IV SAB/Wa 159/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. ma bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: odrzucić skargę W piśmie z dnia 1 sierpnia 2012 r. P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych polegającej na nierozpoznaniu w ustawowym terminie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 2011 r. znak [...]. Skarżący wskazał, że wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji został złożony w dniu 18 listopada 2011 r. i pozostał bez odpowiedzi. Skarżący zarzucił, że brak rozpoznania skargi w ustawowym terminie doprowadził do śmierci jego matki J. K. Podkreślił, że posiada legitymację do występowania we wszystkich postępowaniach dotyczących Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w stosunku do J. K., ponieważ był jej pracodawcą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi wskazując, iż skarżący nie posiada legitymacji do wniesienia skargi w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, ze względu na brak legitymacji skargowej po stronie skarżącego. Przede wszystkim wskazać należy, że jednym z formalnych warunków skutecznego złożenia skargi do Sądu Administracyjnego jest wniesienie skargi przez podmiot, któremu zgodnie z art. 50 § 1 lub § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. 20z. 270 ze zm. – zwaną dalej P.p.s.a.) przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Zatem postępowanie sądowe w sprawie może być wszczęte jedynie na żądanie pochodzące od legitymowanego podmiotu. W ocenie Sądu po stronie strony skarżącej brak jest takiej legitymacji. Skarżącym bowiem, o którym mowa w art. 50 § 1 P.p.s.a. jest podmiot, który ma interes prawny w złożeniu skargi, rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zakończonym aktem lub czynnością. Skarga może zatem dotyczyć tylko jego własnej sprawy administracyjnej rozumianej jako możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot. Oznacza to, że dwie kategorie podmiotów mają prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Pierwszą stanowią te, którym to uprawnienie przysługuje dla ochrony ich interesu prawnego. Druga kategoria natomiast to podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo do wniesienia skargi w cudzej sprawie, ze względu na konieczność ochrony również obiektywnego porządku prawnego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Warszawa 2004). Brak legitymacji skargowej powoduje, że sąd administracyjny nie może przejść do rozstrzygnięcia sporu o zgodność z prawem decyzji administracyjnej, a następnie w wyniku tego rozstrzygnięcia stosować środki prawne przewidziane w P.p.s.a. Sprawa sądowoadministracyjna w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. powstaje w razie złożenia skargi na daną decyzję administracyjną, akt czy bezczynność w wydaniu rozstrzygnięcia przez podmiot legitymowany. Skargę na bezczynność może wnieść zatem podmiot, w stosunku do którego organ administracji publicznej nie wykonuje swoich ustawowych obowiązków. Gdy skargę na decyzję administracyjną czy bezczynność organu złożył podmiot, który nie ma legitymacji, przedmiot rozpoznania i rozstrzygnięcia sądu administracyjnego jest ograniczony tylko do oceny interesu prawnego skarżącego z wyłączeniem wkroczenia w spór o zgodność z prawem i stosowania środków określonych w ustawie. W niniejszej sprawie P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa ZUS polegająca na nierozpoznaniu wniosku z dnia 18 listopada 2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] października 2011 r., odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] września 2007 r., znak [...] oraz decyzją z dnia [...] września 2007 r., znak [...]. Jak wynika z akt sprawy pierwsza z wymienionych decyzji stwierdzała, że J. K. nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu, chorobowego i wypadkowemu od 28 września 2006 r. do chwili wydania decyzji. Odwołanie od tej decyzji prawomocnie oddalił Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z dnia [...] września 2008 r., sygn. akt [...]. Natomiast drugą decyzją orzeczono o niesłusznym wypłaceniu J. K. zasiłku chorobowego, braku uprawnienia J. K. do zasiłku chorobowego za okres od 19 czerwca 2007 r. do 22 września 2007 r. oraz o zwrocie nienależnie wypłaconego zasiłku chorobowego – z tym, że do zwrotu zasiłku zobowiązano pracodawcę J.K. – [...]. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że osobą, która mogłaby żądać stwierdzenia nieważności wskazanych decyzji była J. K., ponieważ stwierdzenie braku podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu i negatywnych konsekwencji z tego tytułu dotyczyło bezpośrednio jej osoby, choćby z tego względu, że mogło wiązać się m.in. z brakiem świadczeń zdrowotnych refundowanych przez ZUS. Wobec tego obie decyzje z września 2007 r. bezpośrednio dotyczyły interesu prawnego J. K. Jak wynika z akt sprawy J. K. zmarła w dniu [...] lutego 2012 r. W ocenie Sądu jedynie zmarła mogła skutecznie żądać stwierdzenia nieważności decyzji orzekających o tym, że nie podlegała w stosownym okresie ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowego i wypadkowemu oraz o niesłusznym wypłaceniu zasiłku chorobowego, oraz braku uprawnienia do zasiłku chorobowego. Dopiero prawomocne orzeczenie o stwierdzeniu nieważności, wydanych na wniosek zmarłej, wspomnianych decyzji, otwierałoby jej pracodawcy możliwość domagania się zwrotu nienależnie zwróconego zasiłku chorobowego. Nie świadczy to zatem o posiadaniu legitymacji skargowej w sprawie. Należy także podkreślić, że przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie była wspomniana wyżej decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] października 2011 r., o odmowie wznowienia postępowania. Sąd z uwagi na to, że powziął wiadomość o śmierci J. K., postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., sygn. akt [...] umorzył postępowanie sądowe przyjmując, że przedmiot postępowania sądowego odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków skarżącej. Postanowienie to stało się prawomocne w dniu 28 kwietnia 2012 r. Zgodnie z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Postanowienia niewątpliwie mieszczą się w katalogu orzeczeń, o których mowa w powołanym przepisie, zatem również mają charakter wiążący. Stwierdzić zatem należy, że w postanowieniu tym pośrednio przesądzono o tym, kto ma interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2011 r. znak [...]. Skoro uprawnienie to posiadała wyłącznie zmarła J. K., również ona byłaby uprawniona do wniesienia skargi na bezczynność organu polegającej na nierozpoznaniu w ustawowym terminie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 2011 r. Na zakończenie należy zauważyć, że co do zasady badanie interesu prawnego następuje na posiedzeniu jawnym, jednak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że odrzucenie skargi jest dopuszczalne, gdy brak legitymacji skargowej jest ewidentny, co ma miejsce w sytuacji, gdy skargę wniosła osoba, której ustawa szczególna nie przyznaje w konkretnym przypadku tej legitymacji (por. postanowienie NSA z 5 października 2011 r. II OSK 1915/11, z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 298/13). W świetle przedstawionych okoliczności należy uznać, iż P. K. nie posiada legitymacji skargowej w niniejszej sprawie. Wobec tego na podstawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.