IV SA/Wa 958/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Golat (sprawozdawca) Sędzia WSA Łukasz Krzycki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2017 r. sprawy ze skargi J. Z. i J. B. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 127 § 3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), określanej dalej jako K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku [...] i [...] (określanych dalej jako skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2016 r. nr [...] o odmowie podjęcia postępowania zawieszonego postanowieniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] stycznia 1970 r., nr [...], orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] o pow. 4296 m² z całości o pow. 10 ha 6376 m², zapisanej w KW "[...]", stanowiącej współwłasność [...], [...] oraz nieustalonych spadkobierców [...], utrzymał w mocy ww. postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2016 r. W uzasadnieniu przedstawiony został następujący stan sprawy. Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju z urzędu zawiesił postępowanie z wniosku [...] i [...], reprezentowanych przez adw. [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] stycznia 1970 r., nr [...], o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] o pow. 4296 m² z całości o pow. 10 ha 6376 m², zapisanej w KW "[...]", stanowiącej współwłasność [...], [...] oraz nieustalonych spadkobierców [...], do czasu nadesłania prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia po [...] i [...]. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wyjaśnił, że pismem z dnia 8 sierpnia 2016 r. [...] i [...] wnieśli o podjęcie ww. postępowania wskazując, iż dopuszczalne jest ustalenie przez organ nadzoru spadkobierców zmarłej strony postępowania również w inny sposób, niż poprzez przeprowadzenie postępowania spadkowego lub uzyskanie aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłym oraz argumentując, iż Minister w sposób dowolny przyjął, że [...] nie żyje. Postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa odmówił podjęcia postępowania zawieszonego ww. postanowieniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r., nr [...]. Pismem z dnia 21 września 2016 r. [...] i [...] wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W zaskarżonym postanowieniu organ wskazał, że stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ administracji zawiesza postępowanie, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Na podstawie art. 97 § 2 K.p.a. gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony. W trakcie prowadzonego postępowania nadzorczego ustalono, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność [...], [...] oraz nieustalonych spadkobierców [...]. [...] zmarła w dniu [...] stycznia 1981 r., a postępowanie spadkowe po niej nie zostało przeprowadzone. Dalej organ wyjaśnił, że z postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] listopada 2001 r., sygn. akt [...] Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po [...] wynika, że w kręgu spadkobierców po [...] znajduje się [...] (małżonek zmarłej). Jak wykazał Minister Infrastruktury i Rozwoju w postanowieniu z dnia [...] października 2015 r. o zawieszeniu postępowania, gdyby [...] żył, miałby obecnie ponad 120 lat. Faktem powszechnie znanym jest, że człowiek nie dożywa wieku ponad 120 lat. Postępowanie prowadzone przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju wykazało, że postępowanie spadkowe po [...] nie zostało dotychczas przeprowadzone i brak jest postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia po ww. [...] oraz [...]. Dopiero pozyskanie postanowienia o nabyciu praw do spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia po [...] oraz [...] oznaczać będzie, że zachodzi przesłanka z art. 97 § 2 K.p.a. do podjęcia postępowania. Tak więc przyczyny zawieszenia postępowania do chwili obecnej nie ustąpiły. Odnosząc się do twierdzenia skarżących, iż ustalenie kręgu osób, którym przysługuje status strony w toczącym się postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, nie spełnia wymogów zagadnienia wstępnego, nie ma charakteru materialnego i nie wpływa na treść decyzji należy zauważyć, że organ administracji publicznej nie ma kompetencji do orzekania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku ani do wydania aktu poświadczenia dziedziczenia. Uczynić to może odpowiednio sąd (art. 1025 § 1 K.c., w zw. z art. 669 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) albo notariusz (art. 95a ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - Dz. U. z 2014 r., poz. 164). K.p.a. nie przewiduje możliwości pozbawienia strony w toku postępowania statusu strony postępowania. Rozstrzygnięcie sprawy powinno być skierowane do wszystkich stron w sprawie. Nieustalenie spadkobierców niektórych stron postępowania stanowi przeszkodę dla prowadzenia postępowania i wydania decyzji w postępowaniu nieważnościowym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3251/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 99/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1403/15). Odnosząc się do zarzutu, iż wezwanie [...] oraz [...] do wystąpienia do właściwego sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku lub