IV SA/Wa 933/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia O. o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) kwietnia 2008r. Nr (...) w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Stowarzyszenie O. zwróciło się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z żądaniem zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie wszczętej ze skargi Stowarzyszenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) kwietnia 2008 r., którym organ ten utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do uczestnictwa na prawach strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji położonej przy ul. W. w W. Na obecnym etapie postępowania koszty, do których poniesienia zobowiązana jest strona skarżąca sprowadzają się do wpisu od skargi (w kwocie 100 zł), ewentualnej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę (100 zł). Ponadto w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej Stowarzyszenie zobowiązane być może do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Wniosek Stowarzyszenia dotyczy wyłącznie zwolnienia od kosztów sądowych. Oznacza to, że Stowarzyszenie powinno wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art.. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz., U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżące Stowarzyszenie podało, że prowadzi jedynie działalność niezarobkową polegającą na ochronie obiektów historycznych w W. i mającą na celu zachowanie walorów architektoniczno-urbanistycznych W.. Uzasadniając swój wniosek Stowarzyszenie oświadczyło, że nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie generuje żadnych przychodów, jak również nie pobiera składek członkowskich. Ponadto wskazało, że nie posiada rachunku bankowego ani nie ma żadnych środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania. Członkowie Stowarzyszenia podejmują wszystkie działania społecznie. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Stowarzyszenie prowadzi działalność na rzecz ochrony istniejących obiektów historycznych oraz podejmując działania mające na celu zachowanie walorów architektoniczno - urbanistycznych miasta (...) W. Sąd z urzędu stwierdza, że ze statutu Stowarzyszenia wynika, iż majątek Stowarzyszenia może powstawać w drodze pobierania dobrowolnych składek członkowskich, pozyskiwania darowizn, dotacji, zapisów i spadków, a także z działalności statutowej stowarzyszenia oraz działalności gospodarczej w przypadku jej prowadzenia przez Stowarzyszenie (statut ten zalega m.in. w aktach sprawy o sygn. IV SA/Wa 1001/07). Art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 - Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz.855 ze zm.), a także Statut Stowarzyszenia przewidują możliwość uzyskiwania przez Stowarzyszenie środków finansowych na swoją działalność ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, oraz dochodów z majątku stowarzyszenia. Ponadto Stowarzyszenie ma możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, a dochód z takiej działalności może posłużyć do realizacji celów statutowych. Skarżące Stowarzyszenie chcąc realizować swą statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zaniechanie prowadzenia własnej działalności zarobkowej, pobierania składek czy pozyskiwania darowizn prowadzi do przerzucenia kosztów własnej działalności na Skarb Państwa. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06). Podzielając powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Podkreślić należy, że stowarzyszenie nawet o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku. Należy także zauważyć, że Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Wynika z tego, że pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom które dobrowolnie zaniechały pozyskiwania tych środków. Tak więc argumentacja przedstawiona przez skarżące Stowarzyszenie nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy. W taki sam sposób sytuację majątkową Stowarzyszenia ocenił Sąd m.in. w sprawach IV SA/Wa1001/07, IV SA/Wa 682/07, IV SA/Wa 2359/07, IV SA/Wa 208/08, IV SA/Wa 272/08, IV SA/Wa 265/08). Ocenę tą podzielił Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienie NSA z dnia 19 września 2007r., sygn. akt II OZ 774/07 oraz z dnia 13 września 2007r., sygn. akt II OZ 764/07). Mając powyższe na względzie uznać należy, że Stowarzyszenie nie wykazało, że została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pozwalająca na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów.