IV SA/Wa 966/15

WyrokWSA w Warszawie2015-07-28

Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Piotr Korzeniowski, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, stosując art. 138 § 2 k.p.a., mimo że zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wykazało, że w sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zgromadzony materiał dowodowy, w tym raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz uzgodnienia, pozwalał na merytoryczną ocenę wniosku o wydanie decyzji środowiskowej. Ponadto, wielokrotne uchylanie decyzji i przekazywanie sprawy do ponownego rozpoznania prowadzi do przewlekłości postępowania, co jest niepożądane.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w C., która uchyliła decyzję Burmistrza Miasta R. odmawiającą ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla budowy elektrowni wiatrowej. Burmistrz trzykrotnie odmawiał wydania takiej decyzji, powołując się m.in. na sprzeciw mieszkańców, oddziaływanie akustyczne i zmianę studium zagospodarowania przestrzennego. SKO, po raz trzeci, uchyliło decyzję Burmistrza, uznając, że nie wykazał on wystarczająco negatywnego wpływu inwestycji na środowisko i zdrowie ludzi, a także nie dokonał pełnej oceny przedłożonego raportu. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) uznał, że SKO nie miało podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ materiał dowodowy pozwalał na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził również zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2015 r. sprawy ze skarg D. K. i M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżących D. K. i M. R. kwotę po 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania D. K. (dalej "skarżącego") od decyzji Burmistrza Miasta R. (dalej "Burmistrza") z dnia [...] września 2014 r. nr KP. [...], odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 4 x 3,0 MW wraz z infrastrukturą techniczną na terenie działek o nr ew. [...], [...] i [...], położonych w R., orzekło – na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a.") - o uchyleniu decyzji Burmistrza w całości i przekazaniu temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia. II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez SKO zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. przedstawia się w sposób następujący: 1. W dniu 21 czerwca 2010 r. skarżący, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą F. [...] L. ulica [...] złożył do Burmistrza wniosek o ustalenie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 4 x 3,0 MW wraz z infrastrukturą techniczną na terenie działek o nr ew. [...], [...] i [...], położonych w R. 2. Przed wydaniem przez Burmistrza decyzji z dnia [...] września 2014 r., odmownie rozpatrującej wniosek skarżącego (w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego od tej decyzji Burmistrza zapadła obecnie zaskarżona decyzja SKO z dnia [...] stycznia 2015 r.), organ ten, dwoma wcześniejszymi decyzjami z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] oraz z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] również odmownie rozpatrzył przedmiotowy wniosek. Obie wskazane wyżej decyzje Burmistrza zostały następnie uchylone w toku kontroli instancyjnej przez SKO kasatoryjnymi decyzjami, odpowiednio z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] oraz z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] (jednocześnie sprawa była kolejno przekazywana Burmistrzowi do ponownego rozpoznania). 3. W drugiej kasatoryjnej decyzji SKO, tj. decyzji z dnia [...] maja 2013 r., wskazano, że prowadząc ponownie postępowanie w sprawie Burmistrz winien w pierwszej kolejności podać do publicznej wiadomości informacje, o których mowa w art. 33 ust. 1 ustawy, a następnie dokonać nie budzących wątpliwości ustaleń, czy planowane przedsięwzięcie może negatywnie oddziaływać na środowisko i zdrowie ludzi, tzn. naruszać określone w przepisach prawa normy w tym zakresie. W tym celu organ winien dokonać oceny pod względem formalnym, przedłożonego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, a jeśli uzna, że spełnia on wymogów określonych w art. 66 ustawy, to winien wezwać wnioskodawcę do usunięcia tych braków, a następnie dokonać analizy ustaleń zawartych w raporcie oraz analizy wyników uzgodnienia i opinii organów współdziałających. 4. Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Burmistrz po raz trzeci odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia wskazując w szczególności na: (-) sprzeciw mieszkańców R. wobec realizacji planowanego przedsięwzięcia, (-) oddziaływanie przez planowaną inwestycję na tereny chronione akustycznie (dot. lokalizacji elektrowni na działce nr ew. [...]i odległości od zabudowań na działce [...]), (-) uchwalenie przez Radę Miejską w R. w dniu [...] września 2014 r. uchwały Nr [...] w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta R., w którym wprowadzono zapis zakazu realizacji na terenie Miasta R. elektrowni wiatrowych o mocy powyżej 100 KW. 5. Skarżący wniósł do SKO odwołanie od decyzji Burmistrza z dnia [...] września 2014 r., podnosząc przeciwko decyzji organu I instancji szereg zarzutów. III. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. SKO rozpatrzyło odwołanie skarżącego od decyzji Burmistrza, uchylając tę decyzję na podstawie art.138 § 2 k.p.a. i przekazując Burmistrzowi sprawę do ponownego rozpoznania. Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, SKO wskazało w szczególności, co następuje: 1. Decyzja w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla danego przedsięwzięcia jest decyzją związaną, w konsekwencji czego odmowa ustalenia takich uwarunkowań może nastąpić jedynie w prawem przewidzianych okolicznościach. W sytuacji, gdy nie zostanie dowiedzione, iż realizacja planowanego przedsięwzięcia pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa lub może negatywnie oddziaływać na środowisko, odmowne rozpatrzenie wniosku o ustalenie środowiskowych uwarunkowań jest niedopuszczalne. 2. Dwukrotnie uchylając poprzednie odmowne decyzje Burmistrza, SKO zaleciło organowi I instancji wyjaśnienie, czy planowane przedsięwzięcie może negatywnie oddziaływać na środowisko i zdrowie ludzi, tzn. naruszać określone w przepisach prawa normy w tym zakresie. Podkreślono w tym kontekście konieczność: (-) dokonania w pierwszej kolejności oceny, czy przedłożony przez skarżącego raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko odpowiada wymogom określonym w art. 66 ustawy (z perspektywą ewentualnego wezwania skarżącego do usunięcia stwierdzonych braków), (-) zanalizowania następnie ustaleń raportu oraz wydanych w sprawie uzgodnień i opinii organów współdziałających. Powyższe zalecenia nie zostały jednakże wykonane przez Burmistrza, który uzasadnił kolejną odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkowań tymi samymi argumentami, które podniósł w decyzji wydanej poprzednio. 3. Przesłanki do odmownego rozpatrzenia wniosku skarżącego nie może stanowić uchwalenie przez Radę Gminy zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania, albowiem akt ten nie stanowi prawa miejscowego. 4. W przypadku niedowiedzenia przez organ, iż planowane przedsięwzięcie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa lub może negatywnie oddziaływać na środowisko (w tym na zdrowie ludzi), sam sprzeciw okolicznych mieszkańców wobec realizacji planowanej inwestycji nie może przesądzać o dopuszczalności odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań. Burmistrz nie wykazał, że planowane przedsięwzięcie może mieć negatywny wpływ na zdrowie okolicznych mieszkańców. Niewystarczające w tym kontekście jest formułowanie przez organ domniemań o możliwym negatywnym wpływie przedsięwzięcia na zdrowie ludzi, albowiem zagrożenie to musi być potwierdzone materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, w tym również treścią raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Jeżeli w ocenie Burmistrza przedłożony przez skarżącego raport nie spełnia wymagań określonych w art.66 ustawy ocenowej, to Burmistrz winien wezwać inwestora do usunięcia stwierdzonych braków. Dopiero ich nieusunięcie dawałoby podstawę do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. 5. W świetle orzecznictwa sądowego uzgodnienie planowanej inwestycji przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. ma dla organu orzekającego w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia charakter wiążący (w niniejszej sprawie RDOŚ wskazał wyraźnie na możliwość realizacji przedsięwzięcia pod określonymi szczegółowo warunkami). 6. Uzasadnienie decyzji Burmistrza nie odpowiada w pełni wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. oraz 85 ust. 2 ustawy ocenowej, gdyż w zasadzie ogranicza się do opisu przebiegu postępowania w sprawie oraz odnosi do negatywnych uwag i wniosków złożonych w związku z udziałem społeczeństwa w postępowaniu. Nie zawiera natomiast informacji, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione: ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzgodnienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. oraz opinia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. 7. Z powyższych względów zaskarżoną decyzję należało uchylić w całości, zaś sprawę przekazać organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. 8. Jednocześnie SKO nie znajduje podstaw do uwzględnienia żądania odwołania w przedmiocie wyłączenia Burmistrza od orzekania w niniejszej sprawie. Nie zachodzą w niej bowiem przesłanki z art. 25 § 1 k.p.a. 9. Orzeczenie przez SKO w niniejszej sprawie co do meritum nie było dopuszczalne, albowiem naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. IV. Skarżący wniósł do Sądu skargę na decyzję SKO z dnia [...] stycznia 2015 r., zarzucając orzeczeniu odwoławczemu naruszenie w szczególności następujących przepisów prawa: I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niestwierdzenie przez SKO oczywistej nieważności decyzji Burmistrza w sytuacji, w której decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa poprzez niedopuszczalne ponowne wszczęcie postępowania (ponowne przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko) z dniem 19 grudnia 2013 r. wbrew dyspozycji art.145 § 1 k.p.a. (bez formalnego zakończenia prowadzonego wcześniej postępowania). Powyższe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Burmistrz dokonał ponownych uzgodnień realizacji przedsięwzięcia z PPIS w P. i RDOŚ w W. w sytuacji, w której realizacja przedsięwzięcia została w pełni i skutecznie uzgodniona w 2012 r., a celem dokonania ponownych uzgodnień jest bezprawna próba wyeliminowania korzystnych dla skarżącego orzeczeń uzgodnieniowych; 2. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i uchylenie decyzji Burmistrza w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji w sytuacji, gdy Burmistrz odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań po raz trzeci, nie wykonując zaleceń co do prowadzenia postępowania, zawartych w dwóch poprzednich decyzjach SKO. Przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a., powodujące konieczność zwrotu sprawy do organu I instancji, nie zostały obecnie spełnione. Orzeczenie przez SKO o takim zwrocie wywoła dalszą przewlekłość postępowania, narażając skarżącego na daleko idące straty; 3. art.24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art.24 § 3 k.p.a. oraz art. 25 § 1 k.p.a. w zw. z art. 26 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przez SKO wyłączenia Burmistrza od orzekania w sprawie w sytuacji, w której Burmistrz prowadzi postępowanie ze szkodą dla skarżącego; 4. art.25 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 1 oraz pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 26 § 2 i § 3 k.p.a. w z w. z art. 24 § 3 poprzez niewyłączenie Burmistrza w osobie M. G. od orzekania w sprawie w sytuacji istnienia rodzinnych powiązań i interesów majątkowych pomiędzy wyżej wymienioną osobą a właścicielem gruntów sąsiadujących z terenem inwestycji, tj. W. G., które to związki stanowią przeszkodę do obiektywnego rozpoznania przez Burmistrza sprawy; 5. art.7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie i nieocenienie przez SKO całego materiału dowodowego zebranego w przedmiotowej sprawie i nieorzeczenie co do istoty sprawy, tj. zaniechanie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i określenie w niej środowiskowych uwarunkowań realizacji planowanego przedsięwzięcia zgodnie z wnioskiem skarżącego, opinią Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P., uzgodnieniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W., wnioskami wynikającymi z kompletnego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (i złożonych uzupełnień do niego) sporządzonych sporządzony przez niezależnego eksperta — biegłego w zakresie sporządzania ocen oddziaływania na środowisko, oraz przeprowadzonych badań - 12 miesięcznego monitoringu ptaków i 12 miesięcznego monitoringu nietoperzy, postępowania z udziałem społeczeństwa co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy gdyż w efekcie doprowadziło do odmówienia przez SKO ustalenia i określenia w decyzji środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, w sytuacji gdy prawidłowa analiza danych z w/w dokumentów, rozpatrzenie całego materiału dowodowego jednoznacznie w sposób obiektywny pozwala przyjąć, iż wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach było konieczne i oczywiste; II – przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez jego niezastosowanie. W konkluzji powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO. V. M. R. wniosła do Sądu skargę na decyzję SKO, zarejestrowaną pod sygnaturą IV SA/Wa 967/15, zarzucając decyzji odwoławczej wadliwe uchylenie decyzji Burmistrza z dnia [...] września 2014 r. w sytuacji, w której decyzją tą zasadnie w ocenie skarżącej odmówiono wydania decyzji środowiskowej z racji wykazanego w toku postępowania, negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko. VI. W odpowiedziach na skargi SKO wniosło o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. VII. Na rozprawie w dniu 28 lipca 2015 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. zarządził połączenie spraw ze skarg skarżącego oraz skarżącej do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzenie ich dalej pod sygnaturą IV SA/Wa 966/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VIII. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargi na decyzję odwoławczą Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. należało uwzględnić, albowiem zaskarżona do Sądu decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 138 § 2 k.p.a., mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew sformułowanej w tej decyzji ocenie stwierdzić bowiem należy, że ustawowe przesłanki, upoważniające organ odwoławczy do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania nie wystąpiły. IX. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] stycznia 2015 r. prowadzi do następujących wniosków: 1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym w drugiej instancji orzekło zaskarżoną obecnie decyzją SKO było ustalenie na podstawie art.71 i nast. ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 z późn. zm.), dalej "ustawy ocenowej", środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia w postaci elektrowni wiatrowej, które z uwagi na spełnianie kryteriów ustalonych w §3 ust.1 pkt 6 lit.b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2010 r. nr 213, poz.1397) należy do kategorii przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko spełniającej kryteria. 2. Z art.71 ust.1 i ust.2 pkt 2 ustawy ocenowej wynika, że przedmiotem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji danego przedsięwzięcia (przez które, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy należy rozumieć "zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin; przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty"), a uzyskanie takiej decyzji jest wymagane dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Z kolei z art.59 ust.1 pkt 2 ustawy ocenowej płynie wniosek, że realizacja przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko nie rodzi automatycznie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania takiego przedsięwzięcia na środowisko (w rozumieniu art.3 ust.1 pkt 8 ustawy), jednakże obowiązek taki może zostać stwierdzony na podstawie art. 63 ust.1 ustawy. Stosownie do tego przepisu obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 1, organ określa jednocześnie zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art.63 ust.4 zdanie pierwsze). Wskazana wyżej sytuacja wystąpiła w sprawie niniejszej, albowiem postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. Burmistrz stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, określając zakres wymaganego raportu. W dniu 18 listopada 2011 r. skarżący przedłożył Burmistrzowi raport oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. W świetle art.3 ust.1 pkt 8 ustawy ocenowej przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko należy rozumieć postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, c)zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko służy ocenie na wstępnym etapie wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska oraz podjęciu próby wypracowania rozwiązań eliminujących lub maksymalnie minimalizujących negatywne oddziaływania na środowisko, które następnie powinny być wykorzystane na dalszych etapach postępowania administracyjnego. Stosownie do powyższego, zgodnie z art.62 ust.1 ustawy, w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia: 1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na: a) środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, b) dobra materialne, c) zabytki, d) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-c, e) dostępność do złóż kopalin; 2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; 3) wymagany zakres monitoringu. W myśl art. 80 ust. 1 ustawy jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1; 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. 3. Decyzją z dnia [...] września 2014 r., wydaną po przeprowadzeniu oceny oddziaływania planowanej decyzji na środowisko, Burmistrz po raz trzeci z kolei odmówił ustalenia dla niej środowiskowych warunków. Uzasadniając kolejne, negatywne dla skarżącego rozstrzygnięcie, Burmistrz wskazał na następujące okoliczności: 1) W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności w świetle ustaleń przedłożonego przez skarżącego raportu realizacja planowanego przedsięwzięcia spowoduje ingerencję w tereny chronione akustycznie. Planowana elektrownia wiatrowa byłaby bowiem usytuowana w odległości ok. 340 m od zabudowy mieszkaniowej, usytuowanej na działce o nr ew. [...] (raport mylnie sugeruje, że najbliższa w stosunku do terenu inwestycji zabudowa mieszkaniowa usytuowana jest w odległości 420 m). Z tej racji realizacja inwestycji naruszałaby wymogi ustalone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku; 2) Uchwałą Rady Miejskiej w R. z dnia [...] września 2014 roku nr [...] w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta R. wprowadzono zakaz realizacji na trenie Miasta elektrowni wiatrowych o mocy powyżej 100 KW. W konsekwencji powyższego realizacja planowanego przedsięwzięcia byłaby niecelowa, sprzeczna z polityka przestrzenną Gminy Miasto R.; 3) Realizacja dwóch elektrowni wiatrowych prowadziłaby, zważywszy na rozpiętość śmigieł elektrowni wiatrowych, do ograniczenia możliwości użytkowania terenów sąsiednich, a tym samym do naruszenia prawa własności osób trzecich; 4) W sprawie występuje konflikt społeczny, wiążący się z perspektywą realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. 4. Rozpatrzywszy odwołanie skarżącego od decyzji Burmistrza z dnia [...] września 2014 r., odmawiającej po raz trzeci z kolei ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, SKO uznało, podobnie jak to miało miejsce w odniesieniu do dwóch poprzednich odmownych orzeczeń Burmistrza, że w sprawie zachodzą przesłanki do uchylenia na podstawie art.138 § 2 k.p.a. decyzji organu I instancji i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania. Należy w związku z powyższym zwrócić uwagę na następujące uwarunkowania związane ze stosowaniem tego rodzaju instytucji procesowej: 4.1. Przepis art. 138 § 2 k.p.a. w brzmieniu obecnie obowiązującym stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. 4.2. Zauważyć w związku z powyższym należy że sam fakt naruszenia przez decyzję organu I instancji przepisów postępowania administracyjnego nie stanowi jeszcze przesłanki do zastosowania instytucji kasacji, o ile nie zostanie stwierdzone, że zaistniałe naruszenia doprowadziło do niewyjaśnienia sprawy w takim zakresie, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Chodzi zatem o sytuację, w której braki w wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, spowodowane przez naruszenie przez organ I instancji przepisów postępowania administracyjnego, uniemożliwiają rozstrzygnięcie sprawy. 4.3. Zastrzeżenie, o którym mowa powyżej ma istotne znaczenie, albowiem nawiązuje ono do utrwalonego w orzecznictwie i w doktrynie postępowania administracyjnego stanowisku, aktualnego również po nowelizacji art.138 § 2 k.p.a., która weszła w życie od dnia 11 kwietnia 2011 r., że instytucja kasacji winna mieć, jako prowadząca w nieuchronny sposób do przedłużenia postępowania administracyjnego, charakter wyjątkowy. Oznacza to, że instytucja ta winna być stosowana wyłącznie wtedy, gdy faktycznie organ odwoławczy nie jest w stanie orzec merytorycznie w sprawie w związku z istotnymi brakami w ustaleniach faktycznych. 4.4. Istotnym jest przy tym, że ustawowe przesłanki zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. nie mogą być rozpatrywane samoistnie, bez związku z przewidzianymi w art. 136 k.p.a. obowiązkami organu odwoławczego w sferze postępowania wyjaśniającego. Organ odwoławczy może powołać się na przepis art. 138 § 2 k.p.a. tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. 5. Wbrew wskazanym wyżej uwarunkowaniom SKO nie wykazało, że w niniejszej sprawie wystąpiły wskazane w art. 138 § 2 k.p.a. okoliczności uniemożliwiające temu organowi rozstrzygnięcie sprawy co do meritum, w konsekwencji czego zaszła konieczność zwrotu sprawy organowi I instancji. W zaskarżonej decyzji SKO zakwestionowało prawidłowość odmownej decyzji Burmistrza z dnia [...] września 2014 r. w związku z wydaniem jej bez przeprowadzenia przez organ zasadniczej części oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, obejmującej rozpatrzenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w tym w szczególności weryfikację raportu) pod kątem negatywnego wpływu planowanego przedsięwzięcia na to środowisko. W tym kontekście SKO zarzuciło Burmistrzowi również zaniechanie skontrolowania kompletności przedłożonego przez skarżącego raportu i ewentualnego wezwania skarżącego do uzupełnienia stwierdzonych braków (które to zaniechanie stanowi w ocenie SKO zignorowanie przez Burmistrza zaleceń wcześniejszych decyzji kasatoryjnych). W świetle tychże uchybień orzeczenie przez Burmistrza o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań było w ocenie SKO niedopuszczalne, zwłaszcza w sytuacji, w której odmowę uzasadniono przesłankami nie mającymi w sprawie rozstrzygającego znaczenia (konflikt społeczny, zmiana studium). Organ odwoławczy skonkludował zatem, że pomimo zgromadzenia w sprawie niezbędnego w sprawie materiału dowodowego Burmistrz de facto nie dokonał jego prawidłowego rozpatrzenia, co przesądza o wadliwości postępowania przed organem I instancji. Wadliwość ta nie może być przy tym sanowana na etapie odwoławczym poprzez wydanie przez SKO merytorycznego orzeczenie w sprawie (tj. ustalenie środowiskowych uwarunkowań albo odmowę ich ustalenia), albowiem stałoby to w kontrze do zasady materialnej dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, stwarzającej stronie takiego postępowania gwarancję dwukrotnego merytorycznego, całościowego rozpatrzenia sprawy przez organy obu instancji. Tego rodzaju wnioski są w ocenie Sądu zbyt daleko idące. Nie przesądzając na tym etapie sprawy kwestii spełnienia się materialnoprawnych przesłanek do pozytywnego albo negatywnego rozpatrzenia wniosku skarżącego o wydanie dla planowanej inwestycji decyzji środowiskowej, Sąd stwierdza brak dostatecznie przekonujących przesłanek do uznania, aby merytoryczna ocena wskazanych wyżej przesłanek przez organ odwoławczy była istotnie niemożliwa, ewentualnie niedopuszczalna z punktu widzenia powołanej przez SKO zasady dwuinstancyjności. W szczególności bowiem ani treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji SKO, ani przedłożone Sądowi akta postępowania administracyjnego, nie dają podstaw do przyjęcia, że orzeczenie przez SKO co do meritum jest niewykonalne w związku z obarczeniem materiału dowodowego sprawy, zebranego przez Burmistrza, takimi brakami, które uniemożliwiają wyjaśnienie na etapie odwoławczym kwestii mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie wniosku o wydanie decyzji środowiskowej (przy czym chodziłoby tu wyłącznie o takie braki, których usunięcie przez SKO nie byłoby możliwe w uzupełniającym postępowaniu dowodowym, przewidzianym w art.136 k.p.a.). 6. Nie można co do zasady przyjąć, że automatyczną przesłanką do zastosowania przez organ odwoławczy art.138 § 2 k.p.a. jest sam fakt nieodpowiadania przez uzasadnienie decyzji organu I instancji wszystkim rygorom z art.107 § 3 k.p.a. (m.in. poprzez brak dostatecznie wyczerpującego uzasadnienia faktycznego podjętego rozstrzygnięcia), w sytuacji w której zgromadzony w sprawie materiał dowodowy umożliwia bez większych trudności zweryfikowanie prawidłowości rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego pomimo uchybień obciążających uzasadnienie decyzji. Bez wątpienia natomiast stanowiłby podstawę do orzeczenia przez organ odwoławczy na zasadzie art.138 § 2 k.p.a. taki stan faktyczny, w którym przy skomplikowanej materii sprawy, będącej przedmiotem rozstrzygnięcia, wymagającej co do zasady sporządzenia przez organ I instancji obszernego i wnikliwego uzasadnienia, organ ten uchybiłby wspomnianemu obowiązkowi w sposób rażący, dostarczając tym samym bezspornych podstaw do uznania, że materiał dowodowy sprawy nie został przez organ w całości, czy też w znacznej części rozpatrzony, czyniąc wydane w sprawie rozstrzygnięcie całkowicie dowolnym. Tego rodzaju sytuacja, niezależnie od stopnia kompletności zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego, winna prowadzić do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania. 7. Podkreślenia w związku z powyższym wymaga (abstrahując w tym miejscu od oceny prawidłowości rozstrzygnięcia odmownej decyzji Burmistrza), że treść uzasadnienia decyzji Burmistrza nie daje podstaw do uznania, że organ ten rozstrzygnął wniosek skarżącego o wydanie decyzji środowiskowej bez rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy (tu z kolei abstrahując od przesądzenia, czy wnioski z analizy tego materiału, stanowiące podstawę do wydania przez Burmistrza decyzji, były prawidłowe). W szczególności treść uzasadnienia decyzji Burmistrza nie daje podstawy do przyjęcia, że organ ten zaniechał analizy treści przedłożonego przez skarżącego raportu. Wprawdzie nie można zaprzeczyć, że ocena ta jest lakoniczna, niemniej jednocześnie nie może ulegać wątpliwości, że to właśnie ocena tego dowodu stanowiła podstawę do odmownego rozpatrzenia sprawy przez organ. W ocenie Burmistrza bowiem raport ten wykazuje uciążliwość akustyczną planowanej inwestycji, przesądzającą zdaniem organu o negatywnym oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko, a tym samym o konieczności negatywnego rozpoznania wniosku skarżącego ("Analizując materiał dowodowy w szczególności "raport" ooś należy stwierdzić, iż realizacja elektrowni wiatrowych wkracza swym zasięgiem w tereny chronione akustycznie. Stosownie do przedłożonej mapy, lokalizowana na działce o nr ew. [...] elektrownia wiatrowa jest usytuowana w odległości ok.340 m od zabudowy mieszkaniowej tj. do terenu działki o nr ew. [...] (zał. raport mylnie wprowadza zapis usytuowania najbliższej zabudowy mieszkaniowej w odległości 420 m). W związku z powyższym realizacja przedmiotowej inwestycji narusza ustalenia zawarte w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (tekst jednolity : Dz.U. z 2014 r. poz. 112)."). Argumentację tę Burmistrz uzupełnił powołaniem się na konflikt społeczny oraz na zmianę studium. Stwierdzić w związku z powyższym należy, że w swojej decyzji Burmistrz sformułował klarowną ocenę stopnia oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, uznając to oddziaływanie za negatywne, o czym przesądza w ocenie organu prognozowane oddziaływanie inwestycji na środowisko akustyczne. Z tak sformułowanego stanowiska Burmistrza należy wywodzić, że stwierdzenie wskazanej wyżej uciążliwości inwestycji stanowi w ocenie organu automatyczną przesłankę do odmownego rozpatrzenie wniosku inwestora nawet w sytuacji, w której w odniesieniu do innych potencjalnych form oddziaływania tej inwestycji na środowisko z raportu nie wynikałyby dyskwalifikujące dla inwestycji wnioski. 8. Na skutek powyższych okoliczności w niniejszej sprawie doszło do sytuacji, w której Burmistrz orzekł w sprawie w oparciu o przedstawioną w uzasadnieniu decyzji ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, a przy rozpatrywaniu odwołania od tej decyzji SKO nie zakwestionowało kompletności materiału (w tym szczególności raportu), w oparciu o który rozstrzygniecie Burmistrza zapadło. Przejawem takiego kwestionowania nie jest w ocenie SKO zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sugestia, że gdyby w ocenie Burmistrza (rozpatrującego sprawę po raz czwarty) przedłożony przez skarżącego raport o oddziaływaniu na środowisko nie był kompletny w świetle wymagań przewidzianych w art.66 ustawy ocenowej (co Burmistrz winien uprzednio ustalić), to organ ten winien zwrócić się do skarżącego o przedłożenie koniecznych uzupełnień tego dokumentu. W oczywisty bowiem sposób uwaga ta ma wydźwięk jedynie hipotetyczny i nie można z niej wywodzić, że po przeanalizowaniu treści raportu SKO stwierdziło w nim istotne braki, niemożliwe do usunięcia w postępowaniu odwoławczym i powodujące konieczność powtórzenia postępowania wyjaśniającego przez Burmistrza. Powyższe okoliczności skłaniają w ocenie Sądu do uznania, że warunki do wydania przez SKO merytorycznego orzeczenia w sprawie zostały spełnione. W oparciu o analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, obejmującego w szczególności raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz stosowne uzgodnienia SKO winno zatem dokonać oceny dopuszczalności uwzględnienia wniosku skarżącego o wydanie decyzji środowiskowej, weryfikując jednocześnie prawidłowość stanowiska w tym zakresie, sformułowanego przez Burmistrza i w zależności od wyniku powyższej oceny orzec w przedmiocie tego wniosku (za pomocą instrumentów wskazanych w art.138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.). Zaznaczyć przy tym należy, że w przypadku ujawnienia się ewentualnych braków w materiale dowodowym SKO będzie zobowiązane dążyć do ich usunięcia w trybie przewidzianym w art.136 k.p.a. 9. Przy ocenie zaskarżonej obecnie decyzji SKO pod kątem prawidłowości zastosowania przez ten organ art.138 § 2 k.p.a. nie może w oczywisty sposób ujść z pola widzenia okoliczność, że jest to już trzecia z kolei decyzja odwoławcza o takim charakterze, zapadająca w niniejszej sprawie, której skutkiem miałoby być przeprowadzenie przez Burmistrza postępowania wyjaśniającego po raz czwarty. Jest to równoznaczne z tym, że pomimo kilkuletniego już procedowania przez organy obu instancji w przedmiocie wniosku skarżącego, wniosek ten po raz kolejny nie doczekał się ostatecznego rozstrzygnięcia. W oczywisty sposób sytuację tego rodzaju należy uznać za wysoce niepożądaną, zwłaszcza w obliczu realnej perspektywy dalszego, konsekwentnego niewykraczania przez Burmistrza – przy kolejnym ocenianiu wpływu planowanego na przedsięwzięcia na środowisko - poza kwestie wzięte przez ten organ pod uwagę przy wydaniu decyzji z dnia [...] września 2014 r. (czytelnym motywem przyjęcia przez Burmistrza takiego podejścia w sprawie jest zamiar uniknięcia konfliktów społecznych powstałych w związku z planowanym przedsięwzięciem). W obliczu takich uwarunkowań rozpatrywanej sprawy na Sądzie, dokonującym kontroli zaskarżonej obecnie decyzji SKO spoczywał obowiązek dochowania szczególnej staranności przy badaniu, czy wydanie w sprawie przez SKO kolejnej decyzji kasatoryjnej miało istotnie uzasadnienie. 9. W razie uprawomocnienia się niniejszego wyroku SKO rozpozna odwołanie skarżącego co do meritum, dokonując oceny dopuszczalności pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku o wydanie decyzji środowiskowej w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. 10. Z uwagi na stwierdzony przez Sąd brak podstaw do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Burmistrza, podniesioną przez skarżącego kwestię istnienia podstaw do wyłączenia tego organu od orzekania w sprawie w trybie art.24 i nast. k.p.a. należy uznać za bezprzedmiotową. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145§1 pkt 1 lit.c, art.152 oraz art.200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło