IV SA/Wa 974/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Asesor WSA Agnieszka Łąpieś -Rosińska po rozpoznaniu w dniu 2 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. w sprawie ze skargi P. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy Pismem dnia 24 kwietnia 2008r. P., zwany dalej K.., złożył skargę na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu należnego od przedmiotowej skargi w kwocie 300 zł, Stowarzyszenie złożyło na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, m.in., iż wpływy pochodzące ze składek członkowskich w całości pochłania czynsz za skromny lokal, będący siedzibą Oddziału, K. nie otrzymuje dotacji, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada majątku. Działalność statutowa prowadzona jest społecznie. W rubryce dotyczącej wysokości zysków lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu (rubryka nr 8 formularza) wpisano: "Przychody 4111,07 PLN, Wydatki 5036,23 PLN, Obsługa konta 250 PLN, Zadłużenie 1175,16 zł". Stan konta na 1 maja 2008 r. wyniósł 163,25 zł. Stowarzyszenie zostało wezwane do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w tym do nadesłania Statutu, wyciągów z kont bankowych oraz udzielenia informacji, ilu członków liczy Stowarzyszenie i jaka jest wysokość składek członkowskich pobieranych od członków Stowarzyszenia. W piśmie z dnia 5 sierpnia 2008 r. K. poinformował m. in., iż liczy 200 członków, wysokość składek wynosi: 2,40 zł i 0,60 zł (dotyczy emerytów). Ponadto nadesłał Statut oraz wyciągi z posiadanych rachunków bankowych. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2008r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. Pismem dnia 8 sierpnia 2008r. strona skarżąca wniosła sprzeciw wobec powyższego postanowienia, podnosząc iż członkowie P. działają społecznie nie pobierając żadnego wynagrodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż każdy kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania Sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdym rozpatrywaniu takiego wniosku. Rozpatrując przedmiotowy wniosek, należy mieć na uwadze, że skoro K. chce aktywnie realizować swoje cele statutowe, winien liczyć się ze związaną z tym z koniecznością ponoszenia kosztów. W szczególności w sytuacji, gdy powołując się na swoje cele statutowe, zdecydowało się skorzystać z drogi sądowoadministracyjnej, powinno wygospodarować środki na pokrycie kosztów sądowych. Zaniechanie prowadzenia własnej działalności zarobkowej, pobierania składek czy pozyskiwania darowizn prowadzi do przerzucenia kosztów własnej działalności na Skarb Państwa. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (Sygn. akt II OZ 1433/06). Podzielając powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania P. na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W powyższym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny doszedł również do wniosku, iż stowarzyszenie nawet o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Wynika z tego, że pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom które dobrowolnie zaniechały pozyskiwania tych środków. K. podał, że liczy 200 członków, składki kształtują się na poziomie 0,60 zł - 2,40 zł. Fakt pobierania składek od swoich członków jedynie w symbolicznej wysokości nie może stanowić podstawy do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawca nie wykazał, aby wystąpiły przeszkody, uniemożliwiające pobieranie wyższych składek, tj. w takiej wysokości, aby K. mogło realizować cele statutowe. Strona ustalając wymiar składek członkowskich na takim poziomie, nie może jednocześnie – z tego powodu – przerzucać kosztów swej działalności na koszt Skarbu Państwa czyli wszystkich podatników. Mając powyższe na względzie uznać należy, że Stowarzyszenie nie wykazało, iż została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., pozwalająca na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. Z tych względów, na podstawie art. 245 i 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.