IV SA/Wa 949/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Z. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: - odmówić przywrócenia terminu - Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 949/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę W. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania. Powodem odrzucenia skargi było przekroczenie trzydziestodniowego terminu przewidzianego na jej wniesienie. Odpis powołanego orzeczenia doręczono W. Z. w dniu 10 lipca 2009 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 24 akt sądowych). W dniu 13 lipca 2007 r. (data oddania pisma w administracji aresztu śledczego) skarżący złożył do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 sierpnia 2009 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. O fakcie wyznaczenia pełnomocnikiem z urzędu Okręgowa Rada Adwokacka w W. poinformowała adwokata pismem z dnia 26 sierpnia 2009 r. Z kolei pismem z dnia 7 września 2009 r. Sąd wezwał go do nadesłania w terminie 7 dni pełnomocnictwa udzielonego mu przez skarżącego. W dniu 8 września 2009 r. do akt sprawy złożono wierzytelny odpis pełnomocnictwa udzielonego w dniu 1 września 2009 r. przez W. Z. wyznaczonemu pełnomocnikowi. W dniu 11 września 2009 r. (data stempla pocztowego), działając przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika, W. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. znak: [...]. Jednocześnie wniósł o przywrócenie, przewidzianego na złożenie tego wniosku, siedmiodniowego terminu od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając przedmiotowe żądanie pełnomocnik podniósł, że W. Z. nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, ponieważ nie wiedział, że przysługuje mu takie prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie pouczył go w tej kwestii. Nie wspomniał też o takiej możliwości w uzasadnieniu postanowienia z dnia 29 czerwca 2009 r. Skarżący przebywa w jednostce penitencjarnej, w której był również leczony. Nie posiada dostępu do prawnych materiałów. Nie ma też możliwości skorzystania z porady prawnej. Na skutek przedstawionych wyżej okoliczności W. Z. nie wie, że przysługuje mu prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. znak: [...]. Wyznaczony z urzędu adwokat wskazał, że Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła go pełnomocnikiem z urzędu skarżącego w dniu 24 sierpnia 2009 r. Zawiadomienie w tym przedmiocie odebrał w dniu 28 sierpnia 2009 r. i tego samego dnia zwrócił się do W. Z. o udzielenie pełnomocnictwa. Podpisane przez skarżącego pełnomocnictwo otrzymał w dniu 7 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W świetle art. 87 § 1 i 2 ppsa, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że działający przez pełnomocnika, W. Z. zachował przewidziany w art. 87 § 1 ppsa termin siedmiu dni - od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu - do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Należy bowiem przyjąć, że przyczyna uniemożliwiająca złożenie tego wniosku ustała w dniu 7 września 2009 r., kiedy wyznaczony z urzędu adwokat otrzymał pełnomocnictwo udzielone mu przez skarżącego i mógł dokonać spóźnionych przez W. Z. czynności procesowych. Ponieważ przedmiotowe żądanie przywrócenia terminu złożono do Sądu w dniu 11 września 2007 r. nie ulega wątpliwości, że termin siedmiodniowy został zachowany. Odnosząc się do argumentacji podniesionej na okoliczność braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, należy przede wszystkim wskazać, że brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt I SAB/Wa 78/05 LEX nr 192260). Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. Literatura i orzecznictwo do przeszkód, uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, itp. Podnoszone przez W. Z. okoliczności nie pozwalają uwzględnić przedmiotowego wniosku. Po pierwsze, na ocenę staranności skarżącego w dokonaniu spóźnionej czynności procesowej nie ma wpływu fakt niepoinformowania go przez Sąd o możliwości żądania przywrócenia terminu. Nie można przyjąć, że wynikający z art. 6 ppsa obowiązek informowania przez sąd stron postępowania o czynnościach procesowych i skutkach prawnych tych czynności obejmuje pouczanie o treści przepisów przewidujących przywrócenie terminu. Sąd nie jest bowiem zobowiązany do szczegółowego instruowania strony co do wszelkich możliwych zachowań. Wskazówki i pouczenia sądu powinny dotyczyć dokonywanych przez stronę czynności procesowych na danym etapie postępowania sądowoadministracyjnego i w powstałej sytuacji procesowej, a zatem mogą dotyczyć np. możliwości i sposobu wnoszenia środków zaskarżenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt II OZ 161/05. Niepublikowane, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2009 r. sygn. akt II OZ 1058/09. Niepublikowane.). Zatem, brak wiedzy skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz niepoinformowanie go przez Sąd o takiej możliwości nie są okolicznościami ekskulpującymi. Po drugie, nie mogą uzasadniać przywrócenia terminu okoliczności przebywania skarżącego w zakładzie penitencjarnym oraz braku możliwości skorzystania z materiałów prawnych i porady prawnej. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera przepisy szczególne, dotyczące praw i obowiązków w postępowaniu sądowoadministracyjnym osób pozbawionych wolności. W art. 71 § 2 ppsa uregulowano sposób doręczania pism takim osobom, a w art. 83 § 4 ppsa sposób obliczania daty wniesienia pisma do Sądu. Z kolei w art. 140 § 2 ppsa ustanowiono szczególny obowiązek sądu, dotyczący doręczenia osobie pozbawionej wolności odpisu sentencji wyroku i pouczenia jej o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia. Wobec powołanych, szczególnych unormowań ustawy procesowej, brak jest podstaw do wywodzenia z faktu przebywania strony postępowania sądowoadministracyjnego w zakładzie penitencjarnym, rozszerzonych w stosunku do innych stron postępowania, obowiązków sądu w zakresie informowania o czynnościach procesowych, ich skutkach i skutkach ich zaniedbań. Z powyższych względów fakt przebywania w zakładzie penitencjarnym i brak dostępu do fachowej wiedzy prawniczej nie stanowią przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu do dokonania spóźnionej czynności procesowej. Przyjęcie argumentacji skarżącego skutkowałoby obowiązkiem uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, praktycznie w każdym przypadku uchybienia terminu przez osobę pozbawioną wolności, a takie założenie stałoby w sprzeczności z powołanymi wyżej przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w których racjonalny ustawodawca, regulując sposób obliczania terminów sądowych, czy też obowiązki sądu w zakresie pouczania stron postępowania o ich prawach i obowiązkach, uwzględnił szczególną sytuację osób pozbawionych wolności. Także okoliczność ewentualnego leczenia W. Z. w zakładzie penitencjarnym nie może być podstawą do twierdzenia, że uchybienie terminu nie było zawinione. Skarżący nie podał terminu, w którym poddany był leczeniu i nie wyjaśnił, w jaki sposób wpływać miałoby ono na możliwość terminowego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W złożonym równocześnie z przedmiotowym wnioskiem żądaniu przywrócenia terminu do wniesienia skargi W. Z. nadmienił wprawdzie, że w trakcie biegu terminu do złożenia skargi przebywał w jednostce penitencjarnej, w której był leczony i posiadał ograniczoną możliwość oceny terminów wskazanych w zaskarżonej decyzji oraz przedmiotu ewentualnej skargi, jednakże okoliczności te odnoszą się do okresu poprzedzającego wniesienie skargi i nie wpływają na ocenę zasadności rozpoznawanego wniosku. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że brak jest podstaw do uwzględniania wniosku W. Z. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i na podstawie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.