IV SA/Wa 976/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 976/16 w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 6 października 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 976/16 R. P. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 26 lutego 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania. W skardze zawarty został również wniosek o przyznanie prawa pomocy. Następnie, wniosek ten został złożony na urzędowym formularzu PPF. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Podniósł, że jest osobą bezdomną i nie uzyskuje dochodów, korzysta z pomocy CARITAS. Wskazał także, że jest zadłużony bez swojej winy na kwotę ponad 35 000 zł. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 7 lipca 2016 r. zobowiązał skarżącego do złożenia: 1) odpisów zeznań podatkowych; 2) wyciągów z rachunków bankowych; 3) oświadczenia w sprawie statusu bezrobotnego; 4) oświadczenia w sprawie dochodu uzyskanego w związku z pełnieniem funkcji prezesa zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością; 5) zaświadczenia w sprawie podatku od nieruchomości; 6) zaświadczenia w sprawie wpisu do ewidencji producentów rolnych oraz świadczeń wypłacanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; 7) zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej; 8) zaświadczenia potwierdzającego, że korzysta z pomocy CARITAS oraz 9) dokumentów potwierdzających podaną przez niego wysokość zadłużenia. Skarżący nie złożył wymaganych dokumentów i oświadczeń. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 6 października 2016 r. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu podniósł, powołując się na treść art. 252 § 1 i 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 718 ze zm.), że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy zobowiązany jest do złożenia o oświadczenia o stanie majątkowym oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym a jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W przedmiotowej sprawie powyższy warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został spełniony, bowiem skarżący nie odpowiedział na wezwanie do uzupełnienia wniosku, tym samym uniemożliwił dokonanie oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości jako niezgodnego z prawem i stanem faktycznym oraz budzącego niezadowolenie u strony skarżącej. Ponadto wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu z uwagi na bezdomność, wzrost zadłużenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jak wynika z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje – w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt. 1 omawianego przepisu), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Należy także podkreślić, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu co wykazania przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku. Musi on przekonać w sposób nie budzący wątpliwości, że jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej strony i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r.; sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Istniejące nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają bowiem uznać, że strona udowodniła, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013 r.; sygn. akt II FZ 91/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, postanowienie referendarza sądowego z dnia 6 października 2016 r. jest prawidłowe, bowiem skarżący mimo wezwania do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń, nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wskazał, że jest osobą bezdomną, nie uzyskuje dochodów, korzysta z pomocy CARITAS oraz posiada dług w wysokości 35 000 zł. W ocenie Sądu zasadne było wezwanie do udokumentowania tych twierdzeń i wyjaśnienia wątpliwości. Należy także podkreślić, że termin jaki wyznaczył referendarz sądowy na wykonanie wezwania – 21 dni, umożliwiał skarżącemu złożenie stosownych dokumentów, zaświadczeń i oświadczeń. Dokumentów tych skarżący nie złożył także wnosząc sprzeciw. Trafne jest twierdzenie referendarza sądowego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że odstępując od złożenia wymaganych dokumentów, skarżący nie usunął wątpliwości jakie budzi oświadczenie zawarte w złożonym przezeń wniosku o przyznanie prawa pomocy i tym samym uniemożliwił dokonanie oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Z przytoczonych wyżej względów na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.