IV SAB/Wa 1510/21

PostanowienieWSA w Warszawie2022-01-13

Skład orzekający: Sędzia WSA Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego Polskiego Związku Łowieckiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przewinienia dyscyplinarne członków koła łowieckiego podlega kognicji sądu administracyjnego?
Ratio decidendi
Skarga na bezczynność Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego Polskiego Związku Łowieckiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przewinienia dyscyplinarne członków koła łowieckiego podlega odrzuceniu, ponieważ postępowanie dyscyplinarne w Polskim Związku Łowieckim ma charakter wewnątrzorganizacyjny i cywilnoprawny, a nie administracyjnoprawny. Akty i czynności organów dyscyplinarnych PZŁ nie spełniają kryteriów aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 PPSA, a zatem ich niewydanie lub niepodjęcie nie może być przedmiotem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego. Kognicję w sprawach dotyczących postępowania dyscyplinarnego, w tym odwołań od orzeczeń kończących postępowanie, posiada sąd powszechny.
Stan faktyczny
Skarżący wniósł skargę na bezczynność Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego Polskiego Związku Łowieckiego (GRD) w przedmiocie sprawowania nadzoru nad Okręgowym Rzecznikiem Dyscyplinarnym (ORD) w zakresie rozpatrzenia wniosku o przewinienia dyscyplinarne członków Zarządu Koła Łowieckiego. GRD wniósł o oddalenie skargi. Sąd administracyjny badał dopuszczalność skargi.
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. G. na bezczynność Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego Polskiego Związku Łowieckiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku postanawia: odrzucić skargę. I. Pismem z dnia 18 maja 2021 r., uzupełnionym pismem z dnia 22 listopada 2021 r., G. G. (dalej "Skarżący") wniósł do tut. Sądu skargę na bezczynność Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego Polskiego Związku Łowieckiego (dalej także odpowiednio "GRD" albo "Rzecznik Główny" oraz "PZŁ" albo "Związek") w przedmiocie sprawowania nadzoru nad Okręgowym Rzecznikiem Dyscyplinarnym PZŁ w P. (dalej "ORD" albo "Rzecznik Okręgowy") w zakresie rozpatrzenia przez ORD wniosku Skarżącego z dnia 5 czerwca 2020 r., stanowiącego zawiadomienie o przewinieniach dyscyplinarnych, popełnionych przez członków Zarządu Koła Łowieckiego W. w P. (dalej "Zarząd Koła"). II. W odpowiedzi na skargę GRD wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: III. W przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając m.in., czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku stwierdzenia braku kognicji sądu do rozpoznania sprawy, taka skarga, podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."). Ocena dopuszczalności we w/w kontekście skargi na bezczynność wymaga uwzględnienia następujących kwestii: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zatem, zaskarżenie do sądu administracyjnego bezczynności możliwe jest tylko w takim zakresie, w jakim możliwe jest zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów (art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 1-4a p.p.s.a.). Przepisy te określają przedmiot zaskarżenia w przypadku skargi na bezczynność, wyznaczają zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, a tym samym zakres rzeczowy postępowania sądowoadministracyjnego. Z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. do kompetencji sądów administracyjnych należy orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Podkreślić należy, że skarga na bezczynność jest pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Skarga na bezczynność organów jest dopuszczalna w tych przypadkach, w których organy zobowiązane do wydania decyzji i postanowień, bądź do dokonania określonej czynności, z ustawowego obowiązku nie wywiążą się w określonym terminie, i gdy skargę składa uprawniony do tego podmiot. Właściwość sądów administracyjnych obejmuje zatem niepodejmowanie przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa, 2012r., s 43 i nast.). W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. O akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 - ONSAiWSA 2008/2/21). Przez pojęcie aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które mogą podlegać kognicji sądów administracyjnych, należy rozumieć także działania materialno - techniczne, czynności, które są działaniami faktycznymi, określane w doktrynie jako tzw. czynności materialno – techniczne, wywołujące określone skutki drogą faktów. Działania te mogą mieć również charakter władczy, z tym że nie są to rozstrzygnięcia władcze, gdyż wówczas mamy do czynienia z decyzją administracyjną (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2003 r., sygn. akt OPS 2/03 - ONSA 2004/1/5). W przeciwieństwie do aktów, które mają charakter sformalizowany i przybierają z reguły formę pisma, wykazów czy zaświadczeń, czynności stanowią takie działania faktyczne, które w wyniku ich realizacji wywołują następstwo w zakresie uprawnień lub obowiązków, jakie przepis wiąże z ich podjęciem (por. M. Jaśkowska, Akty i czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym jako przedmiot kontroli [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego pod red. J.Stelmasiak, J. Niczyporuk, S. Fundowicz, Lublin 2003). W tym stanie prawnym na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą być akty lub czynności, które nie mają charakteru decyzji lub postanowienia (gdyż te są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 - 3 p.p.s.a.), są podejmowane w sprawach indywidualnych (albowiem akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.), mają charakter publicznoprawny (ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana sądowej kontroli) i dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa. To zaś oznacza, że musi istnieć związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku. Konieczny jest bezpośredni związek między działaniem lub zaniechaniem określonego działania organu administracji, a możliwością realizacji uprawnienia bądź obowiązku wynikającego z przepisu prawa przez podmiot nie powiązany organizacyjnie z organem zobowiązanym do wydania danego aktu lub podjęcia danej czynności (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 września 2004 r., OSK 247/04, ONSAiWSA 2004/2/30 i z dnia 27 września 1996 r., I SA 1326/96, niepublikowane). IV. Kontrola dopuszczalności wniesionej przez Skarżącego skargi, przeprowadzona z uwzględnieniem w/w kryteriów, prowadzi do następujących wniosków: 1. Przedmiotem skargi jest bezczynność Rzecznika Głównego, mająca polegać na niepodjęciu przez ten organ czynności nadzorczych w stosunku do Rzecznika Okręgowego, zobowiązanego z kolei do rozpatrzenia pisma Skarżącego z dnia 5 czerwca 2020 r., zawiadamiającego o przewinieniach dyscyplinarnych, popełnionych przez członków Zarządu Koła. Przesądzenie, czy w/w przedmiot skargi spełnia hipotezę art.3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., tj. czy dotyczy sprawy, w której w której podejmuje się akt lub czynność, o których mowa w art.3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a., wymaga ustalenia charakteru prawnego czynności Rzecznika Głównego, podejmowanych w postępowaniu dyscyplinarnym, uregulowanym w przepisach ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (t.j. Dz.U. z 2020, poz. 1683 ze zm.), dalej "P.ł.". Stosownie do powyższego: 2. Zarówno Główny Rzecznik Dyscyplinarny, jak i okręgowi rzecznicy dyscyplinarni są, jako organy prowadzące dochodzenia dyscyplinarne, organami PZŁ (art.32a ust.1 pkt 5 P.