IV SA/Wa 982/16

Dnia 4 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. M. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2016r. sygn. akt IV SA/Wa 982/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 roku, numer [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2016 roku, sygn. akt IV SA/Wa 982/16 (k. 26 – 30) referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku S. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał, że skarżący we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wskazał, m. in., że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z pełnoletnimi dziećmi (synem i córką), jest współwłaścicielem domu, mieszkania oraz działki o pow. 2200m2. Podał że uzyskuje dochód w wysokości 1066,20 zł z tytułu renty inwalidzkiej (I grupa). Wśród wydatków wymienił alimenty dla syna i córki, lekarstwa i leczenie, wynajem mieszkania wraz z opłatami na utrzymanie mieszkania i inne – nie podając wysokości poszczególnych opłat. Referendarz sądowy uznał, że oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskującego i wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku w szczególności poprzez nadesłanie wyciągów z kont bankowych, udokumentowanie wysokości świadczenia rentowego, wykazanie faktu opłacania alimentów i ich wysokości, wskazanie wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne, kopii umowy najmu. Referendarz sądowy wskazał, że skarżący w piśmie z dnia 1 czerwca 2016r. nadal nie wskazał wysokości poszczególnych opłat (w tym faktu opłacania alimentów i ich wysokości), nie nadesłał kopii umowy najmu mieszkania, oświadczył, że lokal ten jest mu użyczony, opłaca czynsz, energię elektryczną i gaz, oświadczył także, że alimenty na dzieci oraz "wszelkie opłaty (za wyjątkiem opłat za opiekę lokalu, RWE, PGNiG) za niego dokonuje WBE". Skarżący do pisma dołączył wyciąg z rachunku bankowego. W ocenie referendarza sądowego z treści tego pisma oraz z wyciągu z rachunku bankowego nadal nie wynikała kwota, jaką płatnik – Wojskowe Biuro Emerytalne potrąca ze świadczenia rentowego skarżącego tytułem alimentów oraz wspomnianych przez skarżącego "wszelkich opłat". Referendarz sądowy uznał, że wyjaśnienia skarżącego w dalszym ciągu nie były wystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej, a co za tym idzie, jego możliwości płatniczych dotyczących możliwości poniesienia opłat związanych z niniejszym postępowaniem. Z uwagi na budzące wątpliwości wyjaśnienia skarżącego referendarz sądowy ponownie wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku, w tym do udokumentowania wysokości świadczenia rentowego brutto, wskazania kwot alimentów wypłacanych na dzieci, wyjaśnienie na czyją rzecz wpłacana jest comiesięcznie kwota 100 zł (zlecenie stałe lokata kapitał na marzenia – program 100") – jeżeli na rzecz skarżącego – do udokumentowania wysokości środków zgromadzonych na lokacie. Referendarz sądowy wskazał, że w piśmie z dnia 11 lipca 2016r. skarżący nadal nie wskazał kwoty alimentów opłacanych przez płatnika. Stwierdził, że wcześniej poinformował o obciążeniach stałych z renty inwalidzkiej, tj. wysokości świadczeń alimentacyjnych i obciążeniach komorniczych. Po przeanalizowaniu oświadczeń i dokumentów zgromadzonych w postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy stwierdza, że skarżący nie podał wysokości alimentów ani wysokości jakichkolwiek innych opłat (nie wyjaśnił także konkretnie jakich) potrącanych ze świadczenia emerytalnego przez Wojskowe Biuro Emerytalne. Nie uszło uwadze referendarza sądowego, że z oświadczenia skarżącego wynika, że comiesięczna wpłata na lokatę 100 zł jest dokonywana na jego rzecz, lecz mimo wyraźnego zobowiązania, nie udokumentował wysokości środków zgromadzonych na tej lokacie. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 36) znajdującego się w aktach sprawy wynika, że odpis postanowienia 27 lipca 2016r. został doręczony skarżącym w dniu 17 sierpnia 2016r. W ustawowym terminie, w dniu 23.08.2016r., skarżący złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2016r. wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, że jest oficerem wojska, inwalidą wojskowym I grupy inwalidzkiej, nie jest zdolny do podjęcia pracy, utrzymuje się z renty w wysokości 1.060,20 zł netto. Wskazał, że ponosi wydatki na leki, szpital, rehabilitację, komunikację miejską. Mieszkania nie wynajmuje, lecz przebywa w nim okresowo do czasu wyjaśnienia sprawy w "zamian za opiekę", partycypuje w bieżących kosztach utrzymania – opłaca światło, gaz, czynsz. Poniósł, że zawiłość prawa materialnego i przepisów procesowych uniemożliwia mu samodzielne przygotowanie pism, wniosków i przeprowadzenie dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela rozstrzygnięcie referendarza sądowego i argumenty powołane na jego uzasadnienie. Sprzeciw nie zawiera zarzutów, z których wynikałoby, iż zaskarżone rozstrzygnięcie obarczone jest błędem. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Referendarz sądowy słusznie zauważył, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. Prowadzi bowiem do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, tj. gdy strona wykaże w sposób bezsporny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Podstawę orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy powinna stanowić ocena rzeczywistych możliwości płatniczych strony, przy czym na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie. Sąd stoi na stanowisku, iż referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Referendarz sądowy słusznie zaznaczył, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Orzeczenie w tej sprawie referendarz sądowy wydaje na podstawie oświadczeń strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w razie potrzeby przedstawione przez stronę dowody. Z powyższego wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez nią wnioskowanym. Jak wynika z art. 255 p.p.s.a. w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak przyjęto w judykaturze, fakt niedopełnienia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszym postępowaniu referendarz sądowy skorzystał z możliwości określonej w art. 255 p.p.s.a. i zarządzeniami z dnia 18 maja 2016 roku oraz z dnia 13 czerwca 2016 roku wezwał wnioskodawcę do przedłożenia odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Pomimo dwukrotnego wezwania do złożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów obrazujących w pełni sytuację finansową skarżącego, wezwany nie uczynił zadość wezwaniu, bowiem nie udzielił odpowiedzi na wszystkie postawione w nim pytania oraz nie przedstawił wszystkich wskazanych w wezwaniu dokumentów, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę jego rzeczywistego stanu majątkowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006r., sygn. akt II OZ 235/06, LEX nr 1405507). W związku z powyższym należało uznać, że wobec faktu niewykazania przez skarżącego, iż spełnia on przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie, zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu. W ocenie Sądu fakt niedopełnienia w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2015r., II OZ 58/15, LEX nr 1628852). Konkludując, zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, a sprzeciw skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.