IV SAB/Wa 145/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA Jakub Linkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2012 r. wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na bezczynność Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o ułaskawienie postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem datowanym na 27 maja 2012 r., nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 1 czerwca 2012 r., E. S. zwróciła się do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o ułaskawienie jej jako bezpodstawnie skazanej wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] września 2011 r. wydanym w sprawie o sygn. akt [...] za wykroczenie z art. 147 § 1 Kodeksu wykroczeń, utrzymanym w mocy przez Sąd Okręgowy w B. z dnia [...] stycznia 2012 r. wydanym w sprawie o sygn. akt [...]. E. S. w dniu 10 lipca 2012 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie rozpoznania powyższego wniosku. Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 139 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.), zwanej dalej "Konstytucją", Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej stosuje prawo łaski, zaś prawa tego nie stosuje się jedynie do osób skazanych przez Trybunał Stanu. W ocenie skarżącej w przypadku złożenia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o ułaskawienie musi on podjąć postępowanie ułaskawieniowe. W tej sytuacji, skoro Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nie ułaskawił skarżącej na jej wniosek, skarga na jego bezczynność w tym przedmiocie jest zdaniem skarżącej zasadna. W odpowiedzi na skargę Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o odrzucenie skargi podnosząc, że z uwagi na pozycję ustrojową i formy działania Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej "p. p. s. a."). Po wniesieniu skargi skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (k. 24 i n.). Postanowieniem z dnia 13 września 2012 r. WSA w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy (k. 39), a NSA oddalił zażalenie skarżącej postanowieniem z dnia 24 października 2012 r. (k. 67) uznając, że skarga jest oczywiście bezzasadna, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Następnie skarżąca wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych (k. 91). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 247 p. p. s. a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Oczywista bezzasadność skargi zachodzi, gdy przepisy prawa jasno i jednoznacznie, bez konieczności dokonywania głębszej analizy prawnej, wykluczają możliwość uznania żądania skarżącego. W ocenie Sądu skarga jest oczywiście bezzasadna. Oczywista bezzasadność skargi polega na niedopuszczalności skargi, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p. p. s. a. aby sąd administracyjny mógł rozpoznać skargę na bezczynność muszą być spełnione dwie przesłanki: 1) podmiot, którego bezczynność jest przedmiotem skargi, należy do administracji publicznej oraz 2) podmiot ten pozostaje w bezczynności w wydaniu: a) decyzji administracyjnej; b) postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty; c) postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; d) innego niż określone w pkt 2a-2c aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; e) pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach. Odnośnie pierwszej przesłanki Sąd stwierdza, że nie została ona spełniona, ponieważ Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nie należy do administracji publicznej. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jest najwyższym przedstawicielem Rzeczypospolitej Polskiej i gwarantem ciągłości władzy państwowej (art. 126 ust. 1 Konstytucji). Prezydent Rzeczypospolitej czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji, stoi na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium (art. 126 ust. 1 Konstytucji). Przepisy te oraz pozostałe przepisy rozdziału V Konstytucji, sytuują Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej poza strukturą administracji publicznej, przesądzając, że jest on głową państwa nie włączoną w nurt bieżącej aktywności o charakterze administracyjnym. Właściwość przypisana sądom administracyjnym jest określona precyzyjnie i obejmuje w zakresie określonym w p. p. s. a. kontrolę działalności administracji publicznej, a nie kontrolę działalności wszystkich organów władzy publicznej (art. 184 Konstytucji na tle art. 7 Konstytucji). Prezydent RP, wydając akt łaski, działa jako głowa Państwa Polskiego, symbolizując majestat Państwa, jego suwerenność, w pełni uznaniową władzę w danym zakresie. Wykracza to poza sferę działalności administracyjnej i nie jest wykonywaniem administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 p. p. s. a. (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 1998 r., sygn. OPS 4/98, ONSA 1999/1/6, wydana w przedmiocie nadania obywatelstwa polskiego). Zgodnie z art. 144 ust. 3 pkt 18 Konstytucji akty urzędowe Prezydenta Rzeczypospolitej dotyczące stosowania prawa łaski stanowią jego prerogatywę. Działania Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej podejmowane w ramach prerogatywy nie stanowią dosłownie stosowania prawa ani spełniania funkcji administracyjnej (por. Jan Zimmermann "Prawo administracyjne", Zakamycze 2005, str. 171). Nie mogą być one tym samym zaskarżone do sądu administracyjnego i nie są zaskarżalne w administracyjnym toku instancji. Przyjmując takie stanowisko, nie jest właściwe nazywanie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej organem administracji publicznej (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt II SAB/Wa 21/08). Odnośnie drugiej przesłanki Sąd stwierdza, że także i ona nie została spełniona. Akt łaski, będący uzewnętrznieniem przysługującego Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z mocy art. 139 Konstytucji prawa łaski, nie należy do żadnej z wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p. p. s. a. form działania. Ponadto, stosownie do art. 3 § 3 p. p. s. a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Żadne przepisy ustaw szczególnych nie przewidują jednak możliwości zaskarżenia bezczynności Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o ułaskawienie. Reasumując: w ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o ułaskawienie jest oczywiście bezzasadna, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stwierdził to już w niniejszej sprawie NSA w postanowieniu z dnia 24 października 2012 r. W tej sytuacji prawo pomocy, nawet jeżeli zachodzą ku temu przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony, nie przysługuje (art. 247 p. p. s. a.). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 254 § 1 i art. 247 p. p. s. a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.