do notariusza w celu sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia po [...] oraz [...] nie znajduje uzasadnienia należy wskazać, że [...] oraz [...] jako wnioskodawcy postępowania administracyjnego mają interes prawny w prawidłowym ustaleniu stron postępowania nadzorczego oraz w jego zakończeniu, mimo iż mogą nie należeć do kręgu spadkobierców ustawowych ww. zmarłych, co przesądza o ich legitymacji czynnej w takim postępowaniu na podstawie art. 510 K.p.c. W ocenie organu nie jest on uprawniony do zastosowania w niniejszej sprawie art. 30 § 5 K.p.a., zgodnie z którym w sprawach dotyczących spadków nieobjętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w razie ich braku - kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej. Działania, o jakich mowa w art. 30 § 5 K.p.a., dotyczą sytuacji śmierci strony w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, a nie sytuacji ustalania przez organ administracji we wstępnej fazie postępowania administracyjnego kręgu osób, których udział w postępowaniu jest konieczny ze względu na ich interes prawny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 148/11, LEX nr 1120598). W tej sytuacji organ uznał, iż brak jest podstaw uzasadniających podjęcie postępowania zawieszonego postanowieniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r., bowiem brak jest prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnych aktów poświadczenia dziedziczenia po [...] oraz [...]. W skardze wywiedzionej dnia 25 lutego 2017 r. skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 97 § 2 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2016 r. nr [...], w sytuacji gdy Minister winien był uchylić wskazane postanowienie bowiem zaistniały przesłanki do podjęcia postępowania w przedmiotowej sprawie; 2. art. 7 kpa i 77 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie przez organ, że [...] nie żyje, w sytuacji gdy brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego ten fakt; 3. art. 30 § 5 K.p.a. poprzez przyjęcie przez organ, że brak jest podstaw do zastosowania wskazanego przepisu podczas gdy organ był uprawniony do wystąpienia do Sądu o ustanowienie kuratora. W ocenie skarżących popełnione przez organ uchybienia i bezpodstawne zawieszenie postępowania, a w konsekwencji uchylenie się przez Ministra od wydania merytorycznej decyzji narusza gwarantowane Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm., dalej jako: "EKPCz") - prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Rażąco długi okres rozpoznania niniejszej sprawy przez organ administracji stanowi naruszenie praw obywatela do uzyskania rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie w rozumieniu art. 6 EKPCz. Skarżący odnotowali, że w orzecznictwie strasburskim ukształtowała się taka wykładnia art. 6 EKPCz, iż sam fakt trwania postępowania administracyjnego przez wiele lat oznacza, że system prawa i jego stosowania jest niewydolny, co pozbawia obywatela prawa rozstrzygnięcia o jego uprawnieniach i obowiązkach w rozsądnym terminie. Skarżący wywodzili, że organ był uprawniony do zastosowania art. 30 § 5 K.p.a., z którego wynika że w sprawach dotyczących spadków nieobjętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku - kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej. Niezwrócenie się do sądu spadku o ustanowienie kuratora spadku po wyczerpaniu przez organ administracji publicznej czynności zmierzających do ustalenia kręgu następców prawnych zmarłej strony we własnym zakresie naraża go na usprawiedliwiony zarzut przewlekłości postępowania (postanowienie NSA z dnia 09 października 2009 r., I OPP 52/09, ONSAiWSA 2010, nr 6, poz. 101). Na podstawie art. 145 § pkt 1 lit c P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz postanowienia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2016 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie okazała się zasadna. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał, ze skargę należy uznać za niezasadną. Złożona w sprawie niniejszej skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje bowiem regulacja art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skarg na postanowienie, wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie - a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie - w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony, ale równocześnie, skierowanie sprawy na rozprawę także nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też nawet mimo wniosku o przeprowadzenie rozprawy, to uwzględniając treść art. 122 p.p.s.a., możliwym jest skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne (por. B. Dauter w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z komentarzem pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015 r., str. 527). Sąd wobec tego rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym. Spór w rozpatrywanej sprawie ogniskuje się wokół podstaw do odmowy podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy organy upatrują podstaw do zawieszenia postępowania w oczekiwaniu na ustalenie następców prawnych zmarłej strony postępowania. Zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie przewidzianej w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. ma miejsce w sytuacji, gdy w toku sprawy administracyjnej pojawia się zagadnienie wstępne, bez rozstrzygnięcia którego nie jest możliwe załatwienie istoty sprawy administracyjnej, przy czym właściwym do rozstrzygnięcia tego zagadnienia wstępnego jest inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne to kwestia materialnoprawna, zazwyczaj obejmująca ustalenie stanu prawnego w określonym zakresie sprawy rozpoznawanej przez organ administracji, kiedy w toku postępowania okaże się, że ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia innego organu lub sądu. Nie ulega wątpliwości, że pojęcie strony stanowi kategorię materialnoprawną; posiadanie przymiotu strony oceniane jest bowiem w oparciu o treść normy prawa materialnego, z której dla danego podmiotu wynikają określone uprawnienia lub obowiązki prawne. Z kolei z art. 10 § 1 K.p.a. wynika obowiązek organu administracji publicznej "zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania" prowadzonego przez ten organ. Treść art. 10 § 1 K.p.a. wskazuje na gwarancyjny charakter tego przepisu, zapewniający stronie dwa podstawowe prawa procesowe: prawo do czynnego udziału w postępowaniu oraz prawo do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Te podstawowe prawa procesowe strony organ administracji ma obowiązek zapewnić w toku prowadzonego postępowania. Stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej są osoby, które uczestniczyły w postępowaniu wywłaszczeniowym lub ich następcy prawni oraz osoby, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości (por. wyrok NSA w Warszawie z 30 października 2003 r., sygn. akt I SA 3087/01, publ. LexPolonica nr 396973). Prawidłowe jest stanowisko organu, że w pierwszej kolejności, jak w każdym innym postępowaniu administracyjnym, zobowiązany jest ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek, a tym samym kto jest stroną postępowania; a w dalszej kolejności – stosownie do art. 10 K.p.a. winien zapewnić ww. podmiotom możliwość czynnego udziału w postępowaniu a przy tym oznaczyć strony w kończącej je decyzji administracyjnej. Skoro stronami postępowania winny być osoby, co do których w sposób nie budzący wątpliwości ustalono iż nie żyją – a przy tym nie zostali ustaleni ich następcy prawni, to sprawie nie można nadać dalszego biegu. Należy bowiem odróżnić "nieświadome" pominięcie przez organ jednej ze stron (w takim przypadku przysługiwałoby jej prawo żądania wznowienia postępowania), od zaniechania ustalenia przez organ następców prawnych oczywiście znanych lecz zmarłych stron postępowania. Na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W ocenie Ministra ustalenie przez właściwy organ (sąd) spadkobierców stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu ww. art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., a tym samym w sprawie zachodzą okoliczności, które obligowały go do zawieszenia postępowania. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumieć należy kwestię prawną, która nie była jeszcze prawomocnie przesądzona na właściwej drodze, wyłaniającą się w toku postępowania administracyjnego, gdy jej uprzednie rozstrzygnięcie, a więc poprzedzające rozpatrzenie sprawy, leży w kompetencji innego organu lub sądu. Konieczne jest przy tym istnienie bezpośredniej zależności pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Przy czym nie chodzi tu o konieczność wyjaśnienia nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, bez rozstrzygnięcia którego nie jest możliwe wydanie orzeczenia w sprawie głównej. Stąd, przepis art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. wymaga istnienia miedzy rozstrzygnięciem sprawy, a zagadnieniem wstępnym związku bezpośredniego, rozumianego jako bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W przypadku braku takiego związku, zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2108/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej jako CBOSA). Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy rozpoznawanej sprawy, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania. Postępowanie może zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. tylko wtedy, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1570/11, CBOSA). Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy trzeba podkreślić, że kwestia ustalenia następców prawnych zmarłych stron postępowania nie jest typowym zagadnieniem wstępnym, o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Jest to zagadnienie kluczowe i podstawowe w sprawie ale nie jest to rodzaj "zagadnienia wstępnego", którego brak uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy, orzecznictwo nie jest przy tym jednolite gdy chodzi o stosowanie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Jednocześnie przepisy procedury administracyjnej nie wyznaczają zasad, jakimi winien kierować się organ administracji w sytuacji, jaka zaistniała w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy. Innymi słowy, przy istnieniu obowiązku zapewnienia udziału stron w postępowaniu połączonym z wiedzą o śmierci co najmniej jednej z nich, organ administracji nie dysponuje skutecznymi instrumentami, które umożliwiłyby mu wywiązanie się z ww. obowiązku. Organ administracji nie jest bowiem władny we własnym zakresie ustalać krąg spadkobierców zmarłych stron postępowania, a procedura administracyjna daje mu możliwość wystąpienia w tym zakresie ze stosownym wnioskiem do sądu powszechnego jedynie w wyjątkowych przypadkach określonych w art. 30 § 5 K.p.a., tj. w sytuacji spadków nieobjętych. W tej sytuacji zawieszenie postępowania, wobec braku możliwości nadania mu biegu z powodu nieustalenia następców prawnych zmarłych stron - w ocenie Sądu - nie narusza prawa (por. np. orzeczenia NSA w sprawach o sygn. akt II OSK 887/12 i II OSK 2933/14, CBOSA). Skoro zatem w przedmiotowej sprawie w trakcie prowadzonego postępowania nadzorczego ustalono, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność [...], [...] oraz nieustalonych spadkobierców [...], z postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] listopada 2001 r., sygn. akt [...] Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po [...] wynika, że w kręgu spadkobierców po [...] znajduje się [...] (małżonek zmarłej) i [...] nie żyje, bowiem musiałby mieć obecnie ponad 120 lat, to wystąpiła czasowa przeszkoda do prowadzenia merytorycznego postępowania w postaci nieustalenia spadkobierców. Sąd nie uznał za zasadne stanowiska odnoszącego się do konieczności wystąpienia przez organ do sądu z wnioskiem o ustanowienie kuratora spadku w trybie art. 30 § 5 K.p.a. Powołany przepis art. 30 § 5 K.p.a. ma charakter wyjątkowy, bo dotyczy spadków nieobjętych. Prawna regulacja w tym zakresie zawarta jest w przepisach art. 666-668 K.p.c. W doktrynie podkreśla się, że pojęcie "spadek nieobjęty" dotyczy spadków, które otwarły się, a nie zgłaszają się spadkobiercy i wobec tego pozostają one pod opieką sądu, który ustanawia w razie potrzeby kuratora spadku, a jego zadaniem jest ustalenie, kto jest spadkobiercą, zawiadomienie go o otwarciu spadku i sprawowanie zarządu majątkiem spadkowym pod nadzorem sądu. Do zarządu majątkiem przez kuratora spadku stosuje się art. 935 i nast. K.p.c., czyli przepisy o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości (art. 667 § 2 K.p.c.). Jest to zatem konstrukcja prawa procesowego, odnosząca się do spadków, których nie objął w posiadanie choćby jeden z następców prawnych. Spadek uważa się za nieobjęty, jeżeli spadkobiercy nie sprawują nad majątkiem spadkowym faktycznej pieczy. W stosunku do osób zmarłych nie można wydawać orzeczeń, a jeśli takie zostało wydane, to jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych. Z tego względu oraz z uwagi na konieczność umożliwienia udziału w postępowaniu następcom prawnym strony, śmierć strony powoduje obligatoryjne zawieszenie postępowania administracyjnego, o ile wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 K.p.a. Jednak działania, o jakich mowa w art. 30 § 5 K.p.a., dotyczą sytuacji śmierci strony w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, a nie sytuacji ustalania przez organ administracji, we wstępnej fazie postępowania, kręgu osób, których udział jest konieczny ze względu na ich interes prawny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 148/11, CBOSA, wyjaśnił, że działania uregulowane w art. 30 § 5 K.p.a. dotyczą sytuacji śmierci strony w toku prowadzonego postępowania, a nie sytuacji ustalania przez organ administracji we wstępnej fazie postępowania kręgu osób, których udział w postępowaniu jest konieczny ze względu na ich interes prawny. Konstrukcja przyjęta w art. 30 § 5 K.p.a. pozwala na kontynuowanie postępowania w przypadku śmierci strony i braku następców, co w sprawie nie mało miejsca. Stanowisko to jest nadal prezentowane w orzecznictwie (zob. np. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 1977/10; wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa1467/11; wyrok NSA z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1385/08; CBOSA). Za uwzględnieniem skargi nie mogą przemawiać takie argumenty jak trudności z ustaleniem następców prawnych, bowiem nie jest to przesłanka prawna. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut opierający się na art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 przez uznanie, że dochowanie terminu rozpatrzenia sprawy, o którym mowa w treści art. 6 Konwencji oznacza, że organ powinien wydać rozstrzygnięcie z naruszeniem przepisów postępowania art. 6, art. 7, art. 10 K.p.a. Zdaniem Sądu wykładnia art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności nie może być oderwana od art. 97 § 1 pkt 4 w zw. 34 § 1 K.p.a., co powoduje, art. 6 Konwencji został w sprawie naruszony. Dla zachowania wymogów art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, organy administracyjne nie mogą działać z naruszeniem przepisów art. 6, art. 7, art. 10 oraz art. 97 K.p.a. Nie zasługują również na uwzględnienie argumenty dotyczące długotrwałości postępowania, jako mających wpływ na wadliwość zaskarżonego rozstrzygnięcia, czy prawa strony do załatwienia sprawy. Strona jest pozbawiona możności obrony swych praw, gdy zaistniałe uchybienie procesowe sądu godzić będzie bezpośrednio w istotę procesu i stawiać pod znakiem zapytania spełnienie jego celu w konkretnym przypadku. Taki stan rzeczy może mieć miejsce, gdy prawa następców prawnych zmarłej osoby nie zostaną zapewnione. Uwzględniając powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a., w zw. z art. 119 pkt 3 P.p.s.a.