IV SAB/Wa 143/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 23 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku ,,S" z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi ,,S" z siedzibą w W. na bezczynność Ministra Środowiska w przedmiocie rozpoznania wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. ,,S" z siedzibą w W. złożyło skargę na bezczynność Ministra Środowiska w związku z nierozpoznaniem przez ten organ wniosku Stowarzyszenia o dopuszczenie do postępowania na prawach strony. W dniu 21 października 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącego Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym, działającym w interesie społecznym. Wskazano ponadto, że stowarzyszenie posiada środki finansowe w wysokości 85, 60 zł, natomiast wysokość zysku w 2007 r. wyniosła 23, 95 zł. Rozpoznając wniosek skarżącego Stowarzyszenia należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Skarżące Stowarzyszenie na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego zobowiązane jest do poniesienia kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł Z regulacji prawnej zawartej w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. -zwanej dalej P.p.s.a.) dotyczącej kosztów sądowych wynika, że podstawową zasadę stanowi ponoszenie kosztów sądowych przez każdego kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 219, art. 220, art. 230 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a., możliwe jest zwolnienie osoby prawnej wnoszącej skargę od kosztów sądowych poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym w sytuacji gdy wykaże ona, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. ,,S" z siedzibą w W., jak wynika z akt sprawy, jest organizacją wpisaną do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Zgodnie z art. 42 ust.2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 – Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz.855 ze zm.), stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Należy mieć na uwadze, że w § 21 regulaminu wnioskodawcy zagwarantowano możliwość pobierania składek członkowskich. Ponadto zaznaczyć należy, iż dochody uzyskiwane przez wnioskodawcę, jak sam to zaznaczył, są przeznaczane na realizacje celów statutowych, do których należy m. in. występowanie w sprawach i postępowaniach sądowych. W ocenie Sądu wniesienie niniejszej skargi mieści się w zakresie statutowego działania stowarzyszenia. Wnioskodawca chcąc realizować swą statutową działalność musi zatem liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zaniechanie pobierania składek na działalność stowarzyszenia z pominięciem obowiązku uiszczania wpisów od skarg kierowanych do sądu administracyjnego prowadzi w istocie do przerzucenia kosztów własnej działalności na Skarb Państwa. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (Sygn. akt II OZ 1433/06), należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W powyższym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny doszedł również do wniosku, iż stowarzyszenie o niewielkiej liczbie członków o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku, np. poprzez zwiększenie liczby członków, przekształcenie stowarzyszenia zwykłego w stowarzyszenie statutowe, które stosownie do art. 33 ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oprócz składek członkowskich może zwiększyć swój majątek poprzez otrzymywanie darowizn, spadków, zapisów, może pozyskiwać dochody z własnej działalności, prowadzić działalność gospodarczą do uzyskania środków na działalność statutową. Stowarzyszenie może również tylko tak podnieść liczbę członków, że nie nastąpi jego przekształcenie, jednakże wpłynie to na zwiększenie dochodów ze składek członkowskich, co poprawi sytuację finansową stowarzyszenia. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, ale nie gwarantuje stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Skarb Państwa. Wynika z tego, że pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje jedynie podmiotom, które nie mogą z powodów od siebie niezależnych pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom które dobrowolnie zaniechały pozyskiwania tych środków lub dysonując nimi zaniechały przeznaczania ich na koszty postępowania sądowego. Mając powyższe na względzie uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 P. p. s. a., pozwalająca na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Dlatego też, na podstawie wyżej przywołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cytowanej ustawy, należało postanowić jak w sentencji.