IV SA/Wa 902/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2012 r. sprawy ze skargi Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] z siedzibą w M. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w części w jakiej uchyla postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak [...]; II. zasądza od Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej na rzecz Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] z siedzibą w M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Decyzją z dnia [...] marca 2011 r., znak: [...], Dyrektor RZGW w K. (dalej Dyrektor RZGWO nakazał Zarządowi [...] wycinkę przerostów wiklinowych rosnących na obszarze bezpośredniego zagrożenia powodzią na działkach: nr [...], - obręb [...], gm. A. W czasie postępowania zakończonego tą decyzją Dyrektor RZGW wydał postanowienie z dnia [...] października 2010 r., którym odmówił dopuszczenia [...] Towarzystwa [...] do udziału w postępowaniu na prawach strony. Na to postanowienie Towarzystwo złożyło zażalenie. Prezes KZGW postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r., uchylił ww. postanowienie i dopuścił Towarzystwo do udziału w postępowaniu. Pismem z dnia 28 marca 2011 r. [...] Towarzystwo [...] wniosło o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Dyrektora RZGW z dnia [...] marca 2011 r. Jako przesłankę wznowienia wskazało art. 145 §1 pkt 4, 7 i 8 Kpa. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...], Dyrektor RZGW wznowił postępowanie, a w jego wyniku decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...], odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] marca 2011 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że [...] Towarzystwo [...] zyskało przymiot strony postępowania [...] marca 2012 r., tj. w dniu dopuszczenia go do udziału w postępowaniu. Ze względu więc na to, że w dacie wydania decyzji, której dotyczy wniosek wznowieniowy, nie było dopuszczone do udziału w postępowaniu, nie została spełniona przesłanka niebrania udziału w postępowaniu bez własnej winy. Ponadto wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wznowienia postępowania wymienione w art. 145 §1 pkt 7 i 8 k.p.a. Od tej decyzji [...]Towarzystwo [...] złożyło odwołanie. W wyniku postępowania odwoławczego zaskarżoną decyzją Prezesa KZGW została uchylona decyzja Dyrektora RZGW w K. w sprawie wycinki przerostów wiklinowych z dnia [...] czerwca 2011 r., wraz z poprzedzającym ją postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r., z uwagi na to, że postępowanie organu I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7 k.p.a. Dyrektor RZGW nie dokonał bowiem analizy przesłanek formalnoprawnych warunkujących dopuszczalność wznowienia postępowania z wniosku Towarzystwa, ograniczają się do lakonicznego stwierdzenia, 1 Sygn. akt IV SA/Wa 902/12 że spełniona została przesłanka terminu oraz że wniosek o wznowienie został uzasadniony tym, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W skardze [...] Towarzystwo [...] domaga się uchylenia decyzji Prezesa KZGW w części w jakiej uchyla ona postanowienie z dnia [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie wznowienia postępowania. Skarżący zarzucił iż zaskarżona decyzja w tej części rażąco narusza art. 139 k.p.a, w związku z art. 144 k.p.a, oraz oparta jest na błędnej wykładni art. 142 k.p.a. Podnosi, że rozstrzygnięcie to zostało wydane na niekorzyść skarżącego Towarzystwa. W uzasadnieniu Strona skarżąca wskazała, że uchylenie przez organ odwoławczy postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie, może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy zostało ono zaskarżone przez stronę w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie. Tymczasem Towarzystwo w odwołaniu od decyzji w żadnej mierze nie kwestionowało postanowienia z dnia [...] kwietnia 2011 r. Zatem zastosowanie przez Prezesa KZGW trybu określonego w art. 142 k.p.a było nieuprawnione - tym bardziej, że doprowadziło do rozstrzygnięcia niekorzystnego dla Towarzystwa. Uchylenie postanowienia znacząco pogarsza jego sytuację prawną w postępowaniu ponownie prowadzonym przez organ I instancji. W odpowiedzi na skargę Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 zwanej w dalszej części p.p.s.a. ), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane ustawie. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji i w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa wyeliminowanie takiego aktu z obrotu prawnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc 2 Sygn. akt IV SA/Wa 902/12 związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 149 § 1 k.p.a wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Jednakże zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia stronie służy zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji (art. 142 k.p.a.). Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje zażalenia na postanowienie o wznowieniu postępowania, a zatem postanowienie to może zostać zaskarżone dopiero w odwołaniu od decyzji wydanej po przeprowadzeniu postępowania, wszczętego na skutek wznowienia postępowania. Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia 28 marca 2011 r. [...] Towarzystwo [...] wniosło o wznowienie postępowania zakończonego, decyzją Dyrektora RZGW z dnia [...] marca 2011 r. nakazującej Zarządowi [...] wycinkę przerostów wiklinowych rosnących na obszarze bezpośredniego zagrożenia powodzią na działkach: nr [...], - obręb nr [...], gm. A. Jako przesłankę wznowienia wskazało art. 145 §1 pkt 4, 7 i 8 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...], Dyrektor RZGW wznowił postępowanie, a w jego wyniku decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...], odmówił uchylenia w/w decyzji z dnia [...] marca 2011 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła strona skarżąca, niemniej jednak nie kwestionowała ona w nim postanowienia z dnia [...] kwietnia 2011r. w przedmiocie wznowienia postępowania. W takim stanie rzeczy trzeba więc ocenić, czy organ odwoławczy nie uchybił postanowieniom art. 139 k.p.a., powołując się na naruszenie prawa przez postanowienie organu pierwszej instancji. 3 Sygn. akt IV SA/Wa 902/12 Przede wszystkim należy wskazać, że zgodnie z art. 139 k.p.a organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W judykaturze przyjmuje się, że "rażące naruszenie prawa", o którym mowa w art. 139 k.p.a. - pierwszy z ustawowych warunków odstąpienia od zakazu orzekania przez organ odwoławczy na niekorzyść odwołującej się strony - rozumiane jest jako przekroczenie prawa w sposób jasny, niedwuznaczny i występuje wówczas, gdy spełnią się łącznie dwie przesłanki. Według pierwszej z nich, treść decyzji musi pozostawać w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, jeżeli istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Druga przesłanka wymaga zaś, aby naruszenie prawa było tego rodzaju, że czyniłoby niemożliwym zaakceptowanie takiej decyzji, jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 24 lutego 2005 r., VII SA/Wa 1626/04, Lex nr 165003, i WSA w Kielcach z dna 10 listopada 2010 r., II SA/Ke 637/10, Lex nr 740884). Szczególny charakter art. 139 k.p.a. wskazuje, że posługiwanie się nim w praktyce musi być poprzedzone wnikliwą kontrolą sprawy, przy jednoczesnym ograniczeniu korzystania z tej możliwości do sytuacji wyjątkowych z punktu widzenia praworządności (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 kwietnia 2008 r., IV SA/GI 1109/07, Lex nr 504831). W kontekście postanowień art. 139 k.p.a. nietrudno zauważyć, że zwykłe naruszenie prawa nie uprawnia organu odwoławczego do wydania decyzji na niekorzyść odwołującej się strony. Jeżeli więc uchybienie organu pierwszej instancji nie osiągnęło poziomu rażącego naruszenia prawa, organ odwoławczy powinien utrzymać w mocy takie wadliwe w ocenie tego organu rozstrzygnięcie, które jest korzystniejsze dla odwołującej się strony (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 listopada 2008 r., III SA/Kr 579/08, Lex nr 523867). Tylko bowiem rażące naruszenie prawa lub interesu społecznego czyni legalnym orzeczenie na niekorzyść strony. Ustosunkowując się do kwestii "rażącego naruszenia prawa" w rozumieniu art. 139 k.p.a., w orzecznictwie wskazywano, że błąd w ustaleniach faktycznych nie stanowi rażącego naruszenia prawa i nie może uzasadniać orzeczenia przez organ odwoławczy na niekorzyść odwołującej się strony (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 listopada 2010 r., I SA/Gd 651/10, Lex nr 747982). Także odmienne ustalenia faktyczne lub inna ocena ustaleń faktycznych nie mogą być uznane za rażące 4 Sygn. akt IV SA/Wa 902/12 naruszenie prawa (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 grudnia 2007 r., II SA/Sz 934/07 Lex nr 469795). Odnosząc dotychczasowe uwagi do rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, iż uchylając korzystne dla strony skarżącej postanowienie organu I instancji w przedmiocie wznowienia postępowania organ odwoławczy nie wskazał, aby w sposób rażący naruszało ono prawo. Podniesiony zaś przez organ zarzut naruszenie art. 7 k.p.a poprzez lakoniczne uznanie, że spełniona została przesłanka terminu oraz że wniosek o wznowienie został uzasadniony tym, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, nie można uznać za rażące naruszenie prawa tym bardziej, iż z akt sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, iż z wnioskiem o wznowienie postępowania strona skarżąca wystąpiła dokładnie 14 dni po wydaniu kwestionowanej przez nią decyzji z dnia [...] marca 2011 r.tj. [...] marca 2011r., a zatem bez wątpienia dochowała termin 1 miesiąca, o którym mowa w art. 148 k.p.a.. Nie ulega także wątpliwości, iż pomimo dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu zakończonym w/w decyzją w dniu [...] marca 2011r., a więc jeszcze przed wydaniem decyzji nie brała ona udziału w postępowaniu administracyjnym i nie została jej ona doręczona. Odrębną kwestią jest zaś okoliczność uprawnienia organizacji działającej na prawach strony do występowania z wnioskiem o wznowienie postępowania. Tym samym zasadnie organ uchylił decyzję organu I instancji, w celu dokładnego i rzetelnego zbadania sprawy w zakresie podniesionych przez stronę przesłanek wznowieniowych. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, skargę za uzasadnioną i na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a, uchylił zaskarżoną decyzję w części. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów zapadło w oparciu o art. 200 p.p.s.a . 5