IV SAB/Wa 181/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 30 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. O. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w przedmiocie nierozpatrzenia zażalenia postanawia: odrzucić skargę. W piśmie z dnia 22 maja 2013 r. B. O. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zażalenie na postanowienie Burmistrza W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], mocą którego zawieszono z urzędu postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] obręb [...], położonej w W. przy ul. [...], z nieruchomościami sąsiednimi, stanowiącymi działki nr: [...], [...], [...] i [...] obręb [...] położonymi w W. przy ul. [...] i [...], do czasu przeprowadzenia postępowania spadkowego po zmarłym B. R. – władającym nieruchomością stanowiącą działkę nr [...] obręb [...]. Następnie w dniu 28 lipca 2014 r. (data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego) B. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dotyczącego rozpatrzenia jej zażalenia z dnia 22 maja 2013 r. wniesionego na opisane wyżej postanowienie Burmistrza z dnia [...] maja 2013 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., wnosząc o umorzenie postępowania, podniosło, że skarżąca nie wezwała uprzednio Kolegium do usunięcia naruszenia prawa. Zarządzeniem z dnia 4 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał skarżącą do udzielenia informacji, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi, czy przed wniesieniem do Sądu skargi opatrzonej datą 25 lipca 2014 r. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wystąpiła do wymienionego Kolegium z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa i ewentualnie nadesłanie odpisu tego wezwania z adnotacją organu wskazującą na datę złożenia tegoż wezwania. Odpowiadając na powyższe wezwanie – po upływie zakreślonego siedmiodniowego terminu, bowiem skarżąca wezwanie Sądu otrzymała w dniu 9 września 2014 r., zaś odpowiedzi udzieliła w dniu 18 września 2014 r. (data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego), a w świetle art. 83 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu – skarżąca wyjaśniła w piśmie z dnia 17 września 2014 r., że drogą telefoniczną wielokrotnie wzywała Kolegium do usunięcia naruszenia prawa, a ostatnie takie wezwanie miało miejsce w dniu 25 lipca 2014 r. Dla uwiarygodnienia tej informacji skarżąca dołączyła do wymienionego pisma internetowy wydruk wykazu połączeń z dnia 25 lipca 2014 r. z numeru telefonu komórkowego skarżącej. Do powyższego pisma skarżąca również dołączyła pismo opatrzone datą 18 września 2014 r. adresowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. – a przesłane do wiadomości tutejszemu Sądowi do sprawy IV SAB/Wa 181/14 – w którym wniosła o usunięcie naruszenia prawa i wyjaśnienie przyczyn rażącej przewlekłości postępowania administracyjnego w powyższej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Z powołanych regulacji wynika zatem, że wyczerpanie stosownych środków zaskarżenia jest podstawową przesłanką dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. W przypadku skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, wyczerpanie środków zaskarżenia następuje poprzez wniesienie środka przewidzianego w art. 37 § 1 kpa. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu, na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub ustalonym w myśl art. 36 kpa stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Uprzednie złożenie zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa stanowi zatem niezbędny warunek dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W niniejszej sprawie skarga dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania przez samorządowe kolegium odwoławcze, zaś przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują nad nim organu wyższego stopnia. Zatem skarga wniesiona przez B. O. winna zostać poprzedzona pisemnym wezwaniem Kolegium do usunięcia naruszenia prawa w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 kpa. Tymczasem ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że przed wniesieniem skargi do Sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kolegium, skarżąca nie wyczerpała trybu przewidzianego w art. 37 § 1 kpa, gdyż w dniu 28 lipca 2014 r. wniosła skargę bez zachowania wymogu formalnego w postaci złożenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wezwania do usunięcia naruszenia prawa, które winno ze stosownym wyprzedzeniem poprzedzać wniesioną skargę. Jeżeli nawet uznać, że pismo skarżącej z dnia 18 września 2014 r. stanowi wezwanie do usunięcia narusza prawa, to mogło ono zostać wystosowane najwcześniej w dniu 18 września 2014 r., jak wskazuje data, którą zostało opatrzone, a więc po wniesieniu skargi – i skierowane do Kolegium na skutek zarządzenia Sądu z dnia 4 września 2014 r., którym wezwano skarżącą do udzielenia informacji, czy przed wniesieniem skargi wyczerpała tryb opisany w art. 37 § 1 kpa – zatem nie może ono wywrzeć skutków prawnych w tym postępowaniu sądowym. Wystąpienie to nie stanowi wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 37 § 1 kpa, bowiem warunkiem wniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej jest uprzednie – a więc z odpowiednim wyprzedzeniem ewentualnego wniesienia skargi do Sądu – złożenie zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 § 1 kpa. Niezłożenie właściwego środka zaskarżenia z odpowiednim wyprzedzeniem ewentualnego wniesienia skargi, a więc z co najmniej trzydziestodniowym wyprzedzeniem, wynikającym z terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej, zakreślonych w art. 35 kpa, stanowi brak formalny skargi, skutkujący jej odrzuceniem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 1997 r., IV SAB 31/97, OSP 1998, z. 10, poz. 185, z glosą B. Adamiak, Lex nr 33884 – również dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), albowiem dopóki stronie przysługuje prawo wniesienia do organu jakiegokolwiek środka prawnego, dopóty wniesienie skargi do sądu administracyjnego jako przedwczesne jest niedopuszczalne, gdyż postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione, jeżeli nie zostały wykorzystane środki weryfikacji kwestionowanych działań, dostępne podmiotowi w postępowaniu administracyjnym, który chce uruchomić postępowanie sądowoadministracyjne. Istotą i celem takiego środka jest bowiem stworzenie dodatkowych możliwości autorewizji własnego działania przez ten organ, który pozostaje w bezczynności i to tylko w związku z zagrożeniem wniesienia skargi do sądu, a takiej dodatkowej możliwości weryfikacji własnego działania w niniejszej sprawie organ został pozbawiony. Dodatkowo wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 14 kpa w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada pisemności, co służy także ochronie praw jednostki. Wyjątkowo sprawa może być załatwiona ustnie, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawny nie stoi temu na przeszkodzie, treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca wezwała w ten sposób do usunięcia naruszenia prawa, a skarżąca tego nie udowodniła. Wymogu wyczerpania środka zaskarżenia nie spełnia zatem powołanie się przez skarżącą na telefoniczne wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa, a więc wszelkie wnioski składane za pośrednictwem telefonu nie mogą odnieść skutku w postaci ich uwzględnienia, taki stan rzeczy nie może być sankcjonowany przez Sąd, gdyż odbyło by się to z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, albowiem wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wystosowane na podstawie art. 37 § 1 kpa powinno mieć formę określoną w art. 63 kpa. Powinno być zatem wniesione pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu, ustnie do protokołu albo za pomocą elektronicznej skrzynki podawczej utworzonej na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2013 r., poz. 235 z późn. zm.). Z jego treści powinno zaś wynikać, że intencją złożenia wezwania jest żądanie usunięcia naruszenia prawa polegającego na bezczynności bądź przewlekłym załatwianiu sprawy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1713/14, niepubl.). W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała, aby wezwanie takie złożyła, co wyklucza dopuszczalność skargi. Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.