IV SAB/Wa 187/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant ref. staż. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi C. N. na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w rozpoznaniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w pozostałej części umarza postępowanie sądowe; 2. wymierza Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców grzywnę w wysokości 500 zł (pięćset złotych); 3. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego C. N. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W piśmie z dnia 22 sierpnia 2013 r. C. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania o nadanie statusu uchodźcy prowadzone przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Wskazał, że organ uchybił terminowi do wydania decyzji wskazanemu w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Jednocześnie na podstawie art. 149 ppsa skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji merytorycznej w sprawie oraz stwierdzenie czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że wniosek o nadanie statusu uchodźcy złożył w dniu 2 lipca 2009 r., a działania podejmowane przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na przestrzeni czterech lat należy uznać za działania pozorne i nie mające na celu szybkiego załatwienia sprawy. Skarżący podkreślił, że od czterech lat pozostaje w niepewności co do swojego dalszego losu. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie. Wskazał na następujące działania organu, m.in: - w dniu [...] stycznia 2010 r. aplikant został przesłuchany oraz dołączył w charakterze materiału dowodowego kopie dokumentów; - w dniu 9 sierpnia 2011 r. cudzoziemiec został wezwany do przedłożenia oryginałów dokumentów, których kopie dołączył do akt w czasie pierwszego przesłuchania; - w dniu [...] sierpnia 2011 r. przeprowadzono przesłuchanie uzupełniające aplikanta; - w dniu 5 stycznia 2012 r. zwrócono się pisemnie do Zarządu do Spraw Cudzoziemców KG SG z prośbą o udzielenie informacji, czy prowadzone były czynności weryfikacyjne deklarowanej przez aplikanta tożsamości; - w dniu 19 marca 2012 r. do akt sprawy włączone zostało opracowanie Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC na temat prawa do rzetelnego procesu przed trybunałem wojskowym osób oskarżonych w [...] o defraudację broni; - w dniu 14 czerwca 2013 r. organ zwrócił się do Konsulatu RP w [...] z prośbą o przesłanie skanów wniosku wizowego, złożonego przez osobę posługującą się [...] paszportem wydanym na nazwisko R. O. - w dniu [...] sierpnia 2013 r. wnioskodawca został ponownie przesłuchany w celu ustalenia jego danych osobowych; - w dniu 11 września 2013 r. organ zwrócił się do Szefa ABW z prośbą o przekazanie informacji mogących wykluczać cudzoziemca z ochrony międzynarodowej lub potwierdzać, że jego dalszy pobyt na terytorium RP mógłby stanowić zagrożenie obronności lub bezpieczeństwa państwa. Organ podkreślił, że działań podjętych (zwłaszcza w ostatnim okresie) w celu zakończenia sprawy nie można nazwać pozornymi, zważywszy, że podejmowane były wielotorowo i zmierzały do pełnego wyjaśnienia wielowątkowej sprawy. Cechą charakterystyczna omawianej sprawy była duża złożoność materiału dowodowego, a także niespójne zeznania cudzoziemca, utrudniające pełne wyjaśnienie stanu faktycznego. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił odmówić nadania skarżącemu statusu uchodźcy, odmówić udzielenia ochrony uzupełniającej oraz udzielił skarżącemu zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność lub przewlekłość miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zd.1 ppsa, czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 kpa zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz.U. z 2012 r., poz. 680) wydanie decyzji w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, z zastrzeżeniem art. 34 ust. 2 pkt 2, następuje w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Zgodnie z ust. 2 powyższej ustawy w razie niezałatwienia sprawy w terminach, o których mowa w ust. 1 lub w art. 34 ust. 2 pkt 2, stosuje się przepisy art. 36-38 kpa. Art. 36 § 1 kpa nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 ppsa, jednakże w zdaniu drugim, a to z tego względu, że z uwagi na wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji w dniu [...] października 2013 r. Sąd rozpoznający tę skargę nie może już zobowiązać organu do wydania rozstrzygnięcia, o czym mowa w zdaniu pierwszym przywołanego przepisu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko zajęte w orzecznictwie sądowym, że przepis art. 149 ppsa w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 ppsa wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 417¹ § 3 kc wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy przyjąć, iż wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 ppsa, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa (postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12, postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2012 r., I OSK 2626/12, Lex nr 1247155). Z tych też względów na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa należało w niniejszej sprawie umorzyć postępowanie sądowe jedynie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, albowiem wobec wydania już tego aktu, postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa albowiem postępowanie administracyjne o nadanie statusu uchodźcy z wniosku C. N. prowadzone było przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponad cztery lata. Z akt administracyjnych wynika, że organ najczęściej wydawał postanowienia o przedłużeniu terminu do rozpatrzenia sprawy, a czynności były przeprowadzane w znacznych odstępach czasowych. Skarżący złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy w dniu 2 lipca 2009 r., a pierwszy raz przesłuchany został po 6 - ciu miesiącach, w styczniu 2010 r. Podczas pierwszego przesłuchania skarżący złożył do akt sprawy kopie dokumentów, jednakże organ dopiero po 7 – miesiącach wezwał cudzoziemca do przedłożenia oryginałów powyższych dokumentów. Po prawie 3 - latach od złożenia wniosku organ włączył do akt sprawy opracowanie Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC na temat prawa do rzetelnego procesu przed trybunałem wojskowym osób oskarżonych w [...] o defraudację broni podczas gdy te okoliczności skarżący podnosił w pierwszym przesłuchaniu w dniu [...] stycznia 2010 r. Powyższe ustalenia Sądu skutkowały wymierzeniem organowi, w punkcie drugim sentencji wyroku, z urzędu, grzywny na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ppsa w kwocie 500 zł. Sąd uznał, że grzywna w tym wymiarze spełni funkcję zarówno represyjną, jak i prewencyjną. Wysokość grzywny Sąd ustalił mając na uwadze treść art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy ppsa.