IV SA/Wa 878/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Sędziowie asesor WSA Marian Wolanin,, asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa - uchyla zaskarżoną decyzję - Decyzją z dnia [...] stycznia 1999 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia[...] września 1978 r., z mocy której na rzecz Skarbu Państwa został przejęta nieruchomość obejmująca działki nr [...]o powierzchni 0,9094ha położoną w P., stanowiącą własność M. i J. L. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że przedmiotem postępowania jest nieruchomość położona w P., która została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych ( Dz.U. nr 3 poz. 14, ze zm.) oraz §10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzania licytacji nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych.( Dz.U. nr 11, poz., 57 ze zm.). Przejęcia nieruchomości w trybie w\w ustawy dokonywano za odszkodowaniem wyliczonych wg obowiązujących cen dla sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych. Gospodarstwo zostało zaliczone do gospodarstw wykazujących niski stopień zagospodarowania a zebrany w sprawie materiał dowodowy tę okoliczność potwierdza. Stosownie do art. 62 kpa w sprawach, w których prawa lub obowiązki wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w której właściwy jest ten sam organ administracji państwowej można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej osoby. Mając powyższe na względzie uznano, że komisyjne lustracje spełniają wymóg ustawowy i nie naruszają w sposób rażący prawa a zatem brak przesłanek do podjęcia decyzji w trybie art. 156§1 pkt. 2 kpa. M. L. złożyła odwołanie od w\w decyzji, wskazując w nim, że przy przejmowaniu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie zostały spełnione przesłanki wymienione w ustawie z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych, nadto wskazała, że jej mąż zmarł 18.02.1998 r. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzja, o której stwierdzenie nieważności wniesiono została wydana na podstawie ustawy z dnia ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych, która utraciła moc z dniem 1 lipca 1982 r. to jest z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( Dz.U. nr ll,poz. 79), ta zaś została uchylna ustawą z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. nr 16, poz. 78 z późn.zm.). Na mocy art. 45 tej ostatniej ustawy początkowo właściwym organem do spraw w zakresie przymusowego wykupu gruntów rolnych był naczelnik gminy, następnie terenowy organ administracji państwowej właściwości ogólnej stopnia podstawowego. Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz.U. 32, poz. 291 że zm.) przestały istnieć dotychczasowe terenowe organy administracji państwowej właściwości ogólnej stopnia podstawowego a ich kompetencje przejęły organy nowoutworzonych gmin oraz organy administracji rządowej. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 17 maja 1990r. o I podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy i a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz.U nr 34, poz. 198 ze \ zm.) sprawy z zakresu w\w art. 45 przeszły do właściwości organów gminy jako zadania * zlecone. Stan taki istniał do 1 stycznia 1992 r. kiedy to art. 43-45 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych zostały skreślone przez art. 2 pkt. 5 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym i ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.( Dz.U. nr 114, poz. 494). Od tego czasu zarówno ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych jak i inne przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie przewidują kompetencji określonych w uchylonym art. 45 dlatego w tym zakresie należy przyjąć domniemanie kompetencji gminy zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591) a z uwagi na brak przepisów odrębnie ustalających kompetencje organu wyższego stopnia organ uznał, że organem tym - na podstawie art. 17 pkt. 1 kpa -jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W omawianej sprawie brak jest również przepisu szczególnego, który wskazywałby wojewodę jako organ wyższego stopnia. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że Wojewoda [...] nie jest organem właściwym do przeprowadzenia postępowania nadzorczego. M. L. złożyła skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu to jest, że przejęte kontrolowaną decyzją nieruchomości nie spełniały wymogów określonych przepisami ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych. Jednocześnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymując zajęte wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art.l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jednocześnie art. 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 1270 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji choć z innych przyczyn niż w niej wskazane. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu było rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu nadzorczym. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego - postępowanie nadzorcze jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 kpa a nie rozpoznanie sprawy w zakresie takim jak w postępowaniu zwykłym (wyrok NSA z 25 maja 1985 r. I SA 89/85 ONSA 1985/1/30, z dnia 22 maja 1987 r. IV SA 1062/86 ONSA 1987/1/35 ). Zaskarżoną do Sądu decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie przed tym organem wskazując, iż ani Wojewoda [...] orzekający jako organ I instancji ani Minister jako organ II instancji nie są organami właściwymi do rozpoznania wniosku skarżącej. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu w tym zakresie jest przedwczesne. Zgodnie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że decyzja ta została wydana w wyniku rozpoznawania wniosku M.( i J. -jak wskazuje organ I instancji) L. Wprawdzie organ nie wskazał daty wniosku, który wszczął postępowanie w niniejszej sprawie jednakże w aktach postępowania administracyjnego znajduje się jedynie wniosek J. i M. L. z dnia 2 marca 1994r. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że to właśnie to pismo zapoczątkowało postępowanie zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2006 r. W piśmie tym J. i M. L. zwracali się z prośbą o "wypłacenie odszkodowania finansowego z tytułu przejęcia działek na Skarb Państwa w 1979 r. położonych na terenie gminy O. o łącznej powierzchni 10232m2" Z treści tego pisma nie wynika zatem wprost ażeby domagali się oni stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu tych nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Nie może także ujść uwadze, że kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja zawierała również rozstrzygnięcie co do ustalenia ceny nabywania przez Skarb Państwa tej działki. Dodatkowo wskazać należy, że orzeczenie to - z dnia [...].10.1979 r. stało się podstawą do wydania decyzji dotyczącej wypłaty odszkodowania za zasiewy, sady, uprawy, prace uprawowe znajdujące się na uprawowym gruncie. Porównując zatem treść decyzji z dnia [...].09.1978 r. oraz pisma z dnia 22 marca 1994 r. nasuwa się wątpliwość, czy celem wniosku nie jest jedynie wyegzekwowanie należności ustalonej decyzją z dnia [...].09.1978 r. Wprawdzie w złożonym odwołaniu skarżąca podnosi okoliczności, które-w jej ocenie- miałyby wskazywać na wydanie decyzji z dnia [...].09.1978r. z rażącym naruszeniem prawa jednakże z faktu tego nie można jednoznacznie wywieść wniosku, że intencją skarżącej było stwierdzenie nieważności decyzji z [...].09.1978r. Okoliczność ta powinna zostać wyjaśniona przez organ przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy. W zależności bowiem od w\w ustaleń postępowanie to będzie się toczyło albo na podstawie art. 157 kpa - o stwierdzenie nieważności albo też będzie to jedynie postępowanie zmierzające do wyegzekwowania od właściwego organu ustalonego odszkodowania. Na tym etapie zatem - bez dokładnego wyjaśnienia zakresu wniosku uznanie przez organ odwoławczy, że postępowanie jako prowadzone przez niewłaściwy rzeczowo organ jest bezprzedmiotowe -jest przedwczesne. Dodatkowo także wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, które mogłyby skutkować wznowieniem postępowania, to jest art. 10 kpa. Jak bowiem wynika z treści odwołania J. L.- wnioskodawca - zmarł 18 lutego 1998 r. Obowiązkiem organu - zgodnie z art. 10 kpa jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Obowiązkiem zatem organu odwoławczego - po uzyskaniu od M. L. informacji o śmierci jej męża było umożliwienie czynnego udziału w sprawie spadkobiercom w\w, czego organ zaniechał. Reasumując- zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego - art. 7, 77§1, 107§3 i 10 kpa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy a zatem należało ją wyeliminować z obrotu prawnego. Wskazać także należy, że ustawa -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie uzależnia uchylenia decyzji na skutek naruszenia przepisów postępowania, które stanowią podstawę wznowienia postępowania administracyjnego od wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy w pierwszej kolejności ustali zakres wniosku skarżącej a następnie-jaki organ jest właściwy do jego rozpoznania. Z tych względów na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 127,0 z późn. zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.