IV SA/Wa 913/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2016 r. sprawy ze skargi E. C.j na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] lutego 2016 r., nr [...], Wojewoda [...] na podstawie art 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej zwanej "k.p.a.") w związku z art. 9a, art. 124b ust. 1-3 i art. 124 ust. 1a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.; dalej "u.g.n.") utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2015 r. nr [...] orzekającą o udzieleniu [...] S.A. z siedzibą B. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działka ew, nr [...] z obrębu M., gmina O., w stosunku do której [...] października 2015 r. wydano decyzję nr [...] zobowiązującą E. C. - właścicielkę tej nieruchomości do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z remontem istniejącej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji [...] tor 2 na odcinku od słupa 257 do słupa 260 będącej własnością P. S.A. oraz nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z 18 września 2016 r. [...] S.A. z siedzibą B. (dalej zwany również "Spółką" lub "[...]SA") wystąpił o zobowiązanie właściciela działki nr [...] z obrębu M. do udostępnienia ww. nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z przebudową linii elektroenergetycznej 220 kV relacji [...] tor 2. W uzasadnieniu wskazał, że działa jako wykonawca inwestycji celu publicznego, a jego status wynika z zawarcia stosownego porozumienia z P. S.A. z siedzibą w K. (dalej zwanych: "P. S.A."), będącymi właścicielami urządzeń przesyłowych. Do wniosku dołączono kopię projektu wykonawczego, z którego wynika, iż remont istniejącej jednotorowej linii napowietrznej 220 kV relacji [...] (wcześniej [...]) w sekcji 257-260 uzasadniony jest faktem przeprowadzenia jej nad terenem zabudowanym przez Spółkę. W uzasadnieniu projektu wyjaśniono, że w przęśle 258-259 nie są spełnione wymagane normą odległości linii do dachów dwóch hal. Ponadto, w tym samym przęśle, w grudniu 2014 r., częściowo spaliła się jedna z hal zlokalizowanych bezpośrednio pod przewodami linii. Dodatkowo pod istniejącym przęsłem 257-258 planowana jest budowa nowej hali targowej. W celu wykonania inwestycji konieczne jest podniesienie przewodów istniejącej linii 220 kV polegające na posadowieniu dodatkowego słupa przelotowego nr 257A serii H52 typu P*5 w osi istniejącego przęsła 257-258. Kolejnym wnioskiem z 2 października 2015 r. Spółka wystąpiła o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji zobowiązującej właściciela działki nr [...] z obrębu M. do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z przebudową ww. linii elektroenergetycznej relacji [...]. W uzasadnieniu podkreślono, że podjęto działania zmierzające do zapewnienia obsługi realizowanego przedsięwzięcia poprzez zawarcie kontraktów z podmiotami zewnętrznymi, w szczególności dla zagwarantowania niezbędnego specjalistycznego sprzętu i dostępności wykwalifikowanej kadry. Pismem z 26 października 2015 r., będącym uzupełnieniem wniosku z 18 września 2016 r., Spółka wskazała, że przebudowa linii na obszarze działki nr [...] polegać będzie na przeprowadzeniu prac remontowych związanych z wymianą przewodów fazowych linii, odgromowych i światłowodowych na nowe o tych samych typach jakie są obecnie zawieszone na tym odcinku linii. Zdaniem wnioskodawcy zakres projektowanych prac nie zmieni charakteru linii, obecnej wysokości i jej parametrów. Nadto Spółka wyjaśniła, że remont linii elektroenergetycznej jest konsekwencją pożaru hali zlokalizowanej pod linią 220 kV w sekcji obejmującej jej teren i przylegających działek, w tym działki nr [...]. W załączeniu do wniosku przedstawiono pismo P. S.A. z 12 stycznia 2015 r. w zakresie ww. prac remontowych. [...] S.A. oświadczył także, iż wymiana przewodów nastąpi poprzez przeciągnięcie przewodów, natomiast nie planuje się kładzenia przewodów na ziemi, a wejście na teren działki nastąpi w trakcie pomiarów i regulacji naciągów. Starosta [...] decyzją z [...] października 2015 r., nr [...], na podstawie art. 124b, art. 124 ust. 1a i 4 oraz art. 6 pkt 2 u.g.n. zobowiązał E. C., właścicielkę nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,081 ha położonej w obrębie M., gmina O., do udostępnienia tej nieruchomości [...] S.A. w celu wykonania czynności związanych z remontem istniejącej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji [...] tor 2 na odcinku od słupa 257 do słupa nr 260 będącej własnością P. S.A. Decyzją z [...] listopada 2015 r., nr [...], Starosta [...], na podstawie art. 124 ust. 1a w zw. z art. 124b u.g.n. udzielił [...] S.A. z siedzibą B., działającemu jako wykonawca inwestycji celu publicznego, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,81 ha położonej w obrębie M., gmina O., w celu wykonania czynności związanych z remontem istniejącej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji [...] tor 2 na odcinku od słupa 257 do słupa nr 260 będącej własnością P. S.A. oraz nadał niniejszej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W ocenie organu I instancji skoro realizowane przedsięwzięcie uzasadnione jest celem publicznym w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., to