny zbiornik wodny" (por. np. odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska na interpelację poselską nr 23201, VI kadencja, dostępną pod adresem: http://orka2.sejm.gov.pl/IZ6.nsf/main/0711207F oraz odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska na interpelację poselską nr 21468, http://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=507BF6D1 - VII kadencja). Podobne stanowisko zajmowano w orzecznictwie sądowym. Przykładowo, w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2013 r. (sygn. akt II OSK 343/12, CBOSA) wskazano: "Nie jest trafny pierwszy z zarzutów skargi odnoszący się do naruszenia § 4 ust. 1 pkt 8 w/w rozporządzenia. Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że po pierwsze - inne zbiorniki wodne to również stawy, a także inne wody znajdujące się w zagłębieniach terenu powstałe w wyniku działalności człowieka, a po drugie że dla zastosowania tego przepisu nie ma znaczenia, jakim symbolem oznaczony jest teren w ewidencji gruntów. Sąd prawidłowo odwołał się do klasyfikacji wód przyjętej w art. 5 ust. 1-4 Prawa wodnego, a także właściwie przyjął, że dla zastosowania zakazu zabudowy istotne znaczenie ma rzeczywiste zagospodarowanie, a raczej ukształtowanie i stan istniejącej przyrody. Wywody skargi nie podważają skutecznie w tym zakresie stanowiska Sądu I instancji. Skoro wprowadzony na obszarze chronionego krajobrazu zakaz ma służyć ochronie walorów przyrodniczych objętych nim terenów, to decydujące znaczenie należy przypisać właśnie tym walorom, a nie oznaczeniom w ewidencji, które niekiedy mogą nie odzwierciedlać zmian zachodzących stale w przyrodzie. Przykład wskazany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (niezgodne z prawem wybudowanie zbiornika wodnego) jako argument przemawiający za wyższością danych z ewidencji gruntów nad rzeczywistym stanem przyrody nie podważa stanowiska Sądu I instancji w tym przedmiocie". Takie stanowisko prezentowane jest również w orzeczeniach innych Sądów – por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 240/17, CBOSA. Dotychczasowe brzmienie przepisu art. 24 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody, z dniem 11 września 2015 r. zostało zmienione przez art. 9 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz. U. z 2015 r., poz. 774), zmieniającej m.in. tę ustawę. Zgodnie z nowym brzemieniem art. 24 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o ochronie przyrody, możliwe jest wprowadzenie zakazu wznoszenia nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od: linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych oraz zasięgu lustra wody w sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na wodach płynących przy normalnym poziomie piętrzenia określonym w pozwoleniu wodnoprawnym, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne. Obecnie obowiązujący przepis art. 24 ust. 1 pkt 8 lit a o ochronie przyrody, wprowadzony przez art. 9 pkt 8 lit. a ustawy o zmianie niektórych ustaw, w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu, winien być bowiem czytany, a więc i wykładany łącznie z art. 12 ust. 4 tej ustawy. Wskazany art. 12 ust. 4 ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu stanowi, że "dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane przez wojewodów lub sejmiki województw na podstawie art. 16 ust. 3 oraz art. 23 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 9 zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 oraz art. 23 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 9 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą". Należy przy tym nadmienić, że projekt wskazanej ustawy zmieniającej, przedłożony przez Prezydenta RP w ówczesnym art. 11 przewidywał odmienny zapis w tym zakresie stanowiący, że "Uchwalone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przez sejmiki województw zakazy właściwe dla poszczególnych parków krajobrazowych lub obszarów chronionego krajobrazu, lub dla ich części zachowują moc w zakresie w jakim są niesprzeczne z nadawanym niniejszą ustawą brzmieniem art. 17 i art. 24 ustawy zmienianej art. 9." Parlament nie przyjął jednak takiego brzmienia. Uchwalił go w innym brzmieniu. Tekst ten został zmieniony podczas prac legislacyjnych Podkomisji Nadzwyczajnej, wyłonionej z Komisji Kultury i Środków Przekazu, Komisji Infrastruktury, Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. W efekcie projekt wskazanej regulacji, przyjęty przez Podkomisję 18 lutego 2015 r., odpowiadał aktualnemu brzmieniu art. 12 ust. 4 ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu. Reasumując, skoro oba przepisy - art. 9 pkt 8 lit. a ustawy o zmianie niektórych ustaw, w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu, nadający art. 24 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o ochronie przyrody, wskazane brzmienie oraz art. 12 ust. 4 ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu winny być czytane łącznie, nie można twierdzić, że wolą ustawodawcy było pozostawanie w mocy jedynie tych zakazów przyjętych dla poszczególnych parków krajobrazowych lub obszarów chronionego krajobrazu, lub dla ich części i w takim zakresie, w jakim są niesprzeczne z nadawanym ustawą zmieniającą brzmieniem art. 24 ustawy zmienianej art. 9. Wprost przeciwnie, wolą ustawodawcy było, aby do czasu przyjęcia przez Sejmiki poszczególnych województw nowych uchwał wyznaczających poszczególne obszary chronionego krajobrazu i dostosowujących je m. in. do aktualnego brzmienia art. 24 ust. 1 pkt 8 lit. a o ochronie przyrody, pozostawały w mocy w całości dotychczasowe regulacje, także te tyczące zakazu zabudowy w 100 metrowej strefie, tak od zbiorników naturalnych, jak i sztucznych. Skoro zatem art. 12 ust. 4 ustawy o zmianie niektórych ustaw, w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu stanowi, że dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane przez wojewodów lub sejmiki województwa w całości zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych, to zarówno organy administracji, jak i obecnie badający legalność ich rozstrzygnięć Sąd - nie mogą przyjąć inaczej. Z tego względu do czasu wprowadzenia zmian aktów wykonawczych regulujących funkcjonowanie danego obszaru chronionego krajobrazu przez odpowiednie sejmiki województwa, w trakcie rozpatrywania spraw z zakresu zagospodarowania przestrzennego, organy obowiązane są do stosowania tych uchwał sejmików województwa (rozporządzeń wojewodów), które obowiązują w czasie prowadzenia postępowania administracyjnego. Organy obu instancji były więc uprawnione i zarazem zobowiązane do zastosowania § 5 pkt 7 uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. w sprawie Wschodniego Obszaru Chronionego Krajobrazu [...], podobnie jak i pozostałych przepisów tej uchwały w pełnym ich brzmieniu. Zasadnie organ wywodził w tym zakresie, że organy administracji publicznej przestrzegając zasady praworządności (art. 6 k.p.a., w związku z art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej), nie mogą odmawiać stosowania obowiązujących przepisów, nawet wówczas, gdy dostrzegą ich niezgodność z ustawą lub Konstytucją. Przedmiotowa uchwała nie narusza art. 24 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody, w związku z art. 140 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 360, ze zm.) i w związku z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Wprowadzony w zaskarżonej uchwale zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych nie stanowi nadmiernej, w stosunku do potrzeby ochrony przyrody i nieuzasadnionej ingerencji w prawo własności podmiotów mających nieruchomości wokół zbiornika wodnego. Zgodnie z prezentowanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądami, ograniczenie prawa własności ściśle powiązane z ochroną środowiska nie narusza zasady proporcjonalności (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1003/09, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt II SA/G1 1252/08, CBOSA). Konstytucja nie zakłada też prymatu prawa własności w stosunku do innych praw podmiotowych chronionych jej przepisami. Warto zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny wypowiadając się w kwestii ograniczeń uprawnień właścicielskich stwierdził, że "prawo własności traktowane jest w naszym systemie prawnym jako prawo podmiotowe o najszerszej treści i w porównaniu z innymi prawami jako prawo najsilniejsze w stosunku do rzeczy. Zarazem nie jest ono prawem absolutnym (ius infinitum), a więc prawem niczym nieograniczonym. Przeciwnie, do istoty tego prawa należy z jednej strony swoboda korzystania z rzeczy własnej, z drugiej zaś, pewne ograniczenia tej swobody stanowiące swoistą granicę istoty prawa własności, a w konsekwencji także granicę ochrony tego prawa. Pojmowanie bowiem prawa własności, jako prawa absolutnego do rzeczy, prowadziłoby (...) do naruszenia interesów innych podmiotów" (por. wyrok z 20 kwietnia 1993 r., P 6/92, OTK 1993, nr 1, poz. 8). Skoro ustawodawca przyznał jednostce samorządu terytorialnego prawo ingerencji w sposób wykonywania własności w drodze uchwalania aktów prawa miejscowego, to nie ulega wątpliwości, że jej organ stanowiący jest uprawniony do wprowadzania zakazów opartych na statuującym je przepisie. Omówiona wyżej zmiana przepisów, z zastrzeżeniem, że nie tracą mocy dotychczasowe przepisy wykonawcze, nie pozwala na przyjęcie, że zaskarżona uchwała jest niezgodna z przepisami wyższej rangi. Gdyby wolą ustawodawcy była zmiana przepisów wykonawczych, przepisy przejściowe brzmiałyby inaczej. Stan sprawy został prawidłowo wyjaśniony i ustalony. Nie doszło zatem do zarzuconego naruszenia art. 7 k.p.a., w zw. z art. 77 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a., a także art. 80 k.p.a. W tym kontekście, w realiach rozpatrywanej sprawy, obecnie bez znaczenia pozostawała zmiana treści art. 24 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o ochronie przyrody i ustalenie, że zakaz zabudowy w 100 metrowej strefie, dotyczy jedynie zbiorników naturalnych. Co się zaś tyczy kwestii przewidzianych w przedmiotowej uchwale odstępstw od przyjętych zakazów, Sąd w całości podziela argumentację i wywody GIOŚ, w tym zakresie i przyjmuje je za własne. Zasadnicze znaczenie w sprawie ma fakt, że przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne miało polegać na realizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego, a nie zabudowy o innym charakterze. Co się zaś tyczy zbiorników wodnych, Sąd potwierdza trafność stanowiska GIOŚ, że nie jest to urządzenie wodne, a zbiornik wodny wykonany bez uprzedniego uzyskania wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151, w zw. z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. -należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło