IV SAB/Wa 114/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. R. o zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 października 2013 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. R. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpatrzenia wniosku postanawia odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 października 2013 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy. R. R. wniósł do Sądu skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku. W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 7 czerwca 2013 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 24 października 2013 r. referendarz sądowy odmówił R. R. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 listopada 2013 r. Wobec nie wniesienia sprzeciwu od powyższego postanowienia stało się one prawomocne od dnia 20 listopada 2013 r. Pismem z dnia 5 grudnia 2013 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczący Wydziału do uiszczenia wpisu sądowego. R. R. złożył kolejny (drugi) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a". postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Pod pojęciem "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie, jednakże muszą to być takie zmiany okoliczności, które uzasadniają zmianę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie. Jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia, iż okoliczności sprawy uległy zmianie, kolejny wniosek tej samej strony, dotyczący przyznania prawa pomocy w tym samym zakresie, nie może zostać uwzględniony. Wskazać należy, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Jego zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 11 czerwca 2013 r. sygn. akt I FZ 146/13 czy 6 czerwca 2013 r. sygn. akt I FZ 130/13, te orzeczenia i orzeczenia powołane poniżej dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Dla porządku należy jeszcze raz skarżącemu wskazać, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak się podkreśla w orzecznictwie instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje, tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04). Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że wniosek R. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest w istocie wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 października 2013 r. odmawiającego przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie. W ocenie Sądu przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wykazał, aby nastąpiła zmiana jego sytuacji majątkowej, która powodowałaby brak możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych. Wniosek R. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od koszów sądowych z dnia 19 grudnia 2013 r. (data wpływu do Sądu) zawiera identyczną treść co wniosek rozpoznany przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 24 października 2013 r. Skarżący nie dołączył również do wniosku jakichkolwiek dodatkowych dokumentów czy oświadczeń mających na tyle istotne znaczenie dla sprawy, że pozwalałyby na zmianę prawomocnego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.