IV SAB/Wa 102/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. sprawy ze skargi T. D. i W. D. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku 1. stwierdza bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku T. D. z dnia 4 grudnia 2006 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] czerwca 1978 r. nr [...] oraz z dnia [...] lipca 1979 r. nr [...]; 2. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania wniosku, o którym mowa w punkcie 1 w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku Sądu wraz z aktami administracyjnymi sprawy; Pismem z dnia 4 grudnia 2006 r. T. D. wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności: * decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] czerwca 1978 r. nr [...] orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w D., obejmującej działki o nr [...] oraz [...] bez zabudowań o łącznej powierzchni 1,2063 ha, * decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] lipca 1979 r. nr [...] orzekającej o przejęciu w/w nieruchomości wraz z zabudowaniami. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] lipca 1979 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł T. D. wraz z zażaleniem na niezałatwienie przez Wojewodę w terminie sprawy w zakresie decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] czerwca 1978 r. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2007 r. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji (w uzasadnieniu wskazano, że organem właściwym do rozpoznania sprawy jest Minister, a nie Wojewoda). W odniesieniu do zażalenia na bezczynność Minister pismem z dnia 14 marca 2008 r. wezwał Wojewodę do niezwłocznego rozpatrzenia wniosku z dnia 4 grudnia 2006 r. Postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. Wojewoda [...] przekazał Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi według właściwości wniosek T. D. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] czerwca 1978 r. Pismami z dnia 7 lutego 2011 r. oraz 18 kwietnia 2011 r. ) T. D. i W. D. wezwali Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do usunięcia naruszenia prawa. W dniu 16 czerwca 2011 r. (data stempla pocztowego) T. D. i W. D. wnieśli skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] czerwca 1978 r. oraz dnia [...] lipca 1979 r. W uzasadnieniu przywołali art. 35 sygn. akt IV SAB/Wa 102/11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 tj. ze zm.), zwanej dalej "kpa" podnosząc, że Minister nie załatwił sprawy w terminie wynikającym z wymienionego art. kpa oraz nie zawiadomił strony o przyczynach zwłoki w myśl art. 36 kpa i nie wskazał nowego terminu zakończenia sprawy. W odpowiedzi na skargę wskazano, że zakończenie postępowań we wskazanych sprawach nie było możliwe ze względu na potrzebę uzupełnienia postępowania dowodowego. W tym celu pismem z dnia 15 lutego 2010 r. Minister zwrócił się do Sądu Rejonowego w D. z prośbą o udzielenie informacji, na podstawie której z zakwestionowanych przez T. D. decyzji Skarb Państwa został ujawniony jako właściciel przejętej nieruchomości. Po uzyskaniu w/w informacji, pismem z dnia 30 czerwca 2011 r. Minister zwrócił się do stron z prośbą o przesłanie dokumentów potwierdzających uzyskanie kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego przez T. D. i W. D. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa wart. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "ppsa". Zgodnie z ogólną dyrektywą wynikającą z art. 35 § 1 kpa, sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Sformułowanie takie oznacza w szczególności, że "organ administracji publicznej powinien załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, jeżeli w toku postępowania administracyjnego okaże się, że sprawa może być załatwiona przed upływem ustawowych terminów do jej załatwienia" (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, s. 307). Powołana dyrektywa jest związana z obowiązkiem niezwłocznego załatwienia sprawy (art. 35 § 2 kpa) i obowiązkiem załatwienia sprawy w terminach określonych w art. 35 § 3 kpa. Zwrot "niezwłocznie", zawarty w art. 35 § 2 kpa, oznacza, że nie ma wyznaczonego terminu w sposób bezwzględny, a organ I instancji, gdy tylko wystąpią warunki określone w art. 35 § 2 kpa, winien wydać odpowiednie rozstrzygnięcie (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, s. 245). Niezwłocznemu załatwieniu podlegają nie tylko sprawy proste i nieskomplikowane, lecz także "takie sprawy zawiłe i skomplikowane, w których jednakże nie trzeba sygn. akt IV SAB/Wa 102/11 prowadzić postępowania dowodowego, ponieważ albo cały materiał dowodowy jest od razu dostarczany przez stronę, albo materiał ten może być uzupełniony przez organ administracyjny w drodze czynności pozaprocesowych - materialno-technicznych" (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, s. 279). Art. 35 § 3 kpa stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zatem o bezczynności organu administracji publicznej możemy mówić wówczas, gdy w terminie ustalonym przez prawo organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął czynności, do której był prawnie zobowiązany (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 13 listopada 1998 r., sygn. akt IV SAB 124/98, LEX nr 43729). W rozpoznawanej sprawie bezczynność Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi zarzucili synowie T. D. (s. Piotra) - poprzedniego właściciela działek o nr [...] i [...] położonych w D., które to mocą decyzji Prezydenta Miasta D. z 1978 r. i 1979 r. zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa. Zarzucona bezczynność dotyczy nierozpoznania wniosku T. D. (s. Tadeusza) z dnia 4 grudnia 2006 r. o stwierdzenie nieważności aktów z 1978 r. i 1979 r., o co zwrócono się do Wojewody [...]. Jako, że właściwym rzeczowo do rozpoznania przedmiotowych wniosków jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, przekazano temuż sprawę. Zatem w kwestii stwierdzenia nieważności decyzji z 1978 r. Minister prowadzi postępowanie od momentu przekazania sprawy przez Wojewodę [...] (postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r.), natomiast w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1979 r. od momentu wydania ostatecznej decyzji z [...] października 2007 r., którą tenże Minister uznał się za właściwego w sprawie. Dalej stwierdzić należy, iż zakres badania skargi na bezczynność organu administracji publicznej sprowadza się w pierwszym rzędzie do rozważenia czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie oraz wyjaśnienia jakie terminy określa ustawodawca do załatwiania spraw określonego rodzaju (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października sygn. akt IV SAB/Wa 102/11 2010 r., sygn. akt I OSK 287/10, Lex nr 745201). W niniejszej sprawie nie ma sporu co do faktu, że Minister jest właściwy do rozpoznania wniosku z 2006 r., zaś w kwestii terminu do wydania rozstrzygnięcia wskazać należy, że znajdują zastosowanie ogólne zasady wynikające z art. 35 § 2 kpa (w sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania). Zatem nierozpatrzenie wniosku do dnia wydania wyroku w sprawie niewątpliwie miało miejsce z naruszeniem zawartej w przywołanym przepisie kpa zasady. Wskazać należy, iż pomimo długiego okresu procedowania w sprawie, organ nie informował stron o przyczynach nie załatwienia sprawy w ustawowym terminie, o przyczynach tego stanu rzeczy, oraz nie wskazywał nowego terminu w którym nastąpi merytoryczne rozpoznanie sprawy. Niewątpliwie nie można przyjąć, iż we wskazanym okresie organ pozostając w bezczynności nie dokonywał żadnych czynności, jednakże działania organu zmierzające do zakończenia sprawy były podejmowane nieregularnie, w sporych odstępach czasu. Kolejne czynności w sprawie następowały w kilkunastomiesięcznych odstępach czasu, i tak np.: po otrzymaniu w sierpniu 2009 r. żądanych dokumentów z Urzędu Miasta D., następna czynność zmierzająca do zakończenia sprawy (pismo do sądu powszechnego) miała miejsce dopiero w lutym 2010 r. Odpowiedź z Sądu w D. wpłynęła do Ministra w marcu 2010 r., natomiast o dokumenty potwierdzające kwalifikacje Skarżących do prowadzenia gospodarstwa rolnego wystąpiono dopiero w czerwcu 2011 r. (już po wniesieniu skargi na bezczynność organu). Dodatkowo zauważyć należy, iż pomimo faktu, że w sprawie dwukrotnie wzywano organ do usunięcia naruszenia prawa (art. 37 § 1 kpa), to Minister nie odniósł się do powyższego chociażby pismem informującym stronę o stanie sprawy, wskazującym na przyczyny opóźnienia i określającym termin w którym sprawa zostanie załatwiona. Takie postępowanie Ministra w oczywisty sposób narusza art. 8 i art. 12 § 1 kpa i jest niedopuszczalne. Ponadto oceniając aktywność organu od momentu procedowania w sprawie, zauważyć należy, że brak było obiektywnych przeszkód, uniemożliwiających, wystąpienie o wskazane wyżej dokumenty w rozsądnych terminach (informując stronę, o konieczności ich uzyskania). Nie bez znaczenia jest również fakt, że wniosek inicjujący postępowanie w sprawie został złożony w 2006 r., sygn. akt IV SAB/Wa 102/11 a u Ministra jako organu właściwego w sprawie sprawa znajduje się ponad trzy lata. Dlatego też należało uznać, że w sprawie rozpoznania wniosku z 2006 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z 1978 r. i z 1979 r. zachodzi bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi uzasadniająca uwzględnienie skargi przez Sąd i wydanie na podstawie art. 149 ppsa wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania przedmiotowego wniosku w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Na koniec stwierdzić należy, że bezczynność organu w niniejszej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 kpa można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, oraz brak jakiejkolwiek aktywności organu (porównaj wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 353/11, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 18 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10 ogólnodostępne w CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.aov.pl). Jak natomiast wynika z akt administracyjnych sprawy, od dnia wpłynięcia wniosku, do dnia wyrokowania organ (pomimo, że nieregularnie ale) gromadził niezbędny do podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy. Wobec powyższego na podstawie art. 149 ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku.