IV SA/Wa 968/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić ze Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) na rzecz skarżącej A. R. kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. W piśmie z [...] marca 2018 r. (nadanym [...] marca 2018 r. w [...]) M. R. wniosła w imieniu A. R. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] ustalającej odszkodowanie za nieruchomość gruntową o nieuregulowanym stanie prawnym, oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,3960 ha, położoną w [...], która na mocy decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej stała się własnością Gminy [...]. W nadesłanych aktach administracyjnych sprawy znajduje się odpis skrócony aktu zgonu A. R. zmarłej w dniu [...] października 2017 r., którego kserokopię Sąd zarządził włączyć do akt sądowych w poczet materiału dowodowego sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ w dniu wnoszenia skargi, tj. w dniu [...] marca 2018 r. skarżąca A. R. nie posiadała zdolności prawnej, albowiem zmarła w dniu [...] października 2017 r., a więc przed wniesieniem skargi. W myśl art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Według art. 25 § 1 wymienionej ustawy, osoba fizyczna i osoba prawna mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Wyjaśnienia wymaga, że w rozumieniu powołanego art. 25 § 1 ustawy zdolność sądowa to zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona, czyli zdolność do zajmowania pozycji podmiotu postępowania sądowoadministracyjnego. Konsekwencją powyższego jest wymóg zachowania zdolności prawnej i jej atrybutu – zdolności sądowej przez taki podmiot, bowiem z brakiem zdolności prawnej osoby fizycznej nierozerwalnie łączy się brak zdolności sądowej (procesowej), który jest brakiem nieusuwalnym. Zgodnie z art. 8 § 1 Kodeksu cywilnego, zdolność sądową mają osoby fizyczne, zaś osobą fizyczną jest człowiek od chwili urodzenia do chwili śmierci. W sytuacji gdy osoba fizyczna umrze przed wszczęciem postępowania sądowego, to nie może ono zostać wszczęte z powodu braku strony. Brak zdolności sądowej strony, ujawniony w chwili złożenia skargi do sądu administracyjnego lub nawet po jej wniesieniu, stanowi podstawę do odrzucenia skargi, stosownie do art. 58 § 1 pkt 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W doktrynie przyjmuje się szersze określenie zdolności sądowej. Po pierwsze, stanowi ona przymiot danej jednostki pozwalający na przeprowadzenie z jej udziałem jako strony procesu, po drugie zaś oznacza rzeczywiste istnienie jednostki oznaczonej jako strona procesowa. Brak zdolności sądowej może mieć charakter pierwotny, tj. może zachodzić już w chwili wszczęcia procesu, może też mieć charakter następczy, tj. może powstać w toku procesu (W. Broniewicz, Zdolność sądowa w postępowaniu cywilnym, NP 1965, nr 5, s. 574 i 575 oraz tenże, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1987 r., III CZP 71/87, Lex Polonica nr 310689, OSNCP 1989, nr 5, poz. 70, OSP 1990, nr 11-12, poz. 366; M. Jędrzejewska, Problemy wynikające z regulacji zdolności sądowej w kodeksie postępowania cywilnego, PS 1993, nr 10, s. 44-45). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że odrzucenie skargi z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron może nastąpić dopiero wtedy, gdy brak ten zostanie uzupełniony. Takie uzupełnienie powinno nastąpić na wezwanie sądu podjęte w trybie art. 31 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści tego przepisu wynika, że sąd jest zobowiązany wezwać stronę do uzupełnienia braku w postaci zdolności sądowej tylko wtedy, gdy daje się on uzupełnić. Sytuacja taka ma miejsce, gdy nabycie zdolności sądowej związane jest z dokonaniem określonej czynności np. wpis do rejestru, a samo dokonanie tej czynności uzależnione jest od woli (aktywności) podmiotu nie mającego zdolności sądowej. Problem ten nie dotyczy z natury rzeczy osób fizycznych (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, s. 180). Zatem w niniejszej sprawie występuje po stronie skarżącej A. R. brak zdolności sądowej i ma on charakter pierwotny, co oznacza, że wniesienie skargi w jej imieniu przez nieumocowany do tego podmiot, nie może wywrzeć zamierzonego skutku w postaci skutecznego uruchomienia postępowania przed sądem administracyjnym przez skarżącą i sytuacji tej nie zmienia nawet fakt udzielenia pełnomocnikowi M. R. pełnomocnictwa przed wniesieniem skargi, bowiem w świetle art. 43 powołanej ustawy, w razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa i to bez względu na rodzaj i zakres umocowania, zaś powoływanie się na to pełnomocnictwo i posługiwanie się nim jest nieuprawnione w świetle obowiązujących przepisów prawa. Stwierdzony brak zdolności prawnej, a co się z tym wiąże brak zdolności sądowej skarżącej A. R. przed wniesieniem skargi, obliguje Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi na odrzucenie skargi, orzeczenie zamieszczone w punkcie 2. postanowienia uzasadnione jest treścią art. 232 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, który stanowi, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.