ł.). Podstawowe znaczenie ma w tym kontekście status prawny PZŁ. Polski Związek Łowiecki jest zrzeszeniem osób fizycznych i prawnych, które prowadzą gospodarkę łowiecką poprzez hodowlę i pozyskiwanie zwierzyny oraz działają na rzecz jej ochrony poprzez regulację liczebności populacji zwierząt łownych. Polski Związek Łowiecki posiada osobowość prawną (art.32 ust.1 i 2 P.ł.). Odnotować należy, iż w orzecznictwie NSA, ukształtowanym co do zasady na gruncie spraw z zakresu udostępniania informacji publicznej, poczyniono wnikliwe rozważania na temat dopuszczalności przypisywania PZŁ statusu podmiotu publicznego. Stwierdzić należy, iż pomimo tego, iż rozważania te dotyczą bezpośrednio w/w spraw z zakresu udostępniania informacji publicznej, to jednakże mają one charakter uniwersalny, tj. dają podstawę do formułowania generalnych wniosków co do warunków, od spełnienia których uzależniona jest możliwość traktowania danego wymiaru działalności PZŁ jako działania o charakterze publiczno – prawnym. Stosownie do powyższego: (i) W wyroku z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13, NSA wskazał w szczególności, co następuje: "W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Polski Związek Łowiecki jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, do którego mają zastosowanie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. (...) Analizując kompetencje Polskiego Związku Łowieckiego wynikające z przepisów ustawy stwierdzić trzeba, że ustawodawca przekazał mu do realizacji zadania z zakresu administracji publicznej. Zdania te wynikają m.in. z art. 34 ustawy Prawo łowieckie. Tymi zadaniami są m.in.: prowadzenie gospodarki łowieckiej w obwodach wyłączonych z wydzierżawienia i w obwodach wydzierżawionych przez koła łowieckie, troska o rozwój łowiectwa i współdziałanie z administracją rządową i samorządową, jednostkami organizacyjnymi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe i parkami narodowymi oraz organizacjami społecznymi w ochronie środowiska przyrodniczego, a także w zachowaniu i rozwoju populacji zwierząt łownych i innych dziko żyjących. Związek realizuje również inne zadania powierzone mu przez ministra właściwego do spraw ochrony środowiska. Wymienione zadania nałożone na związek w drodze ustawy ze względu na ich cel mają charakter publiczny (patrz. R. Stec, "Uprawianie łowiectwa i prowadzenie gospodarki łowieckiej. Uwarunkowania administracyjnoprawne, cywilnoprawne i organizacyjne.", Lex 2012). O publicznoprawnym charakterze działalności Polskiego Związku Łowieckiego świadczy także konieczność odbycia, przez osoby ubiegające się o uprawnienia do polowania, szkolenia prowadzonego przez Związek (art. 42 ust. 4 -7 ustawy Prawo łowieckie).". (ii) W późniejszym orzecznictwie NSA podkreślono jednakże kategorycznie, iż w/w publiczno – prawny charakter działań Związku ma ograniczony zasięg i w żadnym wypadku nie odnosi się do wszystkich form i obszarów działalności tego podmiotu. Formułując powyższe wnioski również na gruncie przepisów o udostępnianiu informacji publicznej NSA stwierdził zatem, iż: "1. Nie każda informacja będąca w dyspozycji Polskiego Związku Łowieckiego bądź odnosząca się do jego funkcjonowania będzie informacją publiczną podlegającą udostępnieniu przez ten Związek w trybie u.d.i.p., lecz tylko ta, która odnosi się do wykonywania zadań publicznych lub gospodarowania mieniem publicznym. 2. Informacje w postaci kopii protokołów z posiedzeń oraz podjętych uchwał Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego nie stanowią ani informacji bezpośrednio odnoszącej się do wykonywania przez Polski Związek Łowiecki zadań publicznych wskazanych w przepisach prawa ani do gospodarowania mieniem publicznym." – por. wyrok z dnia 5 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 415/16. 3. W świetle w/w uwarunkowań nie może ulegać wątpliwości, iż dopuszczalność uznania aktów lub czynności Rzecznika Głównego, wydawanych lub podejmowanych jako organ dyscyplinarny, za akty lub czynności, o których mowa w art.3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a., t.j. takie, których nieuzasadnione niewydanie lub niepodjęcie mogłyby być, na zasadzie art.3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., przedmiotem skargi na bezczynność, podlegającej kognicji sądu administracyjnego, zachodziłaby tylko w przypadku wykazania, iż w/w akty lub czynności Rzecznika Głównego, wydawane lub podejmowane jako organ dyscyplinarny, są aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej. Tryb i zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej członków PZŁ oraz członków organów PZŁ zostały uregulowane w rozdziale 6a P.ł. W kontekście niniejszej sprawy należy w tym zakresie zwrócić uwagę na następujące kwestie: (i) Przepisy rozdziału 6a P.ł. określają w pierwszej kolejności m.in.: krąg podmiotów podlegających odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz istotę deliktu dyscyplinarnego (art.35b ust.1 i 2 P.ł.), katalog kar dyscyplinarnych (art.35c P.ł.), zasady przedawnienia deliktów dyscyplinarnych (art.35i P.ł.), a dalej regulują samo postępowanie dyscyplinarne, tj. m.in.: etapy tego postępowania (art.35e P.ł.), sposób wszczęcia postępowania (art.35g P.ł.), strony postępowania (art.35f P.ł.), ustrój sądownictwa dyscyplinarnego (art.35j ust.1 P.ł.), status sędziów dyscyplinarnych (art.35n P.ł), postępowanie przed sądami dyscyplinarnymi (art.35j P.ł.), właściwość sądów dyscyplinarnych (art.35k P.ł.), skład sądów dyscyplinarnych (art.35l P.ł.), rozstrzygnięcia dyscyplinarne (art.35j ust.2 P.ł.), odwołanie od orzeczeń i postanowień okręgowych sądów łowieckich kończących postępowanie w sprawie (art.35m P.ł.). (ii) We w/w przepisach przewidziano funkcję rzecznika dyscyplinarnego (pod którym to pojęciem należy rozumieć, stosownie do art.35t pkt 2 P.ł., zarówno okręgowego rzecznika dyscyplinarnego, jak i Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego), określając jego zasadnicze kompetencje w postępowaniu dyscyplinarnym. Z przepisów tych wynika w szczególności, iż: (-) rzecznik dyscyplinarny jest oskarżycielem w postępowaniu dyscyplinarnym, będąc z tego tytułu (obok obwinionego) stroną tego postępowania (art.35 f ust.1 i 2 P.ł.), (-) rzecznik dyscyplinarny wszczyna dochodzenie dyscyplinarne jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przewinienia łowieckiego (art.35g ust.1 P.ł.), (-) na wniosek rzecznika dyscyplinarnego wszczyna się postępowanie przed sądem łowieckim (art.35g ust. 2 P.ł.). (iii) Zaznaczyć jednakże należy, iż przepisy P.ł. nie stanowią wyłącznej regulacji, odnoszącej się do rzeczników dyscyplinarnych. W art. 35s ust.1 P.ł. ustawodawca zamieścił bowiem delegację dla Naczelnej Rady Łowieckiej, obligującą ten organ PZŁ do uchwalenia regulaminu sądów łowieckich i rzeczników dyscyplinarnych Polskiego Związku Łowieckiego, określającego szczegółowe zasady funkcjonowania sądów łowieckich oraz rzeczników dyscyplinarnych, a także szczegółowych zasad postępowania przed tymi organami. Ustawodawca zastrzegł jednocześnie, iż w sprawach nieuregulowanych w 6a P.ł. do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30, 413, 568, 1086 i 1458) - art.35s ust.2 P.ł. (iv) Uchwałą nr 50/2014, podjętą na podstawie w/w art.35s ust.1 P.ł., Naczelna Rada Łowiecka uchwaliła Regulamin Sądów Łowieckich i Rzeczników Dyscyplinarnych (dalej "regulamin"), uszczegóławiający m.in. kompetencje rzeczników dyscyplinarnych. Należy zwrócić w tym kontekście uwagę na następujące postanowienia regulaminu: O wszczęciu dochodzenia dyscyplinarnego rzecznik dyscyplinarny pisemnie informuje zawiadamiającego o przewinieniu (§ 13 ust.2 regulaminu). Jeżeli okoliczności przytoczone w zawiadomieniu o przewinieniu łowieckim nie dają podstaw do wszczęcia dochodzenia dyscyplinarnego albo wystąpią przesłanki wskazane w §2 regulaminu - rzecznik dyscyplinarny odmawia wszczęcia dochodzenia dyscyplinarnego (§ 15 ust.1 regulaminu). Rzecznicy dyscyplinarni rozstrzygają sprawy w formie postanowień i zarządzeń (§ 30 ust.1 regulaminu). Postanowienia wymagają: odmowa wszczęcia dochodzenia dyscyplinarnego, wszczęcie dochodzenia dyscyplinarnego, powołanie biegłego, umorzenie dochodzenia dyscyplinarnego, przekazanie sprawy innemu rzecznikowi dyscyplinarnemu lub sądowi oraz inne przypadki wskazane w niniejszym regulaminie (§ 30 ust.2 regulaminu). Główny Rzecznik Dyscyplinarny sprawuje nadzór nad działalnością okręgowych rzeczników dyscyplinarnych i ich zastępców (§ 64 ust.1 regulaminu). W ramach sprawowanego nadzoru może on w szczególności: 1) zlecić wszczęcie dochodzenia dyscyplinarnego; 2) zaznajamiać się z zamierzeniami prowadzącego postępowanie i w formie zarządzeń wskazywać kierunki postępowania; 3) uczestniczyć w czynnościach dokonywanych przez okręgowego rzecznika dyscyplinarnego lub osobiście je przeprowadzić; 4) zmieniać postanowienia i zarządzenia wydane w toku postępowania przez okręgowego rzecznika dyscyplinarnego; 5) przejąć sprawę do swego prowadzenia; 6) przejąć sprawę i zlecić jej prowadzenie wskazanemu przez siebie rzecznikowi dyscyplinarnemu; 7) przekazać sprawę do dalszego prowadzenia wskazanemu przez siebie rzecznikowi dyscyplinarnemu; 8) wydawać polecenia okręgowym rzecznikom dyscyplinarnym, które są dla nich wiążące (§ 64 ust.2 regulaminu). Główny Rzecznik Dyscyplinarny może wszcząć dochodzenie dyscyplinarne w każdej sprawie, jeżeli wcześniej nie wszczął go właściwy okręgowy rzecznik dyscyplinarny (§ 64 ust.3 regulaminu). Główny Rzecznik Dyscyplinarny w trybie nadzoru może uchylić prawomocne postanowienie okręgowego rzecznika dyscyplinarnego: o odmowie wszczęcia postępowania, umorzeniu dochodzenia, jeżeli postanowienie to nie zostało zaskarżone do sądu (§ 65 ust.1 regulaminu). 4. W świetle przywołanych uregulowań ustawy i uchwalonego na jej podstawie regulaminu nie sposób zaprzeczyć, iż kompetencje Rzecznika Głównego, wynikające ze sprawowania nadzoru nad Rzecznikiem Okręgowym mają charakter daleko idący i mogą polegać m.in. na wydaniu przez ten organ aktów stosowania prawa (por. w szczególności § 64 ust.1 pkt 4 i ust.3 w zw. z § 30 ust.1 i 2 regulaminu). Z samego tego faktu nie wynika jednakże, iż akty lub czynności Rzecznika Głównego, podejmowane w postępowaniu dyscyplinarnym odpowiadają aktom lub czynnościom, o którym mowa w art.3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a., a zatem aktom lub czynnościom, których niewydanie lub niepodjęcie może być przedmiotem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego. Odnotować należy, iż w orzecznictwie NSA rozważono dopuszczalność kwalifikowania w kontekście art.3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a. innego rodzaju aktów wydawanych przez organy PZŁ, tj. rozstrzygnięcia kół łowieckich, dotyczących w szczególności członkostwa w tych kołach. W wyroku z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 123/17, NSA stwierdził zatem, iż "Rozstrzygnięcia kół łowieckich, dotyczące w szczególności członkostwa w tych kołach, nie są decyzjami, postanowieniami ani innymi aktami lub czynnościami, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., i nie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Orzeczenia te mają charakter wewnętrzny, bowiem koła łowieckie w zakresie własnych kompetencji mogą decydować o członkostwie poszczególnych kandydatów.". Wskazując przesłanki prowadzące do w/w wniosku NSA podniósł w szczególności, iż: "Członkostwo w kole łowieckim jest dobrowolne i wymaga zgody zarówno kandydata jak i samego koła. Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela pogląd, zgodnie z którym sposób uzyskania członkostwa w kole łowieckim pozwala uznać je za zdarzenie cywilnoprawne prowadzące do powstania prawa podmiotowego, z którego mogą wynikać określone uprawnienia członka (wyrok SN z 20 czerwca 2007 r., II CSK 100/07, OSNC-ZD 2008/2/37, uchwała SN z 28 września 2016 r., III CZP 46/16, lex nr 2113361).". Zdaniem Sądu orzekającego obecnie, w/w koncepcja cywilnoprawnego charakteru członkostwa w PZŁ siłą rzeczy determinuje również charakter prawny odpowiedzialności dyscyplinarnej członków PZŁ (której realizacja może doprowadzić do wykluczenia z PZŁ), stanowiącej przedmiot regulacji przepisów rozdziału 6a P.ł. oraz wydanego na podstawie art.35s ust.1 P.ł. regulaminu. W/w odpowiedzialność ma zatem charakter pochodny w stosunku do cywilnoprawnej konstrukcji członkostwa. Akty lub czynności podejmowane przez organy dyscyplinarne (w tym przez rzeczników dyscyplinarnych) należy zatem postrzegać wyłącznie jako akty lub czynności o charakterze wewnątrzorganizacyjnym, dotyczące specyficznego rodzaju uprawnień i obowiązków, wynikających ze stosunku członkostwa w PZŁ, nie mających charakteru administracyjnoprawnego. Powyższa okoliczność uniemożliwia kwalifikowanie aktów i czynności podejmowanych w postępowaniu dyscyplinarnym, jako spełniających kryteria aktów lub czynności, o których mowa w art.3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., których niewydanie lub niepodjęcie mogłoby być, na zasadzie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., przedmiotem skargi na bezczynność, podlegającej kognicji sądu administracyjnego. 5. Stwierdzić należy, iż w/w generalny brak podstaw do wywodzenia kognicji sądu administracyjnego w zakresie kontroli legalności działań organów dyscyplinarnych, przewidzianych w P.ł. i regulaminie, odwołujący się do samego charakteru postępowania dyscyplinarnego (tj. niemożności wykazania, iż przedmiotem tego postępowania jest sprawa administracyjna) znajduje oczywiste potwierdzenie w art.33 P.ł., jednoznacznie ustanawiającym m.in. w sprawach dotyczących postępowania dyscyplinarnego kognicję sądu powszechnego. Przepis ten stanowi zatem, iż sprawach: (-) utraty członkostwa w kole łowieckim, (-) nabycia lub utraty członkostwa w Polskim Związku Łowieckim po wyczerpaniu postępowania wewnątrzorganizacyjnego albo (-) od orzeczeń i postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne stronom postępowania przysługuje, w terminie 14 dni od otrzymania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie, odwołanie do sądu okręgowego, z zastrzeżeniem art. 42da ust. 3. Od orzeczenia sądu okręgowego kasacja nie przysługuje. Mając powyższe na uwadze, nie sposób racjonalnie zakładać, iż intencją ustawodawcy miałoby być ustanowienie niejednolitego, t.j. rozproszonego (dualistycznego) systemu kontroli legalności czynności organów dyscyplinarnych, mającego polegać na tym, iż: (-) do kontroli legalności orzeczeń i postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne umocowany byłby sąd powszechny, natomiast (-) do kontroli postępowania dyscyplinarnego pod kątem ewentualnej bezczynności lub przewlekłości organów dyscyplinarnych umocowany byłby sąd administracyjny. Rozwiązanie takie (oprócz jego oczywistej niekonsekwencji) nie znajdowałoby bowiem żadnego oparcia w omówionej już konstrukcji prawnej postępowania dyscyplinarnego. Analiza przepisów P.ł. upoważnia do stwierdzenia, iż o ile w sprawach uregulowanych tą ustawą ustawodawca przewiduje kognicję sądów administracyjnych, do daje temu jednoznaczny wyraz, jak ma to miejsce w art.42da ust.3 P.ł., ustanawiającym właściwość sądu administracyjnego w sprawach ze skarg na uchwały Zarządu Głównego w przedmiocie kar porządkowych za naruszenie zasad selekcji osobniczej. 6. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, iż sprawa będąca przedmiotem wniesionej skargi nie podlega właściwości sądu administracyjnego, w związku z czym podlega odrzuceniu. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło