IV SAB/Wa 16/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Protokolant ref. staż. Krystyna Stępniak-Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o uzupełnienie decyzji 1. stwierdza przewlekłość postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o uzupełnienie decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że przewlekłość postępowania miała charakter rażący; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej A. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. w K. (dalej: skarżący) złożyła w dnu 16 września 2013 r. do Ministra Transportu i Budownictwa wniosek o uzupełnienie decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...]. Decyzją tą organ działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 i art. 158 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej jako kpa, stwierdził, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] listopada 1965 r. o przyznaniu H. i H. G. odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną, zostało wydane z naruszeniem prawa. We wniosku o uzupełnienia tej decyzji co do rozstrzygnięcia żądano orzeczenia o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji oraz skonkretyzowania naruszenia przepisu prawa, ze względu na które rozstrzygnięto, jak w sentencji decyzji. Minister Infrastruktury i Rozwoju - następca prawny Ministra Transportu i Budownictwa, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...], odmówił uzupełnienia decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. W uzasadnieniu podał, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji jest kompletne. Strona domaga się w istocie zmiany decyzji. Zmiana decyzji nie może być zaś dokonana w trybie uzupełnienia decyzji. W związku z niezałatwienieniem sprawy - wniosku o uzupełnienie decyzji, w terminie, pismem z dnia [...] lipca 2014 r. A. w K., na podstawie art. 37 § 1 kpa, wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Organowi zarzuciła przekroczenie terminów z art. 35 kpa oraz niezawiadomienie stron postępowania o przyczynie zwłoki w załatwieniu sprawy (art. 36 kpa). Następnie, w dniu 21 lipca 2014 r. A. w K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postępowania w sprawie uzupełnienia decyzji Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2013 r. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia niniejszej sprawy oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że miedzy złożeniem wniosku o uzupełnienie decyzji a wydaniem postanowienia w tej sprawie upłynęło 9 miesięcy. Organ nie podjął w tym czasie żadnych czynności, nie zawiadomił też stron o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy. Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie i podał, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa postanowieniem o odmowie sprostowania decyzji zostało złożone po wydaniu w dniu 27 czerwca 2014 r. przez Ministra postanowienia o odmowie uzupełnienia decyzji, a zatem było bezskuteczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako ppsa Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się w pierwszej kolejności do oceny dopuszczalności skargi należy zauważyć, że przewlekłość postępowania może być stwierdzona przez Sąd, niezależnie od tego, czy przed wniesieniem skargi lub po jej wniesieniu a przed wydaniem orzeczenia przez Sąd w takiej sprawie organ podjął jakiekolwiek czynności procesowe. Podjęcie przez organ czynności procesowych powoduje, ze ustaje stan ewentualnej bezczynności organu, co uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie skargi na bezczynność organu, ale nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania dotyczącego skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, dostępny na stronie: www.nsa.gov.pl/orzecznictwo). "Przewlekłość postępowania" jest pojęciem szerszym od "bezczynności organu". Możliwa jest sytuacja, w której organ pozostaje w bezczynności, niemniej nie można zarzucić prowadzonemu przez niego postępowaniu przewlekłości (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 2304/14 i z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 2425/14, dostępne na stronie: www.nsa.gov.pl/orzecznictwo). Przyjmuje się na ogół, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia z reguły wówczas, gdy organ nie załatwi sprawy w wymaganym terminie, a więc w okresie, który można uznać za konieczny dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Prowadzi zatem, co prawda, postępowanie ale podejmuje w nim czynności opieszale w tempie nie znajdującym usprawiedliwienia w ich złożoności lub charakterze. Narusza tym samym wyraźnie wynikającą z art. 12 § 1 kpa zasadę szybkości postępowania administracyjnego (por. np. P. Dobosz: Milczenie i bezczynność w postępowaniu administracyjnym, Kraków 2011r.s. 73 i nast., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 549/13, LEX nr 1369030). Organ prowadzi postępowanie przewlekle wówczas, gdy podejmuje czynności zbędne, pozorne, oraz gdy nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Wynika z tego, że przesłanką uznania przez Sąd przewlekłości postępowania jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, prowadzący do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie, nie zaś fakt, że postępowanie to zostało wreszcie zakończone. Tym więc różni się przewlekłe prowadzenie postępowania od bezczynności organu. W tym drugim przypadku chodzi o zaniechanie organu polegające na niepodjęciu konkretnej czynności procesowej, najczęściej na niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie, ocenianym przez Sąd na dzień wydania orzeczenia sądowego w takiej sprawie. W związku z powyższym w ocenie Sądu bez znaczenia dla dopuszczalności skargi pozostaje fakt, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało zawarte w piśmie z dnia [...] lipca 2014 r., podczas gdy organ wydał postanowienie w zakresie uzupełnienia decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. Przyjęcie bowiem stanowiska organu skutkowałoby w konsekwencji brakiem możliwości rozpoznania skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania po wydaniu aktu i ustaniu bezczynności. Tymczasem – jak wskazano wyżej – czym innym jest pozostawanie organu w bezczynności, a czym innym ocena, czy postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły. Minister zatem wnosząc w odpowiedzi na skargę o jej odrzucenie bezzasadnie wiąże dopuszczalność skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania z wydaniem przez niego decyzji w tej sprawie w terminie poprzedzającym wniesienie skargi. Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności skargi należy podnieść, że wniosek o uzupełnienie decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. wpłynął do Ministerstwa [...] września 2013 r., a postanowienie o odmowie uzupełnienia decyzji zostało wydane [...] czerwca 2014 r. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że od złożenia wniosku o uzupełnienie decyzji do wydania przez organ postanowienia w tej sprawie upłynęło ponad dziewięć miesięcy. Z charakteru i z okoliczności sprawy nie wynika, aby organ był zmuszony podejmować jakiekolwiek czynności procesowe, umożliwiające mu ustosunkowanie się do wniosku skarżącej. Nie informował też strony o przedłużeniu terminu załatwienia tej sprawy. Nic więc nie usprawiedliwia tej opieszałości organu i tym samym nie pozwala na oddalenie zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania w tej sprawie. Przedstawione okoliczności, w ocenie Sądu, uzasadniają nie tylko stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania ale także stwierdzenia, że przewlekłość miała charakter rażący. Całkowite milczenie organu w sprawie wniosku o uzupełnienie decyzji, nie wymagającej podjęcia żadnych szczególnych czynności lecz dokonania stosunkowo prostej oceny pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 111 § 1 kpa musi zostać ocenione jako całkowicie nieusprawiedliwione. Świadczy to o wysoce lekceważącym stosunku do wniosków strony i obowiązków wynikających z art. 35 kpa. Z uwagi na fakt zakończenia postępowania przed rozpatrzeniem skargi, Sąd odstąpił od wymierzenia temu organowi grzywny z urzędu na podstawie art. 149 § 2 ppsa. O zwrocie skarżącej kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w. sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013r., poz. 490).