IV SAB/Wa 114/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. H. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. J. H. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 19 grudnia 2004 r. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia 26 lipca 2012 r. wezwano skarżącego do usunięcia braku złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy tj. złożenia go na urzędowym formularzu "PPF" w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Po bezskutecznym upływie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 31 sierpnia 2012 r. pozostawił wniosek bez rozpoznania. Zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 14 września 2012 r. Skarżący dnia 21 września 2012 r. wniósł sprzeciw do powyższego zarządzenia. Następnie J. H. wykonując zarządzenie z dnia 26 września 2012 r. złożył wypełniony urzędowy formularz PPF. Wobec tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, pismem z dnia 24 stycznia 2013 r. wezwano J. H. do nadesłania dokumentów źródłowych, niezbędnych do dokonania oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy. J. H. nie złożył żądanych dokumentów. Natomiast w piśmie z dnia 9 lutego 2013 r. podniósł, że dokumenty te "nie zostały wymienione w żadnym akcie prawa", "nie są precyzyjnie określone" oraz "znacznie przekraczają możliwości finansowe skarżącego". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z wniesieniem w dniu 21 września 2012 r. sprzeciwu od zarządzenia z dnia 31 sierpnia 2012 r., który nie został przez Sąd odrzucony, zarządzenie to utraciło moc. W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy - jako wyjątek od powyższej zasady - winna być stosowana tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). W świetle powyższego podkreślić należy, że warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Stosownie zaś do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dokumentami źródłowymi są w szczególności wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat (§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy /Dz. U. nr 227 poz. 2245/). Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt II FZ 575/05). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania J. H. prawa pomocy. W złożonym wniosku PPF skarżący wskazał, że źródłem dochodów jego rodziny jest renta J. H. oraz jego żony – M. H. w łącznej wysokości 2401 zł brutto miesięcznie. Skarżący wymienił również co składa się na koszty utrzymania jego i jego rodziny, tj. podatek za nieruchomość, opłaty za wodę, wywóz nieczystości, gaz, energię elektryczną, zakup węgla i drzewa na ogrzanie domu i przygotowanie ciepłej wody, bieżące remonty nieruchomości oraz wydatki na opiekę zdrowotną (m.in. zakup leków, opłacenie badań, dojazd na wizyty do lekarzy). Złożone na formularzu oświadczenia nie odzwierciedlały pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej J. H., dlatego zwrócono się do skarżącego o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w oparciu o przepis art. 255 p.p.s.a. Zobowiązano skarżącego do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych, za okres ostatnich 3 miesięcy, które wprost przedstawią skalę środków jakimi wnioskodawca realnie dysponuje. W tym zakresie zwrócono się także o dokumenty potwierdzające wysokość otrzymywanych przez skarżącego i jego żonę świadczeń rentowych, celem ustalenia rzeczywistych okoliczności, które w sposób istotny rzutują na możliwości finansowe skarżącego w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Wezwano także skarżącego do złożenia oświadczeń wskazujących na koszty wynajmu domu, w którym mieszka oraz wydatki na kształcenie córki, gdyż wysokość tych zobowiązań wskazuje także na wielkość środków, jakimi skarżący rzeczywiście rozporządza. Ponadto skarżący został zobowiązany do nadesłania oświadczenia wyjaśniającego za jaką nieruchomość płaci podatek w sytuacji, gdy we wniosku o przyznanie prawa pomocy poinformował, że nie jest właścicielem jakiejkolwiek nieruchomości. Strona nie wykonała tego obowiązku na wezwanie sądu, stąd uznać należy, że nie wykazała ona okoliczności podniesionych we wniosku. Oświadczenie skarżącego zawarte w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie stanowi wystarczającej podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżący nie przedstawił bowiem jakichkolwiek dowodów potwierdzających wysokość dochodów swoich i żony. Uniemożliwił tym samym poczynienie niewątpliwych ustaleń dotyczących jego sytuacji majątkowej. W konsekwencji, Sąd stwierdził, że nie zostały spełnione określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.