IV SA/Wa 904/13

WyrokWSA w Warszawie2013-07-09

Skład orzekający: Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Aneta Dąbrowska, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy cudzoziemiec będący małżonkiem obywatela polskiego może zostać zwolniony z wymogu nieprzerwanego pobytu na terytorium Polski w przypadku wykonywania pracy przez małżonka poza terytorium Polski, gdy pracodawca posiada oddziały na terytorium Polski, ale jego siedziba znajduje się za granicą?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że dla zastosowania wyjątku od wymogu nieprzerwanego pobytu cudzoziemca na terytorium Polski konieczne jest, aby pracodawca małżonka miał siedzibę na terytorium Polski, a nie tylko oddziały. W sytuacji gdy pracodawca jest częścią złożonej struktury organizacyjnej posiadającej oddziały w Polsce, lecz jego siedziba znajduje się za granicą, nie można uznać, że cudzoziemiec spełnia warunki zwolnienia z wymogu pobytu. W konsekwencji decyzja odmowna Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców została utrzymana w mocy.
Stan faktyczny
Skarżąca cudzoziemka, będąca od 2008 roku w związku małżeńskim z obywatelem polskim, złożyła wniosek o zezwolenie na osiedlenie się w Polsce. Wojewoda odmówił udzielenia zezwolenia, decyzję tę utrzymał w mocy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Skarżąca kwestionowała ustalenie, że pracodawcą jej męża jest podmiot mający siedzibę za granicą, wskazując na istnienie oddziału pracodawcy w Polsce. Twierdziła, że spełnia warunki zwolnienia z wymogu nieprzerwanego pobytu na terytorium Polski.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2013 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlanie się oddala skargę IV SA/WA 904/13 U Z A S A D N I E N I E I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej "Szef Urzędu"), po rozpatrzeniu odwołania R.M. (dalej "skarżącej") od decyzji Wojewody [...] (dalej "Wojewody") z dnia [...] września 2012 r. nr [...], odmawiającej udzielenia skarżącej zezwolenia na osiedlenie się, utrzymał decyzję Wojewody w mocy. II. Zaskarżona decyzja Szefa Urzędu zapadła w następującym stanie faktycznym: 1. W dniu 11 czerwca 2012 r. skarżąca wystąpiła do Wojewody z wnioskiem o udzielenie jej zezwolenia na osiedlenie się (dalej "zezwolenia"), powołując się na pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelem polskim T. M. (dalej "mąż skarżącej"). 2. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Wojewoda odmówił skarżącej udzielenia zezwolenia. 3. Skarżąca wniosła do Szefa Urzędu odwołanie od decyzji Wojewody. III. Rozpatrzywszy zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. odwołanie od decyzji Wojewody, Szef Urzędu utrzymał decyzję Wojewody w mocy. Uzasadniając zaskarżoną decyzję, Szef Urzędu wskazał w szczególności, co następuje: 1. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że od dnia [...] lutego 2008 r. skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z obywatelem polskim, z którym na stałe zamieszkuje poza granicami Polski. Małżonkowie wraz z synem przebywają w Polsce tylko w okresie wakacji. 2. Mąż skarżącej wykonuje w S. w N. pracę asystenta logistyki w Agencji [...] (dalej "Agencji [...] " albo "Agencji"), które to stanowisko uzyskał w wyniku udziału w otwartym konkursie. Do akt sprawy załączono tłumaczenie przysięgłe umowy o pracę, zawartej w dniu [...] maja 2010 r. przez męża skarżącej z P. (dalej "P. ") w S. w N. , występującym w mieniu Agencji [...] , na czas określony od dnia [...] czerwca 2010 r. do dnia [...] września 2013 r., na stanowisku asystenta Działu Logistyki w P. . 3. Z pisma Dyrektora Departamentu Prawnego Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2013 r., stanowiącego odpowiedź na zapytanie Szefa Urzędu wynika, że zatrudnienie męża skarżącej w jednostce organizacyjnej [...] nie nastąpiło w ramach skierowania na podstawie umowy o pracę z jednostką organizacyjną obrony narodowej. 4. Proces rekrutacji na stanowiska w przedmiotowej jednostce organizacyjnej [...] odbywa się na zasadzie wolnego konkursu, do którego mogą przystąpić kandydaci spełniający kryteria określone w ogłoszeniu o pracę. 5. W świetle art.41 kodeksu cywilnego, jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej, siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający. W rozumieniu tego przepisu za siedzibę pracodawcy męża skarżącej należy uznać S. (miejscowość, w której mieści się Agencja [...] ) lub B., w której mieści się organ zarządzający [...] – Rada P. 6. Powyższe okoliczności upoważniają do sformułowania wniosku, że mąż skarżącej nie wykonuje za granicą pracy w ramach oddelegowania przez krajowego pracodawcę, jak też nie wykonuje tej pracy na podstawie umowy zawartej z pracodawcą, którego siedziba znajduje się w Polsce. 7. W świetle powyższego uznać należy, że skarżąca nie spełnia wymogu nieprzerwanego pobytu na terytorium Polski (ustalanego z uwzględnieniem kryteriów wskazanych w art.64 ust.4 ustawy o cudzoziemcach), jak też warunków, stanowiących podstawę do zwolnienia z tego wymogu (również przewidzianych w art.64 ust.4 ustawy). 8. Wniosek skarżącej należało w tej sytuacji rozpatrzeć odmownie. IV. Skarżąca wniosła do Sądu skargę na decyzję Szefa Urzędu, zarzucając orzeczeniu naruszenie: 1. Art.7 in media oraz art.77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na bezpodstawnym oparciu decyzji na okolicznościach faktycznych, których organ administracji nie mógł stwierdzić na podstawie zgromadzonych w postępowaniu dowodów i tym samym błędnym przyjęciu, że siedziba pracodawcy małżonka skarżącej nie znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art.64 ust.4 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez przyjęcie, że wykonywanie obowiązków lub świadczenie pracy poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej musi nastąpić w wyniku oddelegowania pracownika do pracy przez pracodawcę mającego siedzibę na terytorium Polski; 3. zasady postępowania administracyjnego – zasady równości wyrażonej w art.32 ust.1 Konstytucji RP. Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z następujących dokumentów: - dokumentu [...] nr [...], dotyczącego zmian organizacyjnych agencji [...] i utworzenia [...] C.; - Raportu Kwartalnego dotyczącego działania [...] C. i jego lokacji; - "[...] " z dnia [...] czerwca 2010 r., dotyczącego możliwości delegowania małżonka skarżącej do innych lokacji niż S. . Uzasadniając skargę, skarżąca podniosła w szczególności, co następuje: 1. Organy orzekające w niniejszej sprawie błędnie przyjęły, że siedziba pracodawcy męża skarżącej znajduje się poza granicami Polski. 2. Organy naruszyły art.77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sprawie wyczerpującego materiału dowodowego oraz niedokonanie właściwej oceny materiału w sprawie zebranego. 3. Szef Urzędu prawidłowo ustalił, że pracodawcą męża skarżącej jest Agencja [...] , ale wadliwie przyjął, że siedzibą Agencji jest S. Z przedłożonej do akt sprawy umowy o pracę wynika, że P. w S. zawarło tę umowę z mężem skarżącej w imieniu Agencji [...] . Okoliczność, że mąż skarżącej świadczy pracę w S. nie oznacza, że miejscowość ta stanowi siedzibę Agencji. Siedziba ta winna była być ustalona przez organy w oparciu o analizę struktury [...] oraz Agencji, które to analizy nie zostały poczynione. 4. W skład struktury organizacyjnej [...] wchodzą agencje. Skarga podkreśla w związku z powyższym, że: (1). Mąż skarżącej podpisał umowę z Agencją [...] ([...] ). (2). W związku ze zmianami organizacyjnymi z [...] oraz innych jednostek organizacyjnych utworzono agencję [...] , stanowiącą (w świetle dokumentu [...] nr [...]) część [...] C. ([...] ). (3). Dokument [...] nr [...] nie wypowiada się na temat siedziby [...] ani [...] . Z Kwartalnego Raportu [...] wynika, że [...] ma tzw. lokacje (locations), w tym lokacje główne oraz lokacje poboczne. Ze strony internetowej [...] wynika, że [...] ma około 40 lokacji w różnych państwach. (4). Z uwagi na skomplikowaną strukturę [...] trudno wskazać, gdzie znajduje się siedziba tej agencji, tj. siedziba pracodawcy małżonka skarżącej. (5). Co do zasady przyjmuje się, że w organizacjach o szerokim zasięgu kompetencji i rozległej działalności może być ustanowionych kilka siedzib. Jedna z siedzib ma charakter siedziby głównej (tam znajduje się centralny sekretariat), inne zaś charakter siedzib regionalnych lub biur terenowych. (6). Z uwagi na to, że jedna z lokacji [...] znajduje się na terytorium Polski, w B. y, należy przyjąć że siedziba pracodawcy męża skarżącej znajduje się również na terenie Polski. Błędne jest założenie, że siedziba ta znajduje się wyłącznie w S. . [...] ma tych siedzib wiele. (7). Na podstawie zawartej umowy o pracę mąż skarżącej może zostać przeniesiony do każdej innej lokacji w ramach [...] , w tym do lokacji w B. (8). S. jest wyłącznie określonym w umowie miejscem świadczenia pracy, nie jest [...] miast siedzibą pracodawcy męża skarżącej. 5. Odmowa udzielenia skarżącej zezwolenia na osiedlenie się stanowi naruszenie zasady równości wobec prawa, wyrażonej w art.32 ust.1 Konstytucji RP. Istota naruszenia tej zasady wyraża się w tym, że skarżąca została potraktowana mniej korzystnie z uwagi na to, że jej mąż – członek międzynarodowego personelu cywilnego [...] , wykonuje związane z powyższym obowiązki pracownicze w S. , aniżeli byłaby potraktowana w przypadku, w którym jej mąż wykonywałby te obowiązki w B. . Ponadto skarżąca, której mąż jest pracownikiem cywilnym [...] , potraktowana została mniej korzystnie, aniżeli byłaby potraktowana, gdyby jej małżonek byłby żołnierzem i został oddelegowany do pracy poza terytorium RP przez Sztab Generalny. V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VI. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta z mocy przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., obejmuje również bezczynność organów. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 149 p.p.s.a.). Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Naruszenia, o których mowa powyżej nie wystąpiły w niniejszej sprawie. W szczególności podkreślić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie w wyczerpujący sposób zgromadziły o oceniły materiał dowodowy, niezbędny do jej rozstrzygnięcie. Wbrew zatem zarzutom skargi w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art.7 i 77 § 1 k.p.a. VII. Przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu było rozstrzygnięcie wniosku skarżącej o udzielenie jej zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim. 1. Stan prawny w powyższym zakresie, uregulowany w przepisach ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (tj. Dz.U. z 2011 r. Nr 264, poz.1573 z późn. zm.), dalej "ustawy", przedstawia się w sposób następujący: (1). Zezwolenia na osiedlenie się udziela się cudzoziemcowi, który pozostaje w związku małżeńskim, zawartym z obywatelem polskim co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku i bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywał nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 2 lata na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony (art.64 ust.1 pkt 2 ustawy). (2). Pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za nieprzerwany, gdy żadna z przerw w nim nie była dłuższa niż 6 miesięcy i nie przekroczyła łącznie 10 miesięcy w okresach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, chyba że przerwa była spowodowana: 1) wykonywaniem obowiązków zawodowych lub świadczeniem pracy poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie umowy zawartej z pracodawcą, którego siedziba znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) towarzyszeniem małżonkowi wykonującemu obowiązki zawodowe lub świadczącemu pracę w warunkach, o których mowa w pkt 1; 3) (uchylony); 4) leczeniem cudzoziemca (art.64 ust.4 ustawy). (3). Cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na osiedlenie się, jeżeli nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 64 ust.1 (art.66 ust.1 pkt 1 ustawy). 2. Analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do następujących wniosków: (1). Skarżąca spełnia warunek pozostawania w związku małżeńskim z obywatelem polskim w okresie trzech lat przed dniem złożenia wniosku o zezwolenie. (2). Skarżąca nie spełnia warunku nieprzerwanego przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 2 lata na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony (skarżąca przebywa bowiem w Polsce tylko w okresie wakacji). (3). Skarżąca podnosi, że w jej sytuacji ma zastosowanie ustawowe odstępstwo od wymogu legitymowania się nieprzerwanym pobytem na terytorium RP, wynikające z faktu towarzyszenia małżonkowi wykonującemu obowiązki zawodowe lub świadczącemu pracę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie umowy zawartej z pracodawcą, którego siedziba znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art.64 ust.4 pkt 2 ustawy). 3. Skarżąca podnosi, że Agencja [...] z którą skarżący zawarł w dniu [...] maja 2010 r. umowę o pracę w wyniku wzięcia udziału w otwartym konkursie, uległa następnie przekształceniom organizacyjnym – jest to obecnie Agencja [...] (dalej także "Agencja [...] " albo "Agencja"), stanowiąca część Agencji [...] . W skardze podkreślono, że dokumenty powołujące nową Agencję nie wskazują jej głównej siedziby, niemniej wynika z nich, że Agencja posiada łącznie kilkadziesiąt tzw. lokacji w wielu krajach Europy, w tym również lokację w B. Skarżąca utożsamia wskazane wyżej lokacje z siedzibami Agencji, z czego wyprowadza wniosek, że Agencja posiada również siedzibę również w Polsce (w B.). Powyższe stanowi w ocenie skarżącej przesłankę do przyjęcia, że mąż skarżącej świadczy pracę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (w S. w N. ), na podstawie umowy zawartej z pracodawcą, tj. Agencją [...] , której siedziba znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 4. Zgodnie z art.3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz.94 j.t.) pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. W piśmiennictwie prawniczym, analizującym zagadnienie kryteriów nabywania statusu pracodawcy, podnosi się w szczególności, co następuje (por. Kazimierz Jaśkowski, Komentarz aktualizowany do art.3 Kodeksu pracy. Stan prawny na 22 października 2012 r. publ. LEX): "1. Pracodawca jest podmiotem prawa pracy, którego łączy z pracownikiem stosunek pracy. Pracodawcami mogą być wszystkie osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną (art. 331 k.c.). Jednakże podmiotowość po stronie pracodawcy obejmuje także inne jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi. Pracodawcami mogą być wydzielona organizacyjnie i finansowo część osoby prawnej, a także jednostka organizacyjna pozbawiona osobowości prawnej (np. urząd). Każda z tych jednostek musi, choćby potencjalnie, zatrudniać pracowników. 1a. Po 2000 r. w orzecznictwie Sądu Najwyższego nastąpiło rozdwojenie pojęcia pracodawcy. W indywidualnym prawie pracy nadal przeważa koncepcja pracodawcy w sensie organizacyjnym. [...] miast w zbiorowym prawie pracy – co w szczególności dotyczy zdolności do zawarcia porozumienia partnerów społecznych – przyjmowana jest koncepcja pracodawcy majątkowego, czyli że pracodawcą mającym zdolność do zawarcia układu zbiorowego lub innego porozumienia jest spółka, a nie jej oddziały, mimo że są one wyodrębnione organizacyjnie i finansowo. Do zawierania umów o pracę te oddziały mają upoważnienie wynikające z art. 3, ale porozumienie zbiorowe może zawrzeć spółka (zob. art. 241/28 oraz uw. 8 do art. 9), a jej oddział tylko wtedy, gdy wynika to wyraźnie z umocowania udzielonego przez spółkę. Także w indywidualnym prawie pracy pojawia się majątkowa koncepcja pracodawcy, czego przykładem jest wyrok SN z dnia 20 września 2005 r., II PK 413/04, OSNP 2006, nr 13–14, poz. 211, według którego spółka akcyjna może być pracodawcą dyrektora jej oddziału terenowego. Jak się wydaje, zgodnie z tą koncepcją wypowiedział się SN w wyroku z dnia 14 czerwca 2006 r., I PK 231/05, OSNP 2007, nr 13–14, poz. 183, stwierdzając, że prowadzone przez stowarzyszenie oświatowe szkoły niepubliczne, które nie mają samodzielności organizacyjnej i majątkowej oraz nie zatrudniają we własnym imieniu pracowników, nie są pracodawcami zatrudnionych w nich nauczycieli. Dlatego budzi wątpliwości aktualność orzecznictwa powołanego w uw. 2 do komentowanego artykułu. Moim zdaniem [tj. zdaniem Kazimierza Jaśkowskiego] za zobowiązania wobec pracownika odpowiada ten podmiot, który jest właścicielem mienia lub ma do niego inny tytuł prawny, bo i tak egzekucja prowadzona jest z całego mienia osoby prawnej lub innego podmiotu nim władającego. Majątkowa koncepcja pracodawcy nie jest utrudnieniem dla dochodzenia roszczeń przez pracownika ze względu na szczególnie określoną miejscowo właściwość sądu (art. 461 § 1 k.p.c., zob. uw. 4.1 do art. 262). 2. W orzecznictwie Sądu Najwyższego widoczna jest wyraźna tendencja do uznawania za pracodawcę, w złożonych strukturach organizacyjnych, niższego szczebla tej struktury. Na przykład jeżeli spółka prawa handlowego ma oddziały w różnych miejscowościach, to one są zazwyczaj uważane za pracodawców, a nie spółka, mimo że ona jest osobą prawną. Na przykład w wyroku z dnia 6 listopada 1991 r., I PRN 47/91, OSP 1992, z. 7–8, poz. 151, SN stwierdził, że każda osoba prawna jest pracodawcą w rozumieniu art. 3, chyba że dla niektórych pracowników za pracodawcę należy uznać jednostkę organizacyjną stanowiącą jej część składową. Podobnie jest w odniesieniu do jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa – za pracodawcę sędziego sądu rejonowego uważany jest ten sąd (uchwała SN z dnia 23 lipca 1993 r., I PZP 30/93, OSNCP 1994, nr 6, poz. 123). Z uchwały SN z dnia 29 lipca 2003 r., III PZP 8/03, OSNP 2004, nr 5, poz. 75, wynika, że pracodawcą prokuratora prokuratury rejonowej jest ta prokuratura. Pracodawcą dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy jest ten urząd, a nie Krajowy Urząd Pracy (wyrok SN z dnia 19 grudnia 1997 r., I PKN 448/97, OSNAPiUS 1998, nr 22, poz. 649). Analogicznie traktowane są gminne jednostki organizacyjne. Według wyroku SN z dnia 20 października 1998 r., I PKN 390/98, OSNAPiUS 1999, nr 23, poz. 744, gminny ośrodek pomocy społecznej jako jednostka organizacyjna zatrudniająca pracowników jest pracodawcą w rozumieniu art. 3 również wobec kierownika ośrodka, choćby kompetencja do jego zatrudnienia i zwalniania należała do zarządu gminy, a kompetencja do wydawania poleceń dotyczących pracy przysługiwała burmistrzowi (wójtowi). Z wyroku z dnia 11 września 1998 r., II UKN 196/98, OSNAPiUS 1999, nr 18, poz. 589, wynika, że szkoły podstawowe prowadzone przez gminy są pracodawcami dla zatrudnionych w nich nauczycieli i innych pracowników. Wobec pracowników za tego rodzaju zobowiązania pracodawców odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa lub gmina. Aby te jednostki będące częścią większej struktury mogły być uznane za pracodawcę, muszą spełniać dwa podstawowe warunki, uregulowane w przepisach wewnętrznych określających ich status: w zakresie wyodrębnienia finansowo-organizacyjnego oraz samodzielnego zatrudniania pracowników (upoważnienie do zawierania i rozwiązywania umów o pracę wynikające jedynie z oświadczenia woli kierownika wyższego szczebla jest niewystarczające). Jeżeli pracodawca jest częścią osoby prawnej, za zobowiązania wobec pracowników ta osoba prawna ponosi odpowiedzialność całym swoim majątkiem. Wyodrębnienie finansowe pracodawcy jest tylko zabiegiem wewnątrzorganizacyjnym tej osoby prawnej, niemającym wpływu na jej majątkową odpowiedzialność wobec wierzycieli (tu: pracowników). Koncepcja pracodawcy będącego częścią osoby prawnej została wzmocniona przez nadanie nowego brzmienia przepisowi art. 24128 § 1ustawą nowelizującą z dnia 9 listopada 2000 r. Po tej nowelizacji dopuszcza on bowiem możliwość objęcia zakładowym układem zbiorowym większej liczby pracodawców niż jeden, "jeżeli pracodawcy ci wchodzą w skład tej samej osoby prawnej". 5. Z powyższych wywodów wynika, że w indywidualnym prawie pracy przeważa koncepcja pracodawcy w sensie organizacyjnym, w świetle której w złożonych strukturach organizacyjnych status pracodawcy posiadają jednostki organizacyjne, znajdujące się na niższych szczeblach tej struktury, tj. w efekcie te jednostki, w których praca jest świadczona. Powyższe koresponduje z szerokim zakresem podmiotowym, ujętym w legalnej definicji pracodawcy, zawartej w art.3 Kodeksu pracy. Konsekwencją powyższego jest istnienie w obrocie prawnym różnic w podmiotowości prawnej na gruncie różnych gałęzi prawa. W szczególności zatem osoby prawne, stanowiące według prawa cywilnego jednolity podmiot (spółka prawa handlowego, Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego) mogą jednocześnie stanowić w świetle przepisów prawa pracy wieloelementowe zbiory pracodawców. Powyższa okoliczność ma zasadnicze znaczenie przy ocenie prawnych konsekwencji faktu, że Agencja [...] posiada lokację również w Polsce (w B. y). Lokację tę należałoby bowiem potraktować nie jako siedzibę a jeden z oddziałów Agencji, którego w świetle przepisów polskiego prawa pracy należałoby traktować jako odrębnego od Agencji pracodawcę. Z faktu, że Agencja [...] posiada swój oddział na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie wynika zatem, że Agencja jest pracodawcą, którego siedziba znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem nie wynika również, że mąż skarżącej, będący pracownikiem Agencji, świadczy pracę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie umowy zawartej z pracodawcą, którego siedziba znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 6. Podkreślenia wymaga, że przepis art.64 ust.4 pkt 2 w związku z pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, na który powołała się skarżąca, ma charakter uregulowania wyjątkowego od zasady, że cudzoziemiec, ubiegający się o zezwolenie na osiedlenie się w Polsce, musi legitymować się nieprzerwanym pobytem w Polsce, spełniającym kryteria, o których mowa w art.64 ust.1 pkt 2 oraz w art.64 ust.4 ustawy. W myśl ogólnych zasad wykładania przepisów prawa wyjątek musi być traktowany ściśle, nie zaś rozszerzająco. Podkreślenia wymaga, że przywołany przepis ustawy o cudzoziemcach nie zawiera odrębnych uregulowań dla małżonków obywateli polskich, którzy pełnią obowiązki zawodowe, czy też świadczą pracę w organizacjach międzynarodowych, w tym w organizacjach wojskowych. Wskazane wyżej odstępstwo, na które powołała się skarżąca, zarezerwowano dla sytuacji, w których małżonek cudzoziemca jest związany z pracodawcą, którego siedziba znajduje się w Polsce. Przesłanką do zastosowania odstępstwa jest zatem istnienie dostatecznie intensywnego powiązania tego pracodawcy z Polską (posiadanie siedziby, a nie wyłącznie jednego z oddziałów). W odniesieniu do zarzutu skargi odnośnie naruszenia w stosunku do skarżącej konstytucyjnie chronionej zasady równości pomiotów wobec prawa, stwierdzić należy, że pozycja prawna skarżącej jest istotnie mniej korzystna aniżeli pozycja prawna cudzoziemca, będącego małżonkiem obywatela polskiego świadczącego pracę w lokacji Agencji [...] w B., albo też małżonkiem obywatela polskiego, będącego żołnierzem i oddelegowanego do pracy poza terytorium RP przez Sztab Generalny. W ocenie Sądu brak jest jednakże przekonujących przesłanek prawnych, przemawiających na rzecz tezy, że zróżnicowanie to narusza art.32 ust.1 Konstytucji RP. 7. W świetle wszystkich powyższych okoliczności uznać należy, że decyzja Szefa Urzędu jest zgodna z prawem, a skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z powyższych względów Sąd orzekł jak sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło