IV SA/Wa 984/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy czasowego odebrania zwierzęcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymało w mocy orzeczenie Prezydenta O. z [...] lutego 2014 r. o odmowie czasowego odebrania zwierzęcia - psa p. B. i A. S., zwanym dalej "właścicielami psa". Decyzja została wydana wobec wniesienia odwołania przez Stowarzyszenia [...] w T., zwane dalej "Stowarzyszeniem". Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał następujące uwarunkowania, które uwzględnił orzekając w sprawie: - 28 stycznia 2014 r. Prezydent O. - w wyniku otrzymanego wniosku Stowarzyszenia - wszczął postępowanie w sprawie naruszenie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2013 r. poz. 856 ze zm.) przez właścicieli psa; przed rozstrzygnięciem sprawy organ przeprowadził postępowanie dowodowo-wyjaśniające odnośnie stawianych przez Stowarzyszenie zarzutów, tyczących stanu zdrowia i kondycji zwierzęcia oraz warunków jego utrzymywania przez właścicieli, - w tym celu przeprowadzono wizję lokalną na posesji właścicieli psa, zwrócono się do "prowadzącego" psa lekarza weterynarii o dostarczenie dokumentacji lekarskiej psa oraz o dostarczenie opinii tegoż lekarza; nadto właściciele psa złożyli wyjaśnienia na okoliczność podnoszonych przez Stowarzyszenie zarzutów odnośnie kondycji psa i warunków jego utrzymania, - z przedstawionej przez lekarza weterynarii (z gabinetu [...] w O.) dokumentacji oraz opinii wynika, że pies - [...] - od 2007 roku pozostaje pod stalą opieką przychodni; zwierzę - jak wynika z dokumentacji i opinii - było systematycznie szczepione a właściciel wielokrotnie zgłaszał się z psem do leczenia i stosował się do wskazań lekarza; pies był leczony na przewlekle zapalenie uch zewnętrznego; kondycja psa nie odbiegała od normy i nie wskazywała na jakiekolwiek zaniedbania; ostania wizyta z psem miała miejsce w listopadzie 2013 roku, - podczas wizji lokalnej stwierdzono, że pies posiada obszerną, wydzieloną na terenie posesji budę, która jest dodatkowo wyścielona śpiworem, co dokumentują załączone faktografie, - ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie nie wynika, aby pies był głodzony lub w jakikolwiek sposób zaniedbywany: w wystarczającej ilości otrzymywał suchą karmę lub karmę z puszek - przeznaczoną dla psów; był również dokarmiany pozostałościami obiadowymi; z dokumentacji zdjęciowej (także z 2013 roku - 3 fotografie) wynika, że pies poruszał się także swobodnie po posesji właścicieli a nie przebywał wyłącznie na wydzielonym (ogrodzonym) wielometrowym jego terenie, na którym stoi obszerna w należytym stanie i dodatkowo ocieplona od wewnątrz buda, - ustalenia te, nie dają podstaw do przyjęcia, aby w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uznania za zasadne zarzutów, podnoszonych przez Stowarzyszenia, pod adresem właścicieli psa o dopuszczeniu się przez nich znęcania nad, pozostającym pod ich opieką, psem; zachowanie właścicieli nie wyczerpuje dyspozycji art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt. W skardze sformułowano zarzuty naruszenie przepisów postępowania: - art. 77 § 1 K.p.a., poprzez brak zebrania i rozpatrzenia przez organ odwoławczy całego materiału dowodowego w tym merytorycznego rozpatrzenia odwołania Stowarzyszenia, - art. 7 K.p.a., poprzez brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, - art. 107 § 3 K.p.a., poprzez brak w uzasadnieniu faktycznym decyzji organów obu instancji, wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w uzasadnieniu prawnym - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, - art. 80 K.p.a., poprzez wydanie decyzji nie na podstawie całego materiału dowodowego. Wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji i zwrot kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym (k. 38) właściciele psa podnosili, że w stosunku do osoby reprezentującej Stowarzyszenie toczy się postępowanie karne. Wskazywano na zdarzenia po faktycznym odebraniu psa - kwestia jego domniemanego uśmiercenia. W trakcie rozprawy przed Sadem przedstawiciel Stowarzyszenia wskazywał, że organ administracji w toku postępowania nie przesłuchał żadnych świadków w szczególności lekarza weterynarii, który badał psa po jego odebraniu. Nie skonfrontował on w ogóle rozbieżnych opinii - w szczególności opinii lekarza, który odebrał psa i lekarza "prowadzącego" psa. Organ II. instancji nie odniósł się do argumentów odwołania. Podnosił, że opinia powstała już po wydaniu skarżonej decyzji, sporządzona w sprawie karnej, potwierdza, że pies - w momencie gdy był odbierany - był w złej kondycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, gdy chodzi o właściwe wyjaśnienie sprawy, przy czym proces dokonywania ustaleń i formułowania konkluzji musi być odzwierciedlony w uzasadnieniu decyzji. Uchybienie wymaganiu, co do treści uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 K.p.a.) czyni zasadnym zarzut naruszenia przepisów postępowania wymagających dokonania, przed orzekaniem, prawidłowych ustaleń faktycznych (art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.). Nie jest bowiem możliwa kontrola sądowa legalności orzeczenia o ile z jego uzasadnienia nie wynikają motywy, jakimi kierował się organ administracji orzekając w sprawie. Orzeczenie tego rodzaju w istocie nie poddaje się kontroli sądowej. Dokonywanie z kolei własnych ustaleń przez Sąd skutkowałoby naruszaniem zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.), Dopiero rozstrzygnięcie będące następstwem rozpatrzenia sprawy w dwu instancjach może podlegać kontroli sądu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało zainicjowane konkretnym zgłoszeniem Stowarzyszenia, gdzie przywoływano określone okoliczności, dotyczące zarówno warunków przebywania psa (w ocenie Stowarzyszenia niewłaściwych) jak i jego stanu – złej kondycji psa. Twierdzenia te potwierdzał stosowny dokument – orzeczenia lekarsko-weterynaryjnego z 12 stycznia 2014 r. sporządzone przez lekarza weterynarii. Organ I. instancji uznał jednak, wobec ustaleń, dokonanych we własnym zakresie, że nie ma przesłanek dla odebrania psa, gdyż nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 7 w zw. z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt. Zasadność tej konkluzji była kwestionowana w odwołaniu Stowarzyszenia, gdzie podnoszono kwestie sprzeczności tych ustaleń – w kwestii stanu psa z wynikającymi z orzeczenia lekarsko-weterynaryjnego z 12 stycznia 2014 r.. W takiej sytuacji organ odwoławczy winien zająć w tej kwestii stanowisko, wskazując dlaczego ustalenia, dokonane przez organ I. instancji uznał za miarodajne, pomimo tego, że stanowiły one tylko dowód pośredni – dotyczący ogólnych warunków bytowania oraz stanu psa – lecz w okresie znacznie poprzedzającym interwencje (zaświadczanie od lekarza "prowadzącego psa" dotyczy okresu do ostatniej wizyty – listopad 2013 roku). Organ odwoławczy nie dokonał w ogóle oceny orzeczenia lekarsko- weterynaryjnego z 12 stycznia 2014 r. w kontekście kwestii podstawowych w sprawie: - czy wskazywane tam okoliczności faktyczne - opis stanu zdrowotnego psa - mogą samodzielnie stanowić podstawę dla czasowego odebrania psa, a jeżeli mogłyby stanowić, - co przesądza o braku zasadności jego odebrania – nie wystarczająca wiarygodność dokumentu, jako potwierdzającego określony stan zdrowotny psa (zły) i jego zaniedbanie, czy tez inne okoliczności faktyczne, które skutkują że ten dokument - faktycznie opisujący stan rzeczywisty - nie może być uznany za potwierdzający wystąpienie przesłanki czasowego odebrania psa – np. gdy ogólny stan psa jest następstwem innych okoliczności niż wskazane w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt. Nie zajmując w tej kwestii stanowiska, organ odwoławczy nie rozpatrzył w istocie sprawy, przytaczając wyłącznie argumentację organu I. instancji a także jego konkluzje. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie jest natomiast – jak już wskazano - uprawniony do oceny, czy naruszanie przepisów postępowania, co do właściwego rozpatrzenia sprawy miało istotny wpływ na jej wynik (a nie wyłącznie "mogło mieć"), ogólnie - w kontekście nie wydania orzeczenia o czasowym odebraniu psa. Wymagałoby to bowiem przesądzenia, na etapie sądowej kontroli legalności orzeczenia, zasadności orzeczenia organu I. instancji, co do meritum, w sytuacji, gdy stanowiska nie zajął faktycznie organ odwoławczy. Pełna ocena materiału dowodowego przed wydaniem orzeczenia, co musi znaleźć odzwierciedlenie w jego uzasadnieniu (art. 11 i 107 § 3 K.p.a.), należy do organu administracji. O ile nie uczyniono zadość temu wymaganiu, wada ta nie może być konwalidowana przez sąd administracyjny poprzez dokonanie samodzielnych ustaleń w tym zakresie, gdyż prowadziłoby to de facto do pozbawienia stron prawa rozpatrzenia sprawy w dwu instancjach administracyjnych (art. 15 K.p.a.) przed sądową kontrolą legalności ostatecznego orzeczenia (patrz tak samo wyroki NSA sygn. akt II OSK 672/10, 1717/10, 261/11, 226/13 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Uchybieniem natomiast, które w istocie nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, rozumiany, jako brak władczego rozstrzygnięcia o czasowym odebraniu psa, było - niedostrzeżone przez organ odwoławczy – nadanie rozstrzygnięciu organu I instancji wadliwej formy procesowej. Postępowanie było wprawdzie inspirowane wnioskiem Stowarzyszenia, jednak prowadzone było z urzędu. Stowarzyszenie nie miało własnego interesu prawnego w sprawie, lecz jedynie - w następstwie szeregu czynności formalnych - można przyjąć, zostało dopuszczone do postępowania i brało w nim udział na prawach strony. W takiej sytuacji, o ile organ I. instancji uznałby brak przesłanek do czasowego odebrania pasa, wobec uprzedniego wszczęcia postępowania z urzędu, winien był je umorzyć w myśl art. 105 §. 1 K.p.a. Jak jednak odnotowano na wstępie, wskazane uchybienie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Bez znaczenia dla mniejszego orzeczenia jest podnoszony przez uczestników postępowania – właścicieli psa – sam fakt prowadzenia postępowania karnego, związanego z okolicznościami późniejszej śmierci faktycznie odebranego właścicielom psa. Orzekając ponownie w sprawie organy administracji mogą brać niemniej pod uwagę dokonywane w tracie tego postępowań ustalenia, o ile dotyczyć one będą kwestii stanu psa w czasie, gdy procedowano w I. instancji w przedmiocie jego czasowego odebrania (wobec braku formalizmu dowodowego – art. 75 §. 1 K.p.a.). Sąd nie uwzględnił wniosku o uchylenie także orzeczenia organu I. instancji, nie wykazano bowiem ani Sąd nie dopatrzył się z urzędu by było to niezbędne dla właściwego załatwienia sprawy, w myśl art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W rozpoznawanym przypadku kluczową wadą kwestionowanego orzeczenia jest nie odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu (we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Rozpatrując sprawę organ odwoławczy rozważy również, po stosownej ocenie materiału dowodowego czy nie zachodzą przesłanki wydania decyzji kasatoryjne (art. 138 § 2 K.p.a.). Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów orzeczono w myśl art. 200 powyższej ustawy w pkt 2. Orzekając ponownie w sprawie organ administracji uwzględni ocenę prawną sformułowaną w uzasadnieniu wyroku.