IV SA/Wa 896/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. S. P. (dalej "skarżąca") wraz ze skargą na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu, zwróciła się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu podała, że nie posiada "środków ani wiedzy aby bronić swych praw". Gospodarstwo domowe prowadzi wraz ze Z. J. W rubryce dotyczącej majątku wskazała dwie nieruchomości. Oświadczyła także, że nie uzyskuje dochodów, a dochody partnera nie są jej znane. Zarządzeniem z dnia 31 marca 2015 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: a) złożenie oświadczenia o źródłach jej utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania - w szczególności do wyjaśnienia skąd czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrania, (w przypadku otrzymywania pomocy od osób trzecich np. krewnych lub znajomych, należy dołączyć ich oświadczenia o wielkości i rodzaju świadczonej przez nich pomocy), b) podanie wszelkich wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne, przeciętnie w miesiącu wraz ze wskazaniem źródeł pokrycia tych wydatków; c) złożenie wyciągów z posiadanych przez skarżącą oraz Z. J. rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, kont bankowych; d) złożenie oświadczenia, jaki ma tytuł prawny do mieszkania, w którym aktualnie przebywa (np. czy wynajmuje lokal) oraz, czy i ewentualnie jakie koszty ponosi miesięcznie z tego tytułu; w przypadku wynajmowania mieszkania, należy przedstawić kopię umowy najmu; e) wykazanie i udokumentowanie dochodów Z. J. W piśmie z dnia 13 kwietnia 2015 r. skarżąca poinformowała, że jej bieżące potrzeby związane z wyżywieniem pokrywa Z. J. Na wyżywienie skarżąca wraz ze Z. J. wydaje ok. 800 zł miesięcznie, "pozostałe pieniądze są wykorzystywane na ponoszenie bieżących opłat za prąd, wodę, etc.". Do pisma dołączyła decyzję o waloryzacji emerytury Z. J. oraz kopię PIT-28/A za 2014 r. Z. J. Rozpoznając wniosek, zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W rozpatrywanej sprawie skarżąca na formularzu PPF wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie ze Z. J. i nie uzyskuje dochodów. W związku z powyższym uzasadnione było wezwanie skarżącej do nadesłania dodatkowych informacji i dokumentów, które pozwoliłyby ocenić jej rzeczywiste możliwości finansowe. Skarżąca co prawda podała, że nie uzyskuje dochodów, ale - jak wynikało informacji zawartych w rubryce nr 10 formularza PPF, Z. J., czyli osoba pozostającą z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, uzyskuje dochody. Dlatego też istotne w sprawie było ustalenie stanu majątkowego Z. J. i w tym celu skarżąca została wezwana do nadesłania m. in. wyciągu z rachunków bankowych (bądź złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych), oświadczenia w sprawie miesięcznych wydatków, a także potwierdzenia wysokości uzyskiwanych dochodów przez Z. J. Z pisma skarżącej z 13 kwietnia 2015 r. wynika, że koszty wyżywienia to ok. 800 zł miesięcznie, zaś "pozostałe pieniądze są wykorzystywane na ponoszenie bieżących opłat za prąd wodę, etc.". Do pisma dołączyła dokument, z którego wynika, że Z. J. otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 895,29 zł miesięcznie, ponadto z tytułu najmu, podnajmu, dzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze w 2014 r. uzyskał przychód w wysokości 35 400,00 zł (kopia PIT-28/A). Zatem poza kwotą 800 zł, skarżąca nie określiła kwot innych wydatków na utrzymanie konieczne. Nie nadesłała także wyciągów z kont bankowych ani oświadczenia o nieposiadaniu przez nią i Z. J. kont bankowych. Z dokumentów nadesłanych przez skarżącą wynika, że Z. J. poza świadczeniem emerytalnym w wysokości 895,29 zł netto uzyskuje z tytułu najmu, podnajmu, dzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze przychód w wysokości ok. 2950 zł miesięcznie. Posiadają dwie nieruchomości. Powyższe informacje i dane nie pozwalają stwierdzić, że skarżąca wykazała, że rzeczywiście nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania. Skarżąca bowiem nie przedstawiła tego rodzaju okoliczności, które wskazywałyby, że sytuacja jej oraz osoby pozostającej z nią we wspólnym gospodarstwie domowym jest krytyczna i wyczerpuje przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy. Osoba pozostająca we wspólnym gospodarstwie ze skarżącą uzyskuje stały dochód i skarżąca nie przedstawiła żadnych danych, które wskazywałyby, że jego wysokość nie pozwala na zaspokojenie potrzeb życiowych S. P. i Z. J. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.