IV SAB/Wa 159/12
PostanowienieWSA w Warszawie2013-09-12
Skład orzekający: Wanda Zielińska - Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, której dochody są niewystarczające do ponoszenia kosztów postępowania, a której małżonek osiąga stały dochód, może uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego?Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W przypadku małżonków pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, sąd ocenia sytuację majątkową wspólnie, uwzględniając dochody małżonka. Jeśli dochody małżonka są wystarczające do pokrycia kosztów postępowania, nawet po uwzględnieniu wydatków rodziny, prawo pomocy w zakresie całkowitym nie może zostać przyznane.Stan faktyczny
Skarżący P. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie ze skargi na bezczynność Prezesa ZUS. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, a skarżący wniósł sprzeciw, wskazując na brak środków na utrzymanie. Sąd ocenił sytuację majątkową skarżącego i jego żony, która osiągała stały dochód.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. K. ma bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy
W piśmie z dnia 4 maja 2013 r. na urzędowym formularzu P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych polegającej na nierozpoznaniu w ustawowym terminie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 2011 r. znak [...].
Postanowieniem z dnia 4 lipca 2013 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Od powyższego postanowienia, w ustawowym terminie, skarżący wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał, że w ogóle nie ma środków na własne utrzymanie. Na posiłki chodzi do ojca, od niego otrzymuje również drobne kwoty na korespondencję. Środki na rachunek jego żony wpłacane są zaś pod warunkiem, że nie będzie miał do nich dostępu i pod warunkiem, że żona i dziecko nie będą z nim mieszkali. Wskazał, że od dnia napaści na prowadzone przez niego placówki bankowe nie jest w stanie pracować i nie uzyskuje żadnych dochodów. Przed Sądem Okręgowym w B. dochodzi od banku renty z tytułu czynu niedozwolonego.
Do sprzeciwu dołączył stan zaległości zobowiązanego na dzień 4 lipca 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 tej ustawy prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że nie posiada żadnych nieruchomości, środków pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jedynym źródłem utrzymania 3 osobowej rodziny są dochody jego żony w kwocie 2300 zł. Jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny oraz nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej. Wskazał, że wydatki na opłaty za mieszkanie, prąd wynoszą ok. 800 zł. Żona płaci raty kredytu w wysokości ok. 1000 zł miesięcznie. Konieczne wydatki na dziecko to 500 zł miesięcznie.
Skarżący wezwany do uzupełnienia wniosku nadesłał wyciągi z rachunków bakowych żony (z okresu od 21 lutego 2013 r. do 20 maja 2013 r.), kopię umowy kredytowej (z dnia 16 listopada 2005 r., udzielającej kredytu w kwocie 142 815, 74 zł przeznaczonego na pokrycie części kosztów zakupu nieruchomości, zaświadczenie z zakładu pracy żony skarżącego, z którego wynika, że pracuje na stanowisku nauczyciela na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony i w okresie od. 1 marca 2013 r. do 31 maja 2013 r. uzyskała wynagrodzenie netto 3340,84 zł, zaświadczenie z urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, zaświadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., że skarżący nie korzysta z pomocy tut. ośrodka i jego sytuacji rodzinna nie jest ośrodkowi znana.
W ocenie Sądu przedstawiona sytuacja majątkowa nie uzasadnia przerzucenia kosztów postępowania na Skarb Państwa i przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Sąd ocenia nie tylko sytuację majątkową skarżącego ale również osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Skoro we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje jego żona – osiągająca stały dochód Sąd wziął to również to uwagę. Żona skarżącego w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 23) jest zobowiązana do pomocy mężowi, a obowiązek alimentacyjny, co wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie, nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego, a ponadto obejmuje on również wydatki związane z prowadzeniem postępowań sądowych. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa małżeńska nie zwalnia jego żony z pomocy finansowej.
Z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego żony skarżącego wynika, że saldo początkowe (w dniu 21 lutego 2013 r.) wynosiło 3123,60 zł, zaś saldo końcowe (19 maja 2013 r.) wynosiło 2771,86 zł i było to najniższe saldo w tym okresie. Natomiast po zaksięgowaniu wpłat zatytułowanych "pobory" w poszczególnych miesiącach zgromadzone środki na rachunku wynosiły: w dniu 1 marca 2013 r. 5579,00 zł, w dniu 29 marca 2013 r. 6282,52 zł, w dniu 29 kwietnia 2013 r. 6332,18 zł. Stwierdzić zatem należy, że na rachunku bankowym żony znajdowały się dostateczne środki pieniężne na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w niniejszej sprawie nawet z uwzględnieniem wydatków, jakie ponosi 3 osobowa rodzina.
Ponadto skarżący wskazał, że wystąpił z pozwem do Sądu Okręgowego B. przeciw bankowi z tytułu czynu niedozwolonego. Wobec tego należy przyjąć, że posiada środki na prowadzenie postępowania przed sądem powszechnym.
Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło