IV SA/Wa 860/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Laskowska po rozpoznaniu w dniu 3 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Towarzystwa (...) z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Towarzystwa (...) z siedzibą w K. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia (...) kwietnia 2008 r. nr (...) w przedmiocie dopuszczenia do udziału na prawach strony postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy Towarzystwo (...) z siedzibą w K. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Środowiska z dnia (...) kwietnia 2008 r. nr (...) w przedmiocie dopuszczenia do udziału na prawach strony. Zarządzeniem z dnia 27 maja 2008 r. Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego w przedmiotowej sprawie w wysokości 200 zł. W dniu 30 czerwca 2008 r. wpłynął do Sądu wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Towarzystwo podało, że nie posiada środków finansowych umożliwiających uiszczenie wpisu sądowego. Nie prowadzi bowiem działalności gospodarczej oraz nie posiada majątku trwałego. Towarzystwo utrzymuje się z dotacji, darowizn oraz nawiązek sądowych, jednak przychody te, w całości przeznaczane są na realizację projektów i zadań związanych z ochroną środowiska i nie mogą, zdaniem wnioskodawcy, być przeznaczone na uiszczenie opat sądowych. Z formularza PPPr wynika ponadto, że skarżące Towarzystwo w ostatnim roku obrotowym poniosło stratę w wysokości (...) zł. Jednocześnie Towarzystwo wskazało, że obecnie stan jego rachunku bankowego zamyka się saldem dodatnim ((...) zł.) Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 25 lipca 2008 r. odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Towarzystwo (...) z siedzibą w K. korzystając z przysługującego mu prawa wniosło w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 lipca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stwierdzić należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Towarzystwo w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, winno uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych ze statutową działalnością i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Wskazać bowiem należy, że Towarzystwo prowadząc działalność na rzecz ochrony przyrody, środowiska, zwierząt czy wartości kulturowych potencjalnie związanych z udziałem w postępowaniach sądowych, wnosząc skargę winno się liczyć z koniecznością pokrycia kosztów wszczętego postępowania i powinno gromadzić na cele ewentualnych postępowań sądowoadministracyjnych odpowiednie kwoty. Stosownie do art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie z zachowaniem obowiązujących przepisów może zatem przyjmować darowizny, spadki i zapisy, jak również korzystać z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie może także prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Zgodnie z art. 34 Prawa o stowarzyszeniach, dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 sierpnia 1007 r., II OZ 672/07 niepubl., z dnia 19 września 2007 r., II OZ 774/07 niepubl.) Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (Sygn. akt II OZ 1433/06) należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Sąd wskazał ponadto, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. W tej sytuacji Sąd doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu Towarzystwu prawa pomocy, skoro Towarzystwo nie wykorzystało przewidzianych w prawie możliwości na zgromadzenie środków finansowych. Jednocześnie należy podkreślić, iż skarżące Towarzystwo wskazało w formularzu PPPr iż posiada na rachunku bankowym kwotę (...) zł. Dlatego też, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 254 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało postanowić jak w sentencji.