IV SAB/Wa 166/17

Dnia 29 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Alina Balicka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 29 września 2017 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości G. S.A. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w Z. na przewlekłość Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji; II. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się przewlekłości w sprawie rozpatrzenia odwołania Syndyka masy upadłości G. S.A. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w Z. od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r. nr [...]; III. stwierdza, że przewlekłość Ministra Infrastruktury i Budownictwa miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; IV. oddala żądanie zasądzenia sumy pieniężnej; V. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącej Syndyka masy upadłości G. S.A. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w Z. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Syndyk Masy upadłości [...] w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w [...] , dalej "skarżący", pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. (data pisma) wniósł skargę na bezczynnie prowadzone postępowania administracyjnego przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w związku z nierozpoznaniem odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r. znak [...] z dnia [...] lutego 2016 r. ustalającej odszkodowanie w kwocie 447 819, 75 zł z tytułu wygaśnięcia z mocy prawa hipoteki ustanowionej na prawie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w obrębie 0001-Główna gmina Miasto [...], oznaczonej jako działka 5/50, przeznaczonej na realizację inwestycji polegającej na rozbudowie drogi wojewódzkiej nr 196 w [...]. Zarzucono naruszenia: - art.7, 12 § 1 i § 2, 35 § 1 w zw. z art. 37 § 1 i 10 § 1 K.p.a. ponieważ po upływie roku od daty wniesienia odwołania strona nie została nawet poinformowana o wszczęciu postępowania odwoławczego. Wniesiono o zobowiązanie Ministra do wydania decyzji w tej sprawie, stwierdzenie bezczynności o charakterze rażącym, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 20 236,05 zł i zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że przez rok od przekazania Ministrowi odwołania organ nie podjął żadnej czynności w sprawie oraz nie poinformował strony o przyczynach zwłoki. Mimo pisma z prośbą o informacją o toku postępowania stronie nie została udzielona żadna informacja. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Przedstawił przebieg postępowania administracyjnego przyznając, że strona skarżąca pismem z [...] lutego 2017 r wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Następnie pismem z [...] kwietnia 2017 r. wniosła skargę na bezczynność. Decyzja została wydana [...] maja 2017 r. Decyzją tą uchylono w całości zaskarżoną decyzję do ponownego rozpoznania. Organ przyznał, że postępowanie nie zostało zakończone zgodnie z terminem wynikającym z kodeksu postępowania administracyjnego ale, zdaniem organu, nie ma podstaw do stwierdzenia przewlekłości postępowania. Od wielu lat rośnie bowiem liczba spraw które ma rozstrzygać Minister Infrastruktury i Budownictwa, co przewyższa możliwości kadrowe urzędu. Sprawy są rozpoznawane sukcesywnie wg kolejności wpływu. Zwykle mają charakter skomplikowany, co wynika ze specyfiki materii będącej przedmiotem rozpoznania. Wymagana jest analiza operatów szacunkowych, co w niniejszej sprawie uczyniono. Wskazano, że w tej sprawie [...] kwietnia 2017 r. rzeczoznawca potwierdziła aktualność operatu szacunkowego. Pismem z [...] maja 2017 r. wystąpiono do [...] w [...] o udzielenie informacji o aktualnej wysokości wierzytelności zabezpieczonej hipoteką ciążącą na wygasłym prawie użytkowania wieczystego opisanej wyżej nieruchomości. W ocenie organu brak działań organu nie był celowy lecz wynikał z czynników zewnętrznych. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej organ wskazał, że sankcja ta ma na celu zdyscyplinowanie organu do wydania decyzji i jednocześnie nosi cechy odszkodowania. Obowiązek ten powinien być stosowany gdy zostanie ustalone, że brak działania organu było celowe i zmierzające do niepodjęcia decyzji mimo braku ku temu obiektywnie weryfikowanych przeszkód i gdy istnieje obawa że bez tej sankcji organ w dalszym ciągu będzie uchylał się od podejmowania decyzji. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Zasadniczym czynnikiem determinującym zwłokę, są znane sądowi z urzędu kwestie związane z ilością spraw wpływających do organu oraz niedostatecznej obsadzie kadrowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje regulacja art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest m.inn. przewlekłość lub bezczynność organu. W związku z tym Sąd zastosował ten przepis i rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle obowiązujących przepisów prawa, sąd w zakresie swojej właściwości orzeka między innymi w sprawach skarg na podejmowane przez organy inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., oceniając postępowanie organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Sąd orzeka również w zakresie skarg na bezczynność i przewlekłość organów administracji w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy (art. 3 § 2 pkt 8). Właściwość sądu w tym ostatnim przypadku dotyczy zatem niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych lub opieszałego ich prowadzenia. Skarżący wyczerpał tok instancyjny bowiem wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa pismem z dnia [...] lutego 2017 r. W ocenie Sądu wniosek należało zakwalifikować jako skargę na przewlekłość postępowania z uwagi na podniesione w skardze zarzuty i tok postępowania przed organem. Zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z przewlekłością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął niezbędnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy przewlekłość ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie Minister Infrastruktury i Budownictwa nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów k.p.a., co stanowi o wypełnieniu przesłanki przewlekłości postępowania. Analiza dokumentów nadesłanych przez organ wskazuje, że odwołanie zostało przekazane do Ministra Infrastruktury i Budownictwa [...] kwietnia 2016 r. (data wpływu). Syndyk pismem z [...] września 2016 r (data wpływu do organu) zwrócił się o udzielenie informacji o stanie sprawy. Pismo to pozostało bez odpowiedzi. Następnie wpłynęło wezwanie do usunięcia naruszenia prawa ([...] września 2017 r.).Na piśmie tym widnieje adnotacja o konieczności podjęcia działań w sprawie nosząca datę [...] marca 2017 r. Następnie mailem z [...] kwietnia 2017 r. zwrócono się do rzeczoznawcy majątkowego o wyjaśnienie kwestii aktualności operatu szacunkowego. Potwierdzenie aktualności operatu nastąpiło [...] kwietnia 2017 r. (data wpływu do organu). Następnie zwrócono się pismem z [...] maja 2017 r. do [...] w [...] o podanie informacji na temat wysokości wierzytelności zabezpieczonej hipoteką. Informacja została przesłana [...] maja 2017 r. W tym samym dniu została wydana decyzja nr. [...]. W związku z tym Sąd uznał, że w sprawie zaistniała przewlekłość postępowania gdyż organ przez okres od [...] kwietnia 2016 r. (data wpływu odwołania) do [...] marca 2017 r. (data pierwszej czynności ) nie podejmował żadnej czynności w sprawie i nie informował strony o przyczynach jej niezałatwienia w terminie. W okresie późniejszym mimo podejmowania czynności (zwracanie się do rzeczoznawcy i banku) również czynił to ze znacznym opóźnieniem nie informując na żadnym etapie postępowania o przyczynach niezałatwienia sprawy. W ocenie Sądu organ dopuścił się w związku z tym naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego. Przepis art. 149 p.p.s.a. zawiera normę wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenie czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa czy też nie. Sąd uznał, że w sprawie nie zaistniała przewlekłość o rażącym charakterze. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również niczym nie uzasadniona długotrwałość prowadzenia postępowania (vide: wyrok WSA w [...] z [...] sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w [...] z [...] sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 30/11 - dostępne w CBOSA). Jak natomiast wynika z akt administracyjnych sprawy organ ostatecznie, choć z opóźnieniem podjął czynność w sprawie, choć nie informował strony o przyczynach jej niezałatwienia. Sąd jednocześnie oddalił wniosek o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej mając na uwadze niezbyt długi, na tle innych spraw, czas trwania postępowania administracyjnego, rodzaj naruszonych przepisów i fakt, że organ ostatecznie, po uzyskaniu informacji od rzeczoznawcy wydał rozstrzygnięcie. Należy zgodzić się z organem że nałożenie na organ obowiązku uiszczenia sumy pieniężnej ma na celu zdyscyplinowanie organu do wydania rozstrzygnięcie. Z drugiej strony ma w pewnym stopniu rekompensować stronie straty wynikłe z nie wydania rozstrzygnięcia w terminie. Biorąc pod uwagę te kryteria, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nałożenie na organ obowiązku uiszczenia sumy pieniężnej w sytuacji gdy decyzja została wydana a organ po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa podjął czynności w sprawie, stanowiłoby wyłącznie nieuzasadnione wzbogacenie się strony. Cel tj. wydanie decyzji przez organ II instancji została bowiem osiągnięty. Wobec wydanie decyzji merytorycznej brak było podstaw do zobowiązania organu do wydania aktu i dlatego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 K.p.a. W związku z tym Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 210 § 2 p.p.s.a zasądzając od organu na rzecz skarżącego koszty uiszczonego przez niego wpisu w wysokości 100 zł oraz tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i zwrotu opłaty od pełnomocnictwa 497 zł na podstawie § 14 ust 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (D.U. poz. 1804 z 2016 r.).