IV SA/Wa 982/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2012 r. sprawy ze skargi P. C. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji - uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2011 r. znak [...] - Zaskarżonym do Sądu Administracyjnego postanowieniem z [...] marca 2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymał w mocy orzeczenie Wojewody [...] z [...] listopada 2011 r., o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z [...] września 1957r. orzekającej o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego należącego do p. J. C. we wsi C.. W uzasadnieniu przywołano następujące ustalenia faktyczne. W dniu wydania decyzji z 1957 roku p. J. C. nie żył, co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z [...] czerwca 1972 (sygn. akt [...] o nabyciu po nim spadku (zmarł 23 maja 1954 r.). Orzeczenie administracyjne nie zostało doręczone stronie ani ogłoszone a więc w sprawie nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania. Orzeczenie nie stało się ostateczne ani prawomocne bądź wykonalne. Organ, który podejmuje decyzję jest nią związany od chwili jej ogłoszenia lub doręczenia stronie. Jeżeli nie nastąpiło ani doręczenie ani ogłoszenie orzeczenia nie można mówić o istnieniu decyzji administracyjnej, lecz jedynie o nieakcie, decyzji nieistniejącej, niewywołującej żadnych skutków. Pogląd taki ugruntowany jest również w orzecznictwie sądów administracyjnych. Skoro decyzja nie weszła do obrotu prawnego nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. W skardze na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi p. P. C. podniósł, że skoro decyzja z 1957 roku jest aktem nieistniejącym to organ administracji "winien nadać sprawie bieg z urzędu". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie z przyczyn w niej podniesionych. Sąd, w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, iż decyzję wydano w stosunku do osoby nieżyjącej i nie doręczono jej stronom. Gdy chodzi o gospodarstwo rolne, stronami tymi byli spadkobiercy zmarłego właściciela. Trafnie odnotował organ - co do decyzji niedoręczonych stronom, a wydanych w stosunku do osób zmarłych, wyrażany jest w rzecznictwie i doktrynie pogląd, iż są to tzw. nieakty, decyzje nieistniejące, co oznacza brak w stosunku do nich potrzeby stwierdzania nieważności, w celu zniesienia wynikających z niej skutków prawnych. W judykaturze dostrzega się jednak równocześnie, iż samo skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej nie musi przesądzać o nie spowodowaniu przez nią żadnych skutków prawnych np. dla osób żyjących. O ile skutki takie mają miejsce zasadne jest procedowanie w przedmiocie nieważności (patrz wyrok NSA o sygn. akt II OSK 99/10 dostępny w CBOSA). W rozpoznawanym przepadku, skoro istnieli spadkobiercy zmarłego właściciela gospodarstwa, wydana decyzja nie powodowała wprawdzie żadnych skutków dla osoby zmarłej (niebędącej już podmiotem żadnych praw ani obowiązków), ale dotyczyła bezpośrednio sfery interesów spadkobierców. O ile przedkładana, jako akt ostateczny decyzja stała się podstawą dokonania określonych wpisów, co do prawa własności nie można uznać, że nie wywołała ona określonych skutków prawnych dla osób trzecich, które mogą być zainteresowane jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego np. w trybie nadzwyczajnym. Z uzasadnienia orzeczeń nie wynika, aby organy administracji obu szczebli rozważały kwestie, czy decyzja z 1957 roku nie wywołała określonych skutków prawnych, jako podstawa uwidocznienia określonego stanu prawnego gruntów należących uprzednio do p. J. C., co musiałoby znaleźć odzwierciadlenie w treści uzasadnienia zaskarżonego aktu. Uchybiono tym wymaganiu właściwego wyjaśnienia sprawy i uzasadnienia orzeczenia (art. 7, 77 §1, 80 i 107 §3 w zw. z art. 126 K.p.a.). Mogło mieć to, jak wskazano, istotny wpływ na wynik sprawy - po wyjaśnieniu wskazanych okoliczności mogło prowadzić do konkluzji o zasadności prowadzania postępowania w przedmiocie nieważności. Z uwagi na konieczność ponownego rozpoznania sprawy, w świetle wskazanych kryteriów Sąd, uwzględniając generalną zasadę rozpatrywania sprawy w dwu instancjach (art. 15 K.p.a.), uchylił zarówno zaskarżone postanowienie jak i utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] listopada 2011 roku. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględnieni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku.