IV SAB/Wa 214/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. K. na bezczynność Prokuratora Generalnego w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, 2) ustanowić dla skarżącego adwokata z urzędu. A. K. wnioskiem z dnia 27 listopada 2013r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek niniejszy złożył do sprawy wszczętej z jego skargi na bezczynność Prokuratora Generalnego polegającą na nieudzielaniu informacji o podstawach prawnych funkcjonowania prokuratury. Z treści wniosku oraz z treści załączonych do wniosku dokumentów źródłowych (kopii decyzji Starosty C. z dnia [...] grudnia 2012r. oraz kopii czterech postanowień komorników sądowych o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec bezskuteczności egzekucji, oświadczenia skarżącego z dnia 25 listopada 2013r.) wynika, że wnioskodawca we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z matką Z. K. Skarżący oświadczył bowiem, że Z. K. jest osobą starszą, niedowidzącą, a on sprawuje nad nią opiekę. Wyjaśnił, że "w związku z tym otrzymuje od matki możliwość pobytu w jej domu (...), matka ponosi wydatki na (jego) wyżywienie; nie starcza już na (...) leczenie i ubranie". A. K. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie posiada żadnego majątku. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 2 grudnia 2013r. wezwał skarżącego do nadesłania oświadczenia na temat wysokości dochodu otrzymywanego przez Z. K. A. K., w odpowiedzi na wezwanie, podał, że nie jest zobowiązany do nadesłania żądanego oświadczenia. Stwierdził, że nie prowadzi gospodarstwa domowego z matką, a ona nie jest zobowiązana do jego utrzymywania. Stwierdzono, co następuje: Złożony przez A. K. wniosek o przyznanie prawa pomocy jest uzasadniony, choć stanowisko zaprezentowane przez skarżącego w piśmie z dnia 8 grudnia 2013r. (odpowiedzi na wezwanie referendarza) jest nieprawidłowe. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.), obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przy czym ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. W myśl zaś art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Referendarz podkreśla, że rozstrzygając o żądaniu zniesienia obciążeń procesowych, należy kierować się zarówno treścią obowiązujących regulacji jak również zasadami logiki i doświadczeniem życiowym. Te reguły oceny wniosku o prawo pomocy jednoznacznie podpowiadają, że skarżący A. K. nie ma możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wyjaśnić należy, że wezwanie wystosowane na podstawie art. 255 p.p.s.a. może odnosić się do osób trzecich pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, i to nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, iż treść tych oświadczeń, co oczywiste, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557). Skoro bowiem wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami (rodzicami), to dochody i wydatki tych osób bezsprzecznie kształtują jego status majątkowy, czasami wręcz przesądzając o tym, czy może on ponieść koszty postępowania, czy też nie. Jednocześnie referendarz podkreśla, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, jeśli osoba starająca się o przyznanie prawa pomocy nie osiąga własnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu rodziców lub opiekunów, o przyznaniu prawa pomocy decydują możliwości zarobkowe i majątkowe osób zobowiązanych do alimentacji (por. postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2006 r. sygn. akt I OZ 115/06). Stosownie do art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice i dzieci maja obowiązek wzajemnego wspierania się. Ustawodawca w żaden sposób nie ograniczył czasu trwania tego obowiązku nałożonego na rodziców i dzieci, nie jest on w szczególności uwarunkowany sprawowaniem władzy rodzicielskiej. Występuje więc także po uzyskaniu przez dziecko pełnoletniości. Uszczegółowieniem tego obowiązku jest art. 128 kodeksy rodzinnego i opiekuńczego dotyczący obowiązku alimentacyjnego, który obciąża rodziców względem dzieci do czasu, gdy nie są w stanie utrzymać się samodzielnie. Zdolność dziecka do samodzielnego utrzymywania się może nastąpić zarówno przed, jak i po osiągnięciu pełnoletności i to owa zdolność, a nie wiek dziecka, jest kryterium decydującym o wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego rodziców. W rozumieniu art. 133 § 1 istotną cechą dziecka, które jest uprawnione do alimentacji względem swych rodziców, jest to, iż nie jest ono w stanie utrzymać się samodzielnie. Status prawny dziecka w rozumieniu przepisów k.r.o. dotyczących władzy rodzicielskiej kończy się wraz z osiągnięciem przez nie pełnoletności, natomiast w przepisach dotyczących obowiązków alimentacyjnych fakt osiągnięcia pełnoletności nie przesądza sam przez się o wygaśnięciu spoczywającego na rodzicach obowiązku łożenia na utrzymanie i wychowanie dziecka (wytyczne SN - 1987, teza V). Odnoszą się one bowiem do dziecka rozumianego jako dziecko swoich rodziców (do relacji dziecko - rodzic), nie zaś jako dziecko podlegające władzy rodzicielskiej, czyli jako osoba niepełnoletnia. Niemniej jednak, referendarz sądowy, kierując się zasadami doświadczenia życiowego, stwierdza, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Trudno bowiem zakładać, że wysokość dochodu matki skarżącego (osoby starszej i chorej) jest wystarczająca do tego, aby pokryć koszty niezbędnego utrzymania dwóch dorosłych osób (w tym mieszkania, zakupu leków) i opłacić koszty sądowe tej sprawy. Skarżący nie posiada majątku, a o jego skomplikowanej sytuacji życiowej świadczy chociażby umorzenie toczącego się wobec niego postępowania egzekucyjnego. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.