IV SA/Wa 902/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych; 2. ustanowić dla J. G. radcę prawnego w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. J. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 19 stycznia 2018 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że jest osobą samotną, utrzymującą się z gospodarstwa rolnego. Wskazał, że jego majątek stanowi nieruchomość rolna o powierzchni 7,05 ha (6,15 ha użytków rolnych oraz 0,9 ha lasu), wymagający remontu dom o powierzchni 80 m2, bez łazienki i bieżącej wody, dwa wymagające remontu budynki gospodarcze, a także podstawowy sprzęt rolniczy, w tym ciągnik [...] z 1984 r. Oświadczył, że po odliczeniu kosztów prowadzenia działalności rolniczej i kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu. Wykazał następujące wydatki: KRUS (393 zł kwartalnie), energia elektryczna (49,64 zł miesięcznie), gaz (30 zł miesięcznie), telefon (30 zł miesięcznie), wywóz śmieci (12 zł miesięcznie), podatek rolny (273 zł rocznie), leki i rehabilitacja (150 zł miesięcznie), dojazdy do lekarzy (150 zł miesięcznie), ubezpieczenie OC budynków (162 zł rocznie), ubezpieczenie OC ciągnika (69 zł rocznie), zakupy żywności (250 zł miesięcznie), a także środki higieniczne i inne (50 zł miesięcznie). Wnioskodawca oświadczył, że nie ma oszczędności, ani innych zasobów pieniężnych. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej, materialnej i zdrowotnej, która powoduje, iż brakuje mu środków na podstawowe potrzeby. W okresie ujętym na wyciągu z rachunku bankowego (od 1 lutego do 25 kwietnia 2018 r.), który skarżący nadesłał w odpowiedzi na wezwanie z dnia 12 kwietnia 2018 r., poza płatnością faktury w wysokości 1.050,00 zł dokonaną w dniu 9 lutego 2018 r., nie zaksięgowano wpływów, które stanowiłyby dochód z działalności rolniczej. W dniu 16 lutego 2018 r. wypłacono zasiłek chorobowy w wysokości 500 zł. W dniu 19 lutego 2018 r. dokonano natomiast blokady z tytułu zajęcia w wysokości 1.613,52 zł. W tym samym dniu dokonano wpłaty w wysokości 1.575,00 zł tytułem zwrotu środków z tytułu kwoty wolnej od zajęcia, a także wpłaty 393,00 zł od Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W dniu 13 marca 2018 r. na rachunku zaksięgowano natomiast wpłatę w wysokości 1.726,24 od Agenci Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Jak wynika z nadesłanego przez wnioskodawcę zaświadczenia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 24 kwietnia 2018 r., łączna kwota płatności otrzymanych przez J. G. w ubiegłym roku wyniosła 9.917,70 zł, a w roku 2016 r. – 8.022,15 zł. Skarżący dokonywał za pomocą rachunku bankowego płatności m.in.: za energię elektryczną (28 lutego, 3 kwietnia i 24 kwietnia 2018 r. – po 48,44 zł), podatek od nieruchomości (19 marca 2018 r. – 69,00 zł - pierwsza rata) oraz gospodarowanie odpadami (23 lutego, 26 marca 2018 r. i 23 kwietnia 2018 r. - po 12,00 zł). Najwyższe saldo rachunku zaksięgowano 19 lutego 2018 r. (1.968,00 zł), a najniższe 6 marca 2018 r. (0,00 zł). Na koniec okresu ujętego na nadesłanym wyciągu (25 kwietnia 2018 r.) saldo wyniosło natomiast 2,36 zł. Mając powyższe na uwadze, należało zaważyć, co następuje. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku o zwolnienie od kosztów sadowych, należy wskazać, że zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Do wskazanej kategorii zalicza się sprawa ze skargi na decyzję w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (por. też postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2017 r. sygn. akt I OZ 1538/17 i z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt I OZ 22/14. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sytuacji, na podstawie art. 249a w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało umorzyć postępowanie w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Odnosząc się natomiast do wniosku w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, należy wskazać, że zgodnie z art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Jakkolwiek w złożonym oświadczeniu skarżący pomniejszył przychód z gospodarstwa rolnego zarówno o koszty jego uzyskania, jak i o koszty utrzymania gospodarstwa domowego, co nie pozwalało określić realnej wielkości osiąganego przez niego dochodu, to nadesłany w odpowiedzi na wezwanie z dnia 12 kwietnia 2018 r. wyciąg z rachunku bankowego, za pomocą którego wnioskodawca dokonuje m.in. rozliczeń związanych z prowadzeniem działalności rolniczej, pozwala stwierdzić, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Jak już wskazano, najwyższe saldo tego rachunku wyniosło 1.970 zł. Przy czym zaksięgowano je 19 lutego 2018 r., po dokonaniu przez kontrahenta płatności faktury, wypłacie zasiłku chorobowego, zwrocie środków z tytułu kwoty wolnej od zajęcia oraz wpłacie środków z Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych. Utrzymało się ono na poziomie przekraczającym 1.000 zł tylko do 20 lutego 2018 r., po czym nie przekraczało kwoty kilkuset złotych aż do dnia przelewu płatności (w wysokości 1.726,24 zł) z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (13 marca 2018 r.). Następnie saldo rachunku ponownie spadało, nie księgowano na nim wpłat wyższych niż 100 zł, zaś ostatecznie wyniosło 2,36 zł. Przywołane wyżej okoliczności, wynikające z analizy wyciągu z rachunku bankowego Jerzego Gutowskiego, wskazują, że dochód osiągany z gospodarstwa rolnego, nawet przy uwzględnieniu płatności otrzymywanych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nie pozwala na wygospodarowanie środków niezbędnych do pokrycia kosztów ustanowienia radcy prawnego. Po dokonaniu przez skarżącego rozliczeń związanych z prowadzoną działalnością rolniczą oraz wydatków na konieczne utrzymanie, nie jest on bowiem w stanie wygospodarować dodatkowych środków z przeznaczeniem na inne cele. Ponieważ J. G. nie dysponuje przy tym oszczędnościami, ani innymi zasobami pieniężnymi, to spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.