IV SA/Wa 914/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Marta Laskowska, Asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) marca 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata (...) prowadzącego Kancelarię Adwokacką przy ul. (...) kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych należnego podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia (...) marca 2007 r. Wojewoda Mazowiecki, na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 144 oraz art. 97 § 1 pkt. 4 i art. 98 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia (...) stycznia 2007 r. odmawiające zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania H. K. z pobytu stałego w lokalu nr (...), przy ul. (...) w W . W uzasadnieniu organ podał, iż kodeks postępowania administracyjnego zawiera przesłanki do obligatoryjnego bądź fakultatywnego zawieszenia postępowania. Art. 98 § 1 k.p.a. przewiduje możliwość zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy wystąpi o to strona, na której żądanie zostało ono wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Organ ocenił, że w sprawie nie było podstaw do zawieszenia postępowania na wniosek H. K., bowiem toczy się ono z wniosku złożonego przez W. K. Organ stwierdził, że postępowanie może być zawieszone jedynie na żądanie wnioskodawcy, tj. W. K., natomiast odmowa zawieszenia postępowania nie spowodowała wykluczenia H. K. jako strony postępowania. Organ II instancji wskazał ponadto, że nie zachodzi również okoliczność, która uzasadniałaby zawieszenie postępowania administracyjnego z urzędu, przewidziana w art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a., tj. zależność rozpatrzenia sprawy administracyjnej od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wojewoda Mazowiecki podniósł, iż zaskarżenie przez H. K. działań komornika nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie o wymeldowanie, gdyż sposób rozstrzygnięcia tej sprawy nie będzie miał wpływu na ocenę tego, czy skarżący zamieszkuje w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W . W skardze na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) marca 2007 r. (oznaczonej jako "zażalenie") H. K. podał, że przedmiotowe postanowienie narusza art. 98 i 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. oraz prawa lokatorskie i "dobra osobiste obywateli". Skarżący wskazał, że organ I instancji wykluczył go jako stronę postępowania. Podniósł również, że został niezgodnie z prawem eksmitowany przez Komornika Sądu Rejonowego dla W., gdyż obowiązkiem jego byłej żony oraz komornika było wskazanie dla skarżącego lokalu zastępczego. H. K. podał również, iż zaskarżył czynności komornika do Sądu Rejonowego, ponadto złożył wnioski o wznowienie sprawy rozwodowej i "majątkowej". W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że na podstawie przepisu art. 98 § 1 k.p.a. nie było podstaw do zawieszenia postępowania na wniosek H. K., gdyż toczy się ono z wniosku W. K. Zaskarżenie przez H. K. działań komornika nie stanowi natomiast zagadnienia wstępnego w sprawie o wymeldowanie, które jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, po ustaniu jej pobytu w dotychczasowym miejscu. Organ podniósł, iż przy wymeldowaniu organ ustala jedynie fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy posiada ona prawo do pobytu w tym miejscu. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2007 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolniono od kosztów sądowych oraz ustanowiono adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższego postanowienia , nie zaś według kryteriów słusznościowych. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153 , poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było postanowienie organów administracji publicznej w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania. Analizując rozstrzygnięcie organów stwierdzić należy, iż przy ich wydawaniu nie naruszono przepisów prawa. W kodeksie postępowania administracyjnego wyróżniono dwa rodzaje zawieszenia przez organ administracji publicznej postępowania – fakultatywne oraz obligatoryjne. Zawieszenie fakultatywne dotyczy sytuacji, w której organ administracji publicznej podejmuje decyzję uznaniową czy zawiesić toczące się postępowanie administracyjne. Możliwość taka została przewidziana w art. 98 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Z powyższego uregulowania wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że z wnioskiem o zawieszenie postępowania może wystąpić wyłącznie strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte. W razie złożenia wniosku przez inne osoby, organ administracji publicznej musi rozważyć, czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 97 k.p.a., nakazujące zawiesić postępowanie z urzędu. Zawieszenie fakultatywne ("na wniosek strony") i obligatoryjne są jednak odmiennymi instytucjami. Przy zawieszeniu fakultatywnym organ bada przede wszystkim, czy z wnioskiem wystąpiła osoba uprawniona do jego złożenia, tj. strona, na żądanie której zostało wszczęte postępowanie. Uprawnienie to nie służy zatem innym stronom ani też podmiotom uczestniczącym w postępowaniu na prawach strony. Nie można przyjąć wykładni rozszerzającej, która umożliwiałaby złożenie wniosku o zawieszenie przez stronę inną niż ta, na żądanie której postępowanie się toczy. Wynika to z porównania art. 98 § 1 oraz § 2 . W § 2 wskazanego przepisu przewidziano bowiem, że o podjęcie postępowania zawieszonego może zwrócić się każda ze stron . W § 1 wskazano jednak wyraźnie, że możliwość złożenia wniosku o zawieszenie postępowania ma strona, na żądanie której postępowanie zostało wszczęte. Powyższe różnice wskazują wyraźnie, że ustawodawca przewidział w art. 98 § 1 k.p.a. możliwość złożenia wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego wyłącznie przez osobę, która złożyła wniosek o jego wszczęcie. W niniejszej sprawie prawidłowo zatem stwierdzono, że H. K. nie był uprawnioną osobą do złożenia wniosku o zawieszenie postępowania, bowiem toczące się postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek W. K . Należy podkreślić, że stwierdzenie, iż skarżący nie jest osobą uprawnioną do złożenia wniosku o zawieszenie postępowania w żaden sposób nie pozbawia go statusu strony postępowania administracyjnego. Organ prawidłowo uznał więc, że w sprawie nie może znaleźć zastosowania art. 98 § 1 k.p.a. W takiej sytuacji poprawnie rozważono również, czy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 97 k.p.a., obligujące organ do zawieszenia postępowania. Jest poza sporem, że jedyną okolicznością, którą należało rozważyć była przesłanka wskazana w art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a., tj. zawieszenie postępowania w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W tym zakresie również stwierdzić należy, że organy poprawnie dokonały analizy pojęcia "zagadnienia wstępnego" i uznały, że taka okoliczność w niniejszej sprawie nie zachodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.) organ wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. To do organu należy zatem ustalenie spełnienia przesłanek uzasadniających wymeldowanie danej osoby, a tym samym stwierdzenie że utraciła ona prawo do przebywania w lokalu i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W niniejszej sprawie należało jednak badać nie okoliczności zasadności wydania decyzji o wymeldowaniu, ale przesłanki zawieszenia postępowania. Taką okolicznością nie jest z pewnością wskazane przez skarżącego postępowanie toczące się wskutek skargi na czynności komornika, dotyczące ewentualnych nieprawidłowości przy dokonanej eksmisji. Należy bowiem zauważyć, że skarga na czynności komornika dotyczy postępowania egzekucyjnego i nie może prowadzić do podważenia prawomocnego wyroku sądu powszechnego, dotyczącego eksmisji. Jedynie ubocznie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że – zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem – opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2005 r., II OSK 65/05, lex nr 188693). Egzekucja wyroku orzekającego eksmisję skarżącego z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem jego pobytu w tym lokalu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r., V SA 1398/02, lex nr 159189). Skarżący wskazał również na toczące się postępowanie o wznowienie w sprawie o rozwód oraz o podział majątku . Stwierdzić należy, że postępowanie wznowieniowe w wymienionych powyżej sprawach nie jest okolicznością, stanowiącą "zagadnienie wstępne", o którym mowa w art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. i , w konsekwencji, mogącej stanowić przesłankę do zawieszenia postępowania w sprawie o wymeldowanie. Przez pojęcie zagadnienia wstępnego rozumie się sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem określonego problemu prawnego. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne. Inaczej mówiąc, zagadnienie wstępne dotyczy sytuacji, kiedy merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które z istoty swej należy do kompetencji innego organu administracyjnego lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone. Złożenie skargi o wznowienie postępowania w sprawie prawomocnie już zakończonej jest instytucją procesową nadzwyczajną, stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej już prawomocnym orzeczeniem, pod warunkiem że było ono dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego, nie mającą wpływu na przebieg postępowania administracyjnego o wymeldowanie. Organ I instancji, ponadto, poczynił własne ustalenia, które wziął pod uwagę i ocenił wydając decyzję merytoryczną (por. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2002 r., V SA 2353/01, lex nr 83814). Skarżący podnosi również, że wznowienia postępowania cywilnego dokonano w oparciu o przesłankę "oszustwa przed sądami". W tym miejscu Sąd zauważa, że – zgodnie z art. 404 k.p.c. – z powodu przestępstwa można żądać wznowienia postępowania jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie znajduje również oparcia argument, iż organy administracji publicznej naruszyły art. 7 k.p.a. "w zbieżności z naruszeniem praw lokatorskich oraz naruszeniem dóbr osobistych". W sprawie organy dokonały wszelkich niezbędnych czynności, koniecznych do wydania rozstrzygnięcia w sprawie o zawieszenie postępowania i prawidłowo uznały, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 97 i 98 k.p.a. Nie można zatem mówić o naruszeniu art. 7 k.p.a. Ewentualnej ochrony spowodowanej naruszeniem przepisów związanych z prawami do lokalu, w szczególności ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tj. j. Dz. U. z 2005 r. nr 31, poz. 266 ze zm.) oraz ochrony dóbr osobistych należy poszukiwać na drodze cywilnej ; postępowanie administracyjne nie odnosi się do tej kwestii. Wymienione powyżej okoliczności przesądzają o tym, że postanowienie organów administracji publicznej o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie o wymeldowanie należało uznać jako zasadne. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono w pkt. 3 wyroku na podstawie art. 250 P.p.s.a. oraz § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz. 1348 ze zm.).