IV SAB/Wa 133/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego R. S. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. G. na bezczynność Starosty S. w przedmiocie wykonania ugody postanawia: przyznać radcy prawnemu R. S. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 180 zł tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz kwotę 41,40 zł stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 września 2013 r. odrzucił skargę K. G. na bezczynność Starosty S. w przedmiocie wykonania ugody. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2013 r. referendarz sądowy ustanowił dla skarżącego radcę prawnego z urzędu. W piśmie z dnia 19 listopada 2013 r., które wpłynęło do Sądu w dniu 22 listopada 2013 r., Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. poinformowała, że pełnomocnikiem strony wyznaczyła radcę prawnego R. S. W dniu 29 listopada 2013 r. wyznaczony pełnomocnik złożył do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od powołanego postanowienia z dnia 11 września 2013 r. Jak wynika z uzasadnienia rzeczonego wniosku, radca prawny R. S. otrzymał zawiadomienie o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu w przedmiotowej sprawie w dniu 22 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił powyższy wniosek postanowieniem z dnia 16 grudnia 2013 r., które go odpis doręczono wyznaczonemu pełnomocnikowi w dniu 7 stycznia 2014 r. (karta nr 86 akt sprawy). Przed doręczeniem odpisu wskazanego postanowienia - w dniu 23 grudnia 2013 r. (data oddania pisma w placówce pocztowej – karta nr 83 akt sprawy) - radca prawny R. S. poinformował Sąd o odmowie sporządzenia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, stwierdzając, że w jego ocenie brak jest przesłanek do wniesienia środka odwoławczego. Pełnomocnik wskazał zarazem, że szczegółowa opinia w tym przedmiocie została przesłana K. G. i Dziekanowi Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. Następnie – w dniu 14 stycznia 2014 r. (data oddania pisma w placówce pocztowej – karta nr 103 akt sprawy) - wyznaczony pełnomocnik wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na postanowienie z dnia 16 grudnia 2013 r. We wniesionym środku odwoławczym radca prawny R. S. zarzucił m.in. naruszenie art. 49 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i § 4 i art. 177 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że braki formalne wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożonego przez profesjonalnego pełnomocnika nie podlegają uzupełnieniu w trybie art. 49 wskazanej ustawy i w konsekwencji przez zaniechanie wezwania pełnomocnika skarżącego do ich uzupełniania. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. akt I OZ 99/14 uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 16 grudnia 2013 r. i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu powołanego orzeczenia Sąd drugiej instancji podzielił argumentację wnoszącego zażalenie, stwierdzając, że niedołączenie skargi kasacyjnej do wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia zasadniczo powinno skutkować wezwaniem wnioskodawcy do uzupełnienia tego braku w stosownym terminie pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył także, że pełnomocnik ustanowiony dla skarżącego w ramach prawa pomocy sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając to na uwadze, Sąd drugiej instancji uznał za konieczne rozważenie, czy w ogóle w sytuacji, w której skarga kasacyjna nie została sporządzona, wniosek o przywrócenie terminu jest dopuszczalny, jak również, czy po sporządzeniu tego rodzaju opinii, pełnomocnik może sporządzić skargę kasacyjną, którą złoży wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Przed rozpoznaniem zażalenia na postanowienie z dnia 16 grudnia 2013 r. – w dniu 16 stycznia 2014 r. (pismo – karty 105-106 akt sprawy; data oddania pisma w placówce pocztowej – karta nr 108 akt sprawy) - radca prawny R. S., w związku ze sporządzeniem i przekazaniem skarżącemu opinii o odmowie sporządzenia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, złożył wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnik oświadczył, że udzielona pomoc nie została opłacona ani w całości, ani w części. Do pisma dołączył kopię dowodu nadania przesyłki pocztowej na adres K. G. W tym samym dniu radca prawny R. S. wniósł także o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu wobec zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2013 r., również oświadczając, że udzielona pomoc nie została opłacona ani w całości, ani w części (pismo – karta 109 akt sprawy; data oddania pisma w placówce pocztowej – karta nr 110 akt sprawy). Po zwrocie akt sprawy z Naczelnego Sądu Administracyjnego skierowano do pełnomocnika skarżącego wezwanie do usunięcia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu poprzez dołączenie skargi kasacyjnej. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 19 marca 2014 r. radca prawny R. S. poinformował, że podtrzymuje wszelkie czynności dokonane w sprawie, w tym sporządzoną opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2013 r. Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 5 maja 2014 r. wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej pozostawiono bez rozpoznania. Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje. W myśl art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez radcę prawnego uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.). Zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) powołanego rozporządzenia, stawka minimalna wynosi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego - 240 zł. Stosownie zaś do § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) w drugiej instancji za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej stawka minimalna wynosi 50% wskazanej wyżej kwoty, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. W niniejszej sprawie pomoc prawna z urzędu, za którą wyznaczonemu pełnomocnikowi należy się wynagrodzenie, polegała na sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2013 r. sygn. akt IV SAB/Wa 133/13 i przekazaniu tej opinii skarżącemu. Wyznaczony radca prawny powinien zatem otrzymać wynagrodzenie według stawki określonej w § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) wskazanego rozporządzenia. Ponieważ nie prowadził ona sprawy przed wydaniem orzeczenia przez Sąd pierwszej instancji, opłata wynosi 75% stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia. Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, opłata ulega podwyższeniu o stawkę podatku od towarów i usług. Nie ma natomiast podstaw do przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne w postępowaniu zażaleniowym. W orzecznictwie sądowadministracyjnym ugruntowany jest bowiem pogląd, że pełnomocnik ustanowiony na zasadzie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie za pomoc prawną rzeczywiście (faktycznie) udzieloną (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 720/04. ONSAiWSA 2005 nr 5, poz. 93; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OZ 212/12. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1138258; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II FZ 515/07. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1011762). Przepis art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie nakłada więc obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a wniosek taki podlega ocenie także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II FZ 143/10. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 643591, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2011 r. sygn. akt I GZ 146/11. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1068334; B. Dauter [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek. Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych. Warszawa 2007, str. 317-318). Tylko w przypadku profesjonalnego i należycie starannego podjęcia czynności w postępowaniu można bowiem stwierdzić, że strona rzeczywiście (faktycznie) otrzymała pomoc prawną. Jak wynika z akt sprawy, jeszcze przed wniesieniem zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2013 r. oddalające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 11 września 2013 r., radca prawny R. S. sporządził i przekazał skarżącemu opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W złożonym do Sądu piśmie z dnia 23 grudnia 2013 r. jednoznacznie stwierdził, że w jego ocenie brak jest podstaw do sporządzenia i wniesienia środka odwoławczego. Wyrażone w opinii stanowisko pełnomocnik potwierdził następnie w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Jeżeli zatem wyznaczony pełnomocnik jednoznacznie odstąpił od wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzając i przekazując stronie stosowną opinię, to złożenie przez niego zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji stanowiące przeszkodę dla skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej, nie jest działaniem w ramach pomocy prawnej dla skarżącego. Wniesienie tego zażalenia nie zmierzało bowiem do doprowadzenia do kontroli instancyjnej postanowienia odrzucającego skargę. Tylko natomiast w takim przypadku można by przyjąć, że stanowiło ono realną pomoc prawną dla skarżącego. Należy tu przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 16 grudnia 2013 r., w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 lutego 2014 r. zwrócił uwagę na potrzebę dokonania oceny dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w kontekście sporządzenia przez działającego z urzędu pełnomocnika opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny pośrednio zwrócił więc także uwagę na konieczność konsekwencji w działaniach pełnomocnika z urzędu. Niekonsekwencja przejawiająca się w podejmowaniu działań tylko pozornie zmierzających do dokonania czynności w postępowaniu, od której pełnomocnik już odstąpił, wyklucza przyznanie mu wynagrodzenia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.