IV SA/Wa 895/13
PostanowienieWSA w Warszawie2013-08-08
Skład orzekający: Monika Stępkowska - Bigiej
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący wykazał, że jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, pomimo nieuzupełnienia wniosku zgodnie z wezwaniem sądu?Ratio decidendi
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania, dlatego jej przesłanki należy interpretować ściśle. Ciężar wykazania sytuacji materialnej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. W przypadku nieuzupełnienia przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z wezwaniem sądu, należy uznać, że nie uprawdopodobnił on swojej trudnej sytuacji materialnej, co skutkuje odmową przyznania prawa pomocy.Stan faktyczny
Skarżący S. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Po wezwaniu do uiszczenia wpisu i uzupełnienia wniosku o szczegółowe informacje dotyczące jego sytuacji materialnej, dochodów, wydatków oraz finansowania planowanej inwestycji, skarżący nie przedstawił żądanych dokumentów. W związku z tym sąd odmówił przyznania prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. i S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w C. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.
S. S. po wezwaniu go do uiszczenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie w wysokości 500 zł, zwrócił się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie go od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym to żona oraz dwoje małoletnich dzieci. Posiada dom o pow. 95m2 oraz działkę budowlaną. Podał, że uzyskuje dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości 2300 zł brutto.
Sąd pismem z dnia 31 maja 2013 r. wezwał skarżącego do:
a) do nadesłania wyciągów z wszystkich posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
b) do nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej,
c) do nadesłania odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe,
d) do wskazania i udokumentowania wydatków ponoszonych na utrzymanie - przeciętnie w miesiącu,
Ponadto skarżący został wezwany do udzielenia informacji na temat kosztów i źródła finansowania zamierzenia inwestycyjnego będącego przedmiotem postępowania (rozbudowa budynku mieszkalnego oraz budowa garażu na nieruchomości usytuowanej w M. przy ul. [...]).
Wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżący otrzymał w dniu 6 czerwca 2013 r. Termin do wykonania wezwania upłynął w dniu 13 czerwca 2013 r. Skarżący nie nadesłał żądanych informacji.
Rozpoznając wniosek zważono co następuje:
Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11).
Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla sienie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
Z informacji podanych przez skarżącego wynika jedynie, że mieszka wraz żoną i dwojgiem dzieci. Jest właścicielem domu o pow. 95m2 oraz działki budowlanej. Według jego deklaracji dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wynosi 2300 zł brutto i stanowi jedyne źródło utrzymania rodziny. Z informacji i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika ponadto, że skarżący zamierza zrealizować inwestycję polegającą na rozbudowie budynku mieszkalnego oraz budowie garażu na nieruchomości usytuowanej w M. przy ul. [...].
Mając powyższe na uwadze, referendarz sądowy uznał, że zawarte w urzędowym formularzu PPF oświadczenie skarżącego jest niewystarczające dla dokonania oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, szczególnie przy braku informacji na temat wysokości wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie oraz posiadanie/nieposiadania rachunków (kont) bankowych, źródła finansowania inwestycji będącej przedmiotem niniejszego postępowania a także nieudokumentowania dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Przedłożenie przez skarżącego żądanych oświadczeń, pozwoliłoby nie tylko na weryfikację danych zawartych w formularzu PPF, ale także potwierdziłoby podnoszoną przez stronę trudną sytuację materialną, w jakiej się znajduje.
W tej sytuacji zasadne było wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń w celu uzyskania pełnej informacji o sytuacji majątkowej skarżącego i jego możliwościach płatniczych. Skarżący jednak nie wykonał wezwania Sądu a zatem należy uznać, że nie uprawdopodobnił, że jego sytuacja materialna nie pozwala mu na poniesienie kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze uznano, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Dlatego też, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a, postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło