IV SAB/Wa 1398/19

Dnia 3 grudnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska - Karczewska Sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2019 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Ministra Środowiska w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia 1. umarza postępowanie sądowe w przedmiocie zobowiązania Ministra Środowiska do rozpatrzenia zażalenia P. K. na postanowienie Dyrektora [...] Parku Narodowego z [...] grudnia 2018 roku nr [...]; 2. stwierdza, że Minister Środowiska dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność, o której mowa w punkcie 2 nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego P. K. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 30 lipca 2019 r. [...], reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Środowiska w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia. Skarżący, zarzucając naruszenie art. 12 § 1 i 2, art. 35 § 1-3 i art. 36 § 1-2 k.p.a. wniósł o stwierdzenie bezczynności organu, zobowiązanie organu do załatwienia sprawy, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł., zasądzenie na rzecz strony kosztów procesu. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zażaleniem z 9 stycznia 2019 r. zaskarżył decyzję z [...] grudnia 2018 r. wydaną przez Dyrektora [...] Parku Narodowego, a 15 lipca 2019 r. wniósł ponaglenie na niezałatwienie sprawy przez Ministra w terminie. Na dzień złożenia skargi organ pozostawał więc w bezczynności, albowiem mimo upływu ponad 6 miesięcy od wpływu zażalenia, organ nie załatwił sprawy. Strona powołała, że na skutek bezczynności ograniczane są jego prawa (prawo własności, prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego), a sprawa dotyczy inwestycji w zakresie domu mieszkalnego. W odpowiedzi na skargę, Minister wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu powołano, że po przekazaniu zażalenia przez organ I instancji Minister zwrócił się pismem z 1 lutego 2019 r. do Dyrektora Parku o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Uzupełniona dokumentacja została przekazana pismem z 4 marca 2019 r., a pismem z 21 marca 2019 r. organ zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranego materiału. Natomiast [...] sierpnia 2019 r. zostało wydane postanowienie w sprawie. W ocenie organu nie zaistniał w sprawie stan bezczynności. Stan sprawy przedstawia się następująco. 11 stycznia 2019 r. [...] wniósł zażalenie na postanowienie Dyrektora [...] Parku Narodowego z [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie odmowy uzgodnienia warunków zabudowy. Zażalenie wraz z aktami sprawy wpłynęło do organu odwoławczego 18 stycznia 2019 r. Minister zwrócił się pismem z 1 lutego 2019 r. do Dyrektora Parku o przeprowadzenie dodatkowego postepowania dowodowego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Uzupełniona dokumentacja została przekazana pismem z 4 marca 2019 r. (data wpływu do organu 14.03.2019 ) Pismem z 21 marca 2019 r. organ zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranego materiału w terminie 7 dni. Zawiadomienie zostało odebrane przez stronę 8 kwietnia 2019 r. [...] sierpnia 2019 r. Minister wydał postanowienie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325.), dalej jako: "p.p.s.a." sądy administracyjne są uprawnione do rozstrzygania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4 w/wym. art. 3 i w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Natomiast odpowiednio do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie § 2 art. 149 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W przypadku skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), lub gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – do organu prowadzącego postępowanie. Wniesiona skarga jest dopuszczalna, gdyż skarżący dopełnił wymogu formalnego wyczerpania środków zaskarżenia przed jej złożeniem, składając w piśmie z 15 lipca 2019 r., w trybie art. 37 k.p.a., ponaglenie. Organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu uznać należy, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania. Zażalenie wpłynęło do organu odwoławczego 18 stycznia 2019 r. Pismem z 1 lutego 2019 r. Minister zwrócił się do organu I instancji o odniesienie się do zarzutów odwołania i uzupełnienie materiału dowodowego. 14 marca 2019 r. wpłynęły żądane dokumenty wraz z pismem organu I instancji. 21 marca 2019 r. organ zawiadomił stronę w trybie art. 10 k.p.a. Zawiadomienie zostało odebrane przez stronę 8 kwietnia 2019 r., a biorąc pod uwagę wyznaczony termin na wypowiedzenie się w sprawie, od 16 kwietnia 2019 r. nie było żadnych przeszkód formalnych uniemożliwiających rozstrzygnięcie zażalenia. Natomiast organ dopiero [...] sierpnia 2019 r. wydał postanowienie w sprawie. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., ani nie poinformował strony o zwłoce i przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz nie wyznaczył nowego terminu zakończenia postępowania, zgodnie z art. 36 k.p.a. W okresie od 16 kwietnia 2019 r do 31 lipca 2019 r. organ pozostawał w bezczynności. Nawet uznając konieczność przenalizowania sprawy, w szczególności w kontekście nadesłanych dokumentów, to taka analiza mogła zostać przeprowadzona po wpłynięciu żądanych dokumentów, przed wysłaniem stronie informacji z 21 marca 2019 r. Rozstrzygniecie zostało wydane dopiero [...] sierpnia 2019 r. Powołać w tym miejscu należy, że niezależnie od obowiązku rozpoznania sprawy zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ winien dokładać wszelkich starań celem załatwienia spraw bez zbędnej zwłoki, oraz informować strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, podając przewidywany termin zakończenia postępowania. Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie organ nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków. Jednak biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, Sąd uznał, że w sprawie nie miała miejsca bezczynność z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, czy oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego. W szczególności z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sytuacji, kiedy przekroczenie terminu załatwienia sprawy przez organ jest znaczne i jest wyrazem niedającego się usprawiedliwić świadomego lekceważenia przez organ zasady szybkości postępowania. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja rażącej bezczynności nie zaistniała. Organ w 1 sierpnia 2019 r. wydał rozstrzygniecie, tak więc bezczynność organu trwała od 16 kwietnia do [...] sierpnia 2019 r., a po wpłynięciu ponaglenia organ rozpoznał zażalenie. Brak jest więc podstaw do uznania, że prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać również należy, że skarga została wniesiona w dacie 30 lipca 2019 r., a więc przed datą wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Z uwagi na fakt, że zażalenie zostało rozpoznane i w [...] sierpnia 2019 r. zostało wydane postanowienie przez organ, w pkt. I umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 161 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. Wobec uznania, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa Sąd uznał, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Biorąc pod uwagę okres prowadzonego postępowania i czynności podejmowane przez organ, w ocenie Sądu nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie stronie sumy pieniężnej, która jest swoistego rodzaju zadośćuczynieniem za rozpoznawanie sprawy z naruszeniem przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie naruszenie przepisów w zakresie szybkości postępowania nie miało charakteru rażącego. Organ podejmował działania zmierzające do rozpoznania zażalenia oraz zawiadamiał stronę o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi dowodami i możliwością uzupełnienia postępowania dowodowego. Również w sprawie nie ma podstaw uzasadniających wymierzenie organowi kary grzywny. Sąd orzekający w sprawie podziela stanowisko, że ten dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (wyrok NSA z 18.10.2017 r. sygn. II OSK 1769/17). Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a w związku z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., w zw. z art. 120 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., na które to koszty składa się opłata od skargi, oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w stawce wynikającej z § 14 ust. 1 pkt. 1 lic c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U.2018.256 tj.).