należało umożliwić przeprowadzenie tej inwestycji w planowanym terminie nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności, stosownie do art. 108 k.p.a. W odwołaniu od powyżej decyzji E. C. wniosła o jej uchylenie w całości ze względu na wydanie przez organ I instancji decyzji z [...] października 2015 r. nr [...], która została przez nią zaskarżona. Wskazaną na wstępie decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2015 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja organu I instancji z [...] października 2015 r., nr [...], samodzielnie tworzy po stronie inwestora określone uprawnienia, natomiast zaskarżona decyzja pełni wobec tej decyzji rolę komplementarną i nie mogłaby samodzielnie występować w obrocie prawnym. Jednakże uprawnienia inwestora wynikające z decyzji nr [...] mogłyby być egzekwowane dopiero wtedy, gdy stałaby się ona ostateczna. Wydanie zatem decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., implikuje wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu tej nieruchomości oraz nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Obie te decyzje stanowią bowiem podstawę nadania inwestorowi (Spółce) prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W ocenie Wojewody powyższe odnosi się również do decyzji wydanej na podstawie art. 124b u.g.n. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie obowiązujących przepisów i przytoczył regulacje zawarte w art. 124b ust. 1-3, art. 124 ust. 1a u.g.n. oraz art. 108 § 1 k.p.a. Z uwagi na powyższe Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji, że planowana inwestycja ma na celu poprawienie parametrów istniejącej linii dla jej bezpiecznego funkcjonowania. Spółka inwestor na mocy porozumienia z P. S.A. realizuje przebudowę linii elektroenergetycznej 220 kV relacji [...] tor 2, która stanowi ważny element krajowego systemu elektroenergetycznego, za bezpieczeństwo którego odpowiada P. S.A. (wyznaczona na operatora tego systemu na obszarze RP decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z [...] grudnia 2007 r. nr [...]). Przebudowywana linia należy do strategicznych linii przesyłowych zaopatrujących podległy region w energię elektryczną zatem Spółka, jako inwestor, podjęła działania zmierzające do zapewnienia, w danym czasie obsługi realizowanego przedsięwzięcia przez zawarcie kontraktów z podmiotami zewnętrznym, w szczególności dla zagwarantowania niezbędnego specjalistycznego sprzętu i dostępności wykwalifikowanej kadry. Długotrwałe i kompleksowe procedury uzgodnień mogą spowodować niedochowanie terminów harmonogramu przez Spółkę, co może oznaczać konieczność wstrzymania prac lub ich zaniechania. Powyższe zdaniem organu odwoławczego może stanowić o ewentualnym zagrożeniu interesu społecznego, co uzasadniało wydanie zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Wojewody [...] E. C. (dalej zwana "skarżącą") wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 105 § 6 k.p.a., wobec wycofania wniosku przez inwestora pismem z 13 listopada 2015 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: naruszenie przepisów prawa budowlanego, przewlekłość postępowania administracyjnego, obrazę praw materialnych przez pominięcie zobowiązania wnioskodawcy do przeprowadzenia rokowań w myśl art. 124 pkt 3 u.g.n. i procesowych przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie zobowiązań ustawowych tj. art. 104 § 2 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie co do istoty sprawy i art. 105 § 1 k.p.a. przez pozostawienie w obrocie prawnym decyzji I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuję: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej zwanej "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Tym samym nie stwierdzono przywołanych w zarzutach skargi naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się także innych naruszeń, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Istota sprawy sprowadza się do oceny, czy w przeprowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym doszło do zgodnego z prawem wydania decyzji dotyczącej zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności, w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z działki ew. nr [...] z obrębu M., gmina O. stanowiącej własność skarżącej w celu wykonania czynności związanych z remontem istniejącej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji [...] tor 2 na odcinku od słupa 257 do słupa 260 będącej własnością P. S.A. Z brzmienia art. 124 ust. 1a u.g.n. wynika, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela - po wydaniu decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dla inwestycji liniowej celu publicznego, opisane w art. 124 ust. 1 tej ustawy - w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych art. 108 k.p.a. lub w przypadku uzasadnionym ważnym interesem gospodarczym. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. ma zastosowanie również do decyzji wydanych na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. o czym stanowi art. 124b ust. 3 u.g.n., z godnie z którym obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiedni. Powyższe wskazuje, że decyzja oparta na przepisie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma subsydiarny charakter wobec decyzji opartej na przepisie art. 124b ust. 1 u.g.n. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości jest podporządkowana decyzji o zobowiązaniu do udostępnienia nieruchomości. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości daje możliwość rozpoczęcia robót inwestycyjnych na nieruchomości wyłącznie w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o zobowiązaniu do udostępnienia nieruchomości, o czym świadczy wynikające z art. 124 ust. 1a u.g.n. zastrzeżenie, przy odpowiednim stosowaniu tego przepisu, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może zostać wydana tylko po wydaniu decyzji o zobowiązaniu do udostępnienia nieruchomości. Bezsporne jest w niniejszej sprawie, że wydanie decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości poprzedziła decyzja zobowiązująca skarżącą do udostępnienia nieruchomości. Decyzję tę uzasadniać powinny szczególne okoliczności wskazujące na potrzebę niezwłocznego rozpoczęcia prac budowlanych realizujących cel publiczny. Na te szczególne okoliczności wskazuje art. 108 k.p.a. obejmujący przyczyny, dla których decyzja administracyjna opatrzona może być rygorem natychmiastowej wykonalności oraz wymienia art. 124 ust. 1a u.g.n. pod postacią okoliczności "uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym". Rygor natychmiastowej wykonalności, jak wynika z art. 108 § 1 k.p.a., może być nadany decyzji, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy obu instancji trafnie uznały, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącej podyktowane jest interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy oraz ważnym interesem gospodarczym. Skład orzekający podziela tę ocenę. Realizowane przez inwestora przedsięwzięcie polegające na wykonaniu czynności związanych z remontem istniejącej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji [...] tor 2 na odcinku od słupa 257 do słupa 260 będącej własnością P. S.A. stanowi przedsięwzięcie celu publicznego w rozumieniu przepisów u.g.n. oraz przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a ponadto jest inwestycją mającą służyć zaspokajaniu potrzeb społecznych i gospodarczych regionu. Słusznie organy wzięły pod uwagę, że niezrealizowanie inwestycji w oznaczonym terminie może spowodować przeciążenie istniejących połączeń energetycznych, czego skutkiem będzie zahamowanie rozwoju regionu. W niniejszej sprawie mamy więc do czynienia zarówno z ważnym interesem społecznym, jak i ważnym interesem gospodarczym, gdyż wykonanie czynności związanych z remontem istniejącej linii elektroenergetycznej 220 kV na przedmiotowym odcinku zapewni stały dopływ energii do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze, a więc ma służyć zaspokajaniu potrzeb społecznych i gospodarczych regionu. Wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ma na celu umożliwienie wnioskodawcy przeprowadzenie czynności remontowych w planowanym terminie oraz zabezpieczenie gospodarki regionu przed ciężkimi stratami w przypadku awarii energetycznej. Realizacja inwestycji leży w interesie społecznym oraz stanowi również ważny interes strony i ważny interes gospodarczy, uzasadniający wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności. Skład orzekający podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjny zawarte w wyroku z 8 maja 2012 r. (sygn. akt I OSK 1892/11), w którym stwierdzono, że stosownie do art. 108 § 1 k.p.a., organ w ramach tzw. uznania administracyjnego, ale nie dowolnie, w zależności od okoliczności sprawy, rozstrzyga w kwestii natychmiastowego wdrożenia decyzji w życie. Instytucja przewidziana w art 108 § 1 k.p.a. ma charakter wyjątku od zasady niewykonywania decyzji nieostatecznych, dlatego przesłanki uzasadniające rygor natychmiastowej wykonalności muszą być poddawane ścisłej wykładni. Powyższy rygor może być nadany decyzji tylko w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla ochrony wartości wskazanych w art. 108 § k.p.a. Niezwłoczne wdrożenie decyzji w życie będzie niezbędne wówczas, gdy nie można się obejść w danym czasie istniejącej sytuacji bez natychmiastowego wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym. Organ administracji działa wobec tego w sytuacji, która ma znamiona stanu nagłej konieczności administracyjnej. W świetle powyższego Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 108 k.p.a., uprawniające organ do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności na wniosek Spółki, w którym m.in. wykazano, że realizowana inwestycja jest niewątpliwie inwestycją celu publicznego o znaczeniu regionalnym. Jej realizacja spowoduje niewątpliwie poprawę bezpieczeństwa energetycznego regionu. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, wniosek o niezwłoczne zajęcie nieruchomości stanowiącej własność skarżącej, w drodze decyzji administracyjnej był całkowicie uzasadniony. W świetle dokonanych przez organy ustaleń faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, zarzuty skargi o naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego należy uznać za pozbawione podstaw prawnych. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.