IV SAB/Wa 21/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman (spr.) Sędziowie sędzia WSA Teresa Zyglewska sędzia WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 maja 2016 r. sprawy ze skargi G. S., S. S., L. S., J. D., K. S., L. S., B. G., H. O. na przewlekłość Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] 1. umarza postępowanie sądowe w przedmiocie zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lutego 2015 roku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] 2. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Rozwoju przewlekle prowadził postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lutego 2015 roku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] ; 3. stwierdza, że przewlekłość, o której mowa w punkcie 2 miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. wymierza Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych 5. zasądza od Ministra. S., L. S., J. D., K. S., L. S., B. G., H. O. kwotę 100 zł (stu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1964 r. nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] , o powierzchni 4693m2, zapisanej w KW nr [...] , oznaczonej numerem [...] , stanowiącej własność L., C., J. i H. S. Dnia 11 lutego 2015 r. pełnomocnik skarżących – współspadkobierca H. O. złożyła do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który uzupełniła pismem z dnia 13 lutego 2015 r. Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju poinformował strony, iż H. O. działająca w imieniu własnym oraz pozostałych spadkobierców wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Pismem z dnia 13 sierpnia 2015 r. wnioskodawczyni wezwała organ do usunięcia zbędnej zwłoki w wydaniu decyzji. Pismem z dnia 9 grudnia 2015 r. H. O. działająca w imieniu własnym oraz pozostałych spadkobierców byłego właściciela złożyła skargę na postępowanie Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] października 1964 r. W uzasadnieniu skargi, stwierdziła, iż organ prowadzi postępowanie przewlekle i wniosła o zasądzenie najwyższej kary finansowej. Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podał, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podejmie stosownej czynności. Wskazał, że prowadzi ponad 4000 spraw o wysokim stopniu skomplikowania. Ponadto, podniósł, że nie jest w bezczynności bowiem decyzją z dnia [...] stycznia 2016r. nr [...] rozpatrzył przedmiotowy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, albowiem prowadzone przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju (następnie Ministra Infrastruktury i Budownictwa) postępowanie w przedmiocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. dotknięte jest przewlekłością. Stwierdzić w pierwszej kolejności należy, że stosowna skarga została wniesiona do Sądu po dopełnieniu przez skarżących koniecznego wymogu formalnego, polegającego na uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa (pisma z dnia 13 sierpnia 2015 r.) Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako ppsa Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się w pierwszej kolejności do oceny dopuszczalności skargi należy zauważyć, że przewlekłość postępowania może być stwierdzona przez Sąd, niezależnie od tego, czy przed wniesieniem skargi lub po jej wniesieniu, a przed wydaniem orzeczenia przez Sąd w takiej sprawie organ podjął jakiekolwiek czynności procesowe. Podjęcie przez organ czynności procesowych powoduje, że ustaje stan ewentualnej bezczynności organu, co uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie skargi na bezczynność organu, ale nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania dotyczącego skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, dostępny na stronie: www.nsa.gov.pl/orzecznictwo). "Przewlekłość postępowania" jest pojęciem szerszym od "bezczynności organu". Możliwa jest sytuacja, w której organ pozostaje w bezczynności, niemniej nie można zarzucić prowadzonemu przez niego postępowaniu przewlekłości (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 2304/14 i z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 2425/14, dostępne na stronie: www.nsa.gov.pl/orzecznictwo). Przyjmuje się na ogół, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia z reguły wówczas, gdy organ nie załatwi sprawy w wymaganym terminie, a więc w okresie, który można uznać za konieczny dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Prowadzi zatem, co prawda, postępowanie ale podejmuje w nim czynności opieszale, w tempie nie znajdującym usprawiedliwienia w ich złożoności lub charakterze. Narusza tym samym wyraźnie wynikającą z art. 12 § 1 kpa zasadę szybkości postępowania administracyjnego (por. np. P. Dobosz: Milczenie i bezczynność w postępowaniu administracyjnym, Kraków 2011r.s. 73 i nast., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 549/13, LEX nr 1369030). Organ prowadzi postępowanie przewlekle wówczas, gdy podejmuje czynności zbędne, pozorne, oraz gdy nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Wynika z tego, że przesłanką uznania przez Sąd przewlekłości postępowania jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, prowadzący do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie, nie zaś fakt, że postępowanie to zostało wreszcie zakończone. Tym więc różni się przewlekłe prowadzenie postępowania od bezczynności organu. W tym drugim przypadku chodzi o zaniechanie organu polegające na niepodjęciu konkretnej czynności procesowej, najczęściej na niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie, ocenianym przez Sąd na dzień wydania orzeczenia sądowego w takiej sprawie. W związku z powyższym w ocenie Sądu bez znaczenia dla dopuszczalności skargi pozostaje fakt, że organ decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] rozpatrzył przedmiotowy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności skargi sąd stwierdza, iż H. O. działająca w imieniu własnym oraz pozostałych spadkobierców byłego właściciela złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do organu w dniu [...] lutego 2015 r. Organ poinformował o złożeniu wniosku i możliwości uzupełnienia materiału dowodowego w dniu [...] kwietnia 2015 r. czyli po przeszło dwóch miesiącach. Kolejne czynności podjął w sprawie dopiero po złożeniu skargi do sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania czyli [...] stycznia 2016 r. (data wydania decyzji). W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że od złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, do dnia jego rozpatrzenia czyli wydania decyzji upłynęło ponad jedenaście miesięcy. Z charakteru i z okoliczności sprawy nie wynika, aby organ był zmuszony podejmować w tym czasie jakiekolwiek czynności procesowe, umożliwiające mu ustosunkowanie się do wniosku skarżącej. Nie informował też strony o terminie załatwienia tej sprawy. Nic więc nie usprawiedliwia tej opieszałości organu i tym samym nie pozwala na oddalenie zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania w tej sprawie. Przedstawione okoliczności, w ocenie Sądu, uzasadniają nie tylko stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania, ale także stwierdzenie, że przewlekłość miała charakter rażący. Zgodnie z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, a załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później, niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Organ w czasie tych 11 miesięcy nie prowadził żadnego postępowania wyjaśniającego oraz nie informował strony o przyczynach zwłoki i terminie załatwienia sprawy. Nawet wniosek skarżących z dnia [...] sierpnia 2015 r wzywający do usunięcia zwłoki w sprawie nie spowodował żadnej reakcji organu, w postaci zawiadomienia o przyczynach zwłoki oraz wskazania terminu załatwienia wniosku. Zdaniem Sądu, zasadne było żądanie wymierzenia organowi grzywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Wymierzenie grzywny ma charakter fakultatywny. Uwzględniając opisane wyżej okresy zwłoki w procedowaniu Sąd uznał, że wymierzenie organowi grzywny jest konieczne. Mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy Sąd uznał, że kwota w wysokości 500 zł w wystarczającym stopniu spełni funkcję prewencyjną tego środka prawnego